Уэльс және Англияның ағаш табанды биі

Кіріспе

Уэльс пен Англияның халық биінің түрі, ағаш табанды келішпен биленеді. Уэльс пен Солтүстік Англияның халық биі – ағаш табанды келіш киіп билейтін қадам биінің бір түрі. Клог биі Уэльсте де, Солтүстік Англияда да түрлі күрделі формаларға дамыды. Уэльстік клог биі негізінен жұмыс үзілісінде бір-бірімен жарысқан жұмысшылардың шифер кендерінен пайда болды. Солтүстік Англияның дәстүрлі клог биі Ланкашир, Йоркшир, Дурхам графтығы, Нортумберленд және Лейк округінен бастау алады. Уэльстік және ағылшын келіштері, былғары үсті және алдер немесе сикомордан жасалған табанымен 1920 жылдарға дейін Ұлыбританиядағы жұмысшы халықтың күнделікті аяқ киімі болды. Би келіштері тығыз киіледі, бұл бишіге аяқ қозғалысын жақсырақ бақылауға мүмкіндік береді. Солтүстік-Батыс морисі үшін де темір немесе резеңке қабаты бар ағылшын келіштері киіледі. Қадам бишісінің басты назары аяқ жұмысына аударлады: бишілер тек аяқтарымен түрлі дыбыстар шығара алады. Клог биі көбінесе еркін орындалған, адамдар үйде, пабтарда немесе көшеде билейтін. Денесінің жоғарғы бөлігі көбінесе қозғалмайтындықтан, би үшін көп орын қажет болмайды. 19 ғасырда клог биі жарыстары танымал болды. Бұл жарыстар спорт түрі саналғандықтан, үлкен сомада ақша ұтуға немесе жоғалтуға болатын. Қазіргі жокейлер сияқты, бишілер өздерін оңай тану үшін түрлі түстерде киінетін. Еркектер мен әйелдер де аяқ қозғалысын көрсете алатын шалбар киіп билейтін. Клог биі сахнада да қойылды. Виктория дәуірінде клог биі музыкалық залдарда немесе эстрадалық қойылымдарда жиі орындалған. Көбінесе бишілер арнайы тақырыптық костюмдер киетін. Әйгілі комедияшы Чарли Чаплин мансабын музыкалық залдарда клог бишісі ретінде бастады. Уэльстік клог биі дәстүрі сақталған және Уэльстегі көптеген фестивальдарда, әсіресе Ұлттық "Eisteddfodau" фестивалінде жалғасуда. Оларға Урд Ұлттық Эстеддфоды, Уэльстің Ұлттық Эстеддфоды және Лланголен Халықаралық Эстеддфоды жатады. Urdd және Ұлттық Eisteddfod әр жылы Уэльстің әртүрлі аймақтарында өтеді. Уэльстік бәсекелі би стилі стильді топтық биден дәстүрлі және табиғи би сахнасына дейін өзгереді. Уэльстік клог биін ерлер мен әйелдер жеке орындайды. Бидің ерлер стилі ерекше динамикалық, оның ішінде көбінесе қойылым соңында орындалатын "трюктер" бар. Сондықтан Уэльстік еркек бишілері ағылшын клог бишілерімен салыстырғанда жоғары физикалық дайындыққа ие болуы керек. Англиялық клог биі дәстүрлері Нортумбриядағы кейбір фестивальдарда сақталған және аймақтың дәстүрлі музыкасымен биленеді. Клог биі Ланкашир, Чешир, Йоркшир, Камбрия және Дербиширдің кейбір аймақтарында әлі де орындалады, сонымен қатар Англияның көптеген аймақтарында Солтүстік дәстүрлі билерін (және жаңаларын) билейтін командалар бар. Англияда өткізілетін клог биі жарыстарының қатарында қыркүйек айында Флитвудтағы Файлд фольклорлық фестивалі аясында өткізілетін Ланкашир және Чешир клог биі жарыстары (Ланкашир стиліне бағытталған) және жыл сайын Тайн-энд-Уэрде өткізілетін Солтүстік округтер клог биі чемпионаты (Дурхам және Нортумберленд стиліне бағытталған) бар.

Type of folk dance from Wales and England danced in clogs
the folk dance from Wales and the North of England

Clog dancing is a form of step dance characterised by the wearing of inflexible, wooden soled clogs. Clog dancing developed into differing intricate forms both in Wales and also in the North of England. Welsh clog dancing mainly originates from various slate mines where workers would compete against each other during work breaks. Northern English traditional clog dancing originates from Lancashire, Yorkshire, County Durham, Northumberland and the Lake District. Welsh and English clogs, with leather uppers and a sole cut from alder or sycamore were the regular, everyday footwear for working people all over Britain until the 1920s. Dancing clogs are close fitting which allows the dancer more control over the movements of their feet. English clogs with an iron or rubber protective layer on the sole are also worn for North West morris. The main focus of a step dancer is in the footwork: dancers can create many different types of sound using their feet alone. Clog dancing was often performed very casually, people would dance at home, in the pubs or in the street. The upper part of the body was kept relatively motionless so it required little space. In the 1800s, clog dancing competitions became popular. Large amounts of money could be won or lost on the clog competitions which were seen as a type of sport. Like modern day jockeys, dancers would perform in colours which would have made them easy to identify. Both men and women danced in breeches which would have allowed their leg movements to be seen. Clog dancing was also performed on the stage. In the Victorian period clog dancing was a popular act in music halls or variety shows. Often people would wear special themed costumes as part of their act. The famous comedian Charlie Chaplin started his career in music halls as a clog dancer. Welsh Clog dancing tradition is unbroken and continues to exist in many festivals in Wales, mainly the National "Eisteddfodau". These include the Urdd National Eisteddfod, the National Eisteddfod of Wales and the Llangollen International Eisteddfod. Both the Urdd and National Eisteddfod occur in a different part of Wales each year. The competitive Welsh style of dance varies from stylised group dancing to a more traditional and natural dancing scene. Welsh clog dancing is also performed individually by both men and women. The male style of dance is particularly dynamic, including so called "tricks" usually performed at the end of a performance. Solo Welsh male dancers are therefore required to have far more athletic abilities when compared with the English clog dancer. English clog dancing traditions still exist in some festivals in Northumbria, and are danced to the traditional music of the region. Clog dancing is also still practised in parts of Lancashire, Cheshire, Yorkshire, Cumbria and Derbyshire and there are teams dancing the Northern traditional dances (and newer ones) in many other parts of England. Clog dance competitions currently held in England include the Lancashire and Cheshire Clog Dancing Contests (focussing on Lancashire style clog dancing) held every September as part of the Fylde Folk Festival in Fleetwood, and the Northern Counties Clog Dancing Championships (focussing on Durham and Northumberland style clog dancing) held every year in Tyne and Wear.

Шығу тегі

Уэльстегі клог биісі көбінесе тақтатас кеніштерінен және шаруалардан бастау алады. Жұмысшылар жұмыс үзілісінде бір-бірінен басым түсу үшін, әріптестеріне таң қалдыру мақсатында, көбірек әсем әрі көзге түсетін "қадамдар" мен "трюктер" орындауға тырысатын. Кеніште өндірілген тақтатас клог билеу үшін алаң ретінде пайдаланылуы мүмкін, және бүгінге дейін "eisteddfod" сайыстарында қолданылып келеді.

Стиль

Уэльстің ағаш тақтайша биі бірегей және қайта жаңғыру емес, себебі ол үздірілмеген дәстүр стилінде биленеді. Уэльстік ағаш тақтайша биі ағылшын ағаш тақтайша биінен стиль жағынан ерекшеленеді, жаңа қадамдары мен "трюктары" Эстеддфод жарыстарының бөлігі ретінде үнемі ойлап табылады. Мысалы, шамды сөндіру, тоби қадамы (аяқтарды кезекпен алға жылжыту, отырып билеу), кеңірдек секіру, орамал секіру, сыпырғыштар үстінен қадам басу және секіру орындалады. Уэльстік ағаш тақтайша биі, әсіресе жеке би, ағылшын ағаш тақтайша биінен гөрі әлдеқайда динамикалық болып дамыды.

Қазіргі заманғы бәсекелестік

Клог биі Уэльстегі жергілікті және ұлттық eisteddfod дәстүрінің ажырамас бөлігі болып табылады. 1960 жылдардан бері өткізіліп келе жатқан жарыстар бишілердің дуэттері мен триоларына дейін кеңейді, бұл топтарға бір бишінің екіншісінен жақсы билеуге тырысатын нағыз дәстүрді сахнада қайта жаңғыртуға мүмкіндік берді. Топтық клог биі де eisteddfodau және би дәстүрінің ажырамас бөлігіне айналды. Жарыстар өте қарқынды болуы мүмкін, бишілер Ұлттық Eisteddfod еркектер арасындағы валлийлік клог биі жарысында көрінгендей, сырғаларды секіріп өтеді. Белгілі би топтарының қатарында Понтипридд аймағынан шыққан Natgarw бишілері және Камартерннен келген Talog бишілері бар. Екі топ та Ұлттық Eisteddfod жарыстарында үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Nantgarw бишілері Уэльстегі Лланголен халықаралық Eisteddfod, Франциядағы Лориент халықтық фестивалі және Испаниядағы Майорка әлемдік халықтық фестивалі сияқты халықаралық жарыстарда да маңызды жетістіктерге қол жеткізді.

Ағылшынша " Clog " биі

Қазіргі таңда ағылшын "clog dance" биінің үш басты стилі бар. Нортумберленд және Дарем стилі: ирланд биіне ұқсас. Ол дене қозғалыстарының таза және нақты болуымен сипатталады, жоғарғы денеде қозғалыс дерлік болмайды. Бишілер өкшесімен соққы беретін қадамдарды көп пайдаланатын жалпақ тосқауылдар киеді, бұл репертуардың маңызды бөлігін құрайды. Ланкашир стилі: Нортумберленд стилінен мүлдем өзгеше және көбірек әсемдікке ие. Бишілердің өкшелері жерден көтеріліп тұрады; турнирлерде өкшемен қадам жасау дисквалификацияға алып келеді. "Дэнди" тосқауылдарында, қосымша тесіктері, жиектері және ұзын мүйізді басы бар. Лейкленд стилі немесе Вестморленд шүмерегі: әдетте сегіз такттық қадамдардан кейін үш такттық шүмерек ретінде биленеді.

Тарих

Ағылшын "clog dance" биі 18 ғасырдағы Англияда өнеркәсіптік революция кезінде басталды. Ол Ланкашир мақта фабрикаларында дамыған деп саналады, онда ағаш табанды тырнақтар былғары табандарға артықшылық берді, себебі едендер ылғалдылықты жоғары ұстау үшін ылғалды етіп ұсталатын, бұл мақта иіру үшін маңызды болды. Үзіліс кезінде және түскі ас ішкенде олар жарыстар өткізіп, ең жақсы ырғақ үлгілерін бағалап жүрді. Жұмысшылар жұмыс киімдерін киіп, көшеде, пабтарда және қоғамдық шараларда би биледі. Мысалы, Ланкаширде диірмендерде ағаш табанды тырнақтар, ал Дартмурде шаруалар жұмысына қатты табанды былғары аяқ киімдер немесе етіктер киген. 19 ғасырдың соңына қарай олар жарыстарда арнайы сахналарда би биледі. Мұндай жарыстарда төрешілер биді бақылап, аяқ қозғалысын, дәлдігін және техникасын бағалап жүрді. 19 және 20 ғасырдың басында "clog dance" билеушілерін музыкалық залдарда жиі кездестіруге болар еді. Мұндай топтардың бірі – "Сегіз Ланкашир жігіті", оның құрамында жас Чарли Чаплин де болды. Дэн Лено 1880 жылдары әлем чемпионы атанды, бірақ деректер 19 ғасыр бойы бәсекелі билердің жиі өткенін көрсетеді. Сесил Шарп Англияда халық билерін іздеу кезінде қадам билерімен, "clog dance" биімен және Солтүстік-Батыс Моррис биімен (көбінесе тырнақ биінде орындалатын, бірақ "clog dance" биінен өзгеше Моррис биінің бір түрі) жиі кездесті, бірақ осы билердің кейбіреулерін құжаттауда Мод Карпельс тиімдірек болды. Ол Англияның Солтүстік-Батысында Солтүстік-Батыс Моррис билерінің топтарымен кездесті. Оның "Ланкашир Моррис биі" кітабы 1930 жылы жарық көрді. Онда кең таралған Моррис күйлерінің ноталары бар: Rush cart lads, The girl I left behind me, Corn rigs, Sawney was tall – Radstock jig, Balquhidder lasses, Shepton hornpipe, Nancy Dawson және Cross Morris. 1911 жылы Джон Грэм сол аймақтан Ланкашир және Чешир Моррис билерін жариялады. АҚШ-та ағылшын аяқ қозғалыстары африкалық ырғақтармен бірігіп, "buck and wing dancing" биін құрады, ол кейін Tap биіне айналды. Қазіргі кезде би стиліне қарай тырнақтар, Tap аяқ киімдері және қатты табанды аяқ киімдер киіледі. Билер мен қадамдар негізінен Солтүстік-Шығыста, Көлдер аймағында және Ланкаширде кездеседі. Әлеуметтік ортада билеумен қатар, жарыстар да өткізіледі, бұл кейбір стильдерді анықтауға көмектеседі. Жарыс стиліндегі би көбінесе өте дәл аяқ қозғалысына және дененің жоғарғы бөлігінің минималды қозғалысына бағытталған.

English clog dancing began in 18th century England during the Industrial Revolution. It is thought to have developed in the Lancashire cotton mills where wooden soled clogs were preferred to leather soles because the floors were kept wet to help keep the humidity high, important in cotton spinning. At their breaks and lunches, they would have competitions, where they were judged on the best rhythm patterns. Workers, wearing their working clogs would perform in the street, in pubs, and during social occasions. For example, in Lancashire, wooden soled clogs were worn in the mills, and on Dartmoor, hard soled leather shoes or boots would have been worn for farming. By the late 1800s they clog danced on proper stages at competitions. In these competitions, the judges would watch the routine and judge it according to footwork, precision, and technique. Clog dancers were a common sight at music halls throughout the 19th century and into the early 20th century. One such group was The Eight Lancashire Lads which included a young Charlie Chaplin as one of its members. Dan Leno became the world champion clog dancer in the 1880s, although records show that competitive clog dancing was a frequent occurrence throughout the 19th century. Cecil Sharp frequently encountered step dancing, clog dancing and North West morris dancing (a type of morris often performed in clogs, but not the same as clog dancing) in his search for folk dances in England, but it was Maud Karpeles who was more effective in documenting some of these dances. She encountered groups of North West morris dancers in the North West of England. Her book The Lancashire Morris Dance was published in 1930. It contained arrangements of the common Morris tunes: Rush cart lads, The girl I left behind me, Corn rigs, Sawney was tall – Radstock jig, Balquhidder lasses, Shepton hornpipe, Nancy Dawson and Cross Morris. In 1911 John Graham had published Lancashire and Cheshire Morris Dances from the same area. In the USA, English clog steps were combined with African rhythms to form "buck and wing dancing", and that evolved into Tap dance. Nowadays, clogs, tap shoes, and hard soled shoes are all worn depending on the style of dance. Dances and steps are most notably found in the North East, the Lake District, and Lancashire. As well as being danced in social settings, there are also some competitions, which has helped define some of the styles. Competition style dancing is often focused on very precise footwork with very little upper body movement.

Киім

Қазіргі кездегі ағаш тақтайша бишілері солтүстік жұмысшыларының Виктория және Эдвард дәуіріндегі киімдерінен шабыттанған костюмдердің қоспасын киеді. Ланкашир мен Нортумбрияда кейбір әйел бишілер арнайы жасалған костюмдерді киеді, көбінесе жаға немесе корсет киеді, оны шальмен, ұзын юбкамен және әдетте гүлді өрнектермен кестеленген алжапқышпен толықтырады. Бишілер сондай-ақ заманауи киім мен сәнді киімдерді де киеді. Пат Трейси (1959) 20-шы ғасырдың басында көшеде өнер көрсеткен ағаш тақтайша бишілерінің күнделікті киімдерін былай сипаттады: "Өнер көрсетулері үшін бишілер әдетте өздерінің кәдімгі жұмыс киімдерін киетін: қоңыр жауынгерлік шалбар, мойнына байланған қызыл матамен жолақты көйлек, теңізшіл көк жакет және жұмсақ бас киім. Олар күнделікті тақтайшаларында билейтін, бірақ бұл тақтайшалар көбінесе тоқымашылардың көпшілігі киетін тақтайшалардан жеңіл болатын. Көше бишілері әдетте өте әсем киінетін жұмыс жастарының тобына жататын, ал жеңіл тақтайша олардың қабылданған киімдерінің бір бөлігі болды." Кейбір бишілер қазір зауыт жұмысшыларының жұмыс киімдерін немесе мерекелік киімдерін киеді, ал басқалары көбінесе заманауи киімдерді таңдайды. Дартмур, Шығыс Англия және рома/цыган және көшпелі қауымдастықтарда күнделікті киім киіледі.

Қазіргі дәстүрлер мен мерекелер

Clog биі әлі де Солтүстік-Шығыс Англиядағы кейбір фестивальдерде кездеседі, әдетте ол Нортумбрияның дәстүрлі музыкасымен биленеді. Би дәстүрлері Ланкашир, Чешир, Йоркшир, Камбрия, Дербишир және Англияның басқа да аймақтарында сақталған. Англияда қазіргі уақытта өткізілетін clog биі жарыстарының ішінде қыркүйек айында Флитвудтағы Файлд халық фестивалі аясында Ланкашир және Чешир clog биі жарыстары (Ланкашир стиліне баса назар аударады) және Тайн-энд-Уэрде жыл сайын өткізілетін Солтүстік округтер clog биі чемпионаты (Дурхам және Нортумберленд стиліндегі clog биіне баса назар аударады) бар.

Голландиялық тығыздау биі

Нидерландыда дәстүрлі билерді көбінесе "Фолклористиш" деп, кейде "Боердансен" ("шаруа биі") немесе "Кломпендансен" (садақ биі) деп атайды. Садақтар голландиялық Klompendanskunst салт-дәстүрлі киімінің қажетті бөлігі болып табылады. Би үшін жасалған садақтар 700 жылдық дәстүрлі үлгіге қарағанда жеңілдетілген. Табаны шаған ағашынан жасалады, ал үстіңгі бөлігі тобықтан төмен тілінеді. Бишілер ағаш еденге бақайлары мен өкшелерімен соғып, ырғақ тудырады.

АҚШ-тағы ұрпақ дәстүрлері

Америка Құрама Штаттарында командалық тығыздау 1928 жылы Солтүстік Каролина штатының Ашвилл қаласындағы Тау биі және халық фестивалінде, Апалачи аймағында Баском Ламар Лансфорд ұйымдастырған шаршы би командаларынан бастау алды. American Clogging британдық аралдардағы скрипка күйлеріне негізделген, блюграсс музыкасының алдындағы – "ескі уақыт" музыкасымен байланысты. Тығыздау ағылшын, уэльс, неміс және чероки тайпаларының қадам билерінен, сондай-ақ африкалық ырғақтар мен қозғалыстардан дамыды. Степ биі де осы тығыздаудан пайда болды. Жеке би (үлкен шеңбер би контекстінен тыс) әртүрлі аймақтарда "бак биі", "flatfooting", "hoedown", "jigging", "sure footing" және "stepping" деп аталады. Бұл атаулардың мағынасы әртүрлі, және бишілер оларды қолдану туралы әрқашан келіспейді. "Бак биі" – бұл негізгі жылжу және штанга қадамдарының синкопталған ырғақтармен орындалған алғашқы үйлесімі, онда акценттер тікелей соққыға емес, еуропалық шығу тегі бар жіп билері, тырнақ билері және басқа билердегідей, төменгі немесе аралық соққыға түседі – бұл стиль негізінен африкалық тайпалық музыканың ырғақтарынан алынған. Дәстүрлі Аппалачи тығыздауы бос, көбінесе бүгілген тізелермен және еденге табанды "сыртқа қарай жылға" қозғалысымен сипатталады, әдетте ол ескі уақыт музыкасымен орындалады.

Музыкалық зал

Клог бишілерінің қатарында Чарли Чаплин, Джек Уилсон және Джо Кеппел, «Уилсон, Кеппел және Бетти» тобынан болды.

Балет

"La fille mal gardée" балетінде әйгілі ағаш тақтайда би биі бар.

Цитаталар

. URL - мәтін, https://archive.org/stream/humidityincotton00dobs#page/n3/mode/2up мекенжайындағы факсимиле.

Сонымен қатар, бұл шығарма Нью-Йоркте H. W. Gray баспасынан да жарық көрді. "(Арнольд Фостердің фортепианоға арналған аранжировкаларымен бірге: "Көшпелі керуен ұлдары" – "Мені тастап кеткен қыз" – "Бидай егістері" немесе "Соуни биік болған" – "Радсток джигі" – "Балкхиддер қыздары" – "Шептон рогпипі" – "Нэнси Доусон" немесе "Кросс Моррис")"