Моцарттың IX фортепиано концерті: «Жанұя» жекешелігі
Piano Concerto No. 9 (Mozart)
Моцарттың №9 фортепиано концерті (K. 271): тарихы, жазылуы, арналған адамы – Виктуар Женами. 1777 жылы жазылған бұл шығарма фортепиано сүйер қауымға арналған!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вольфганг Амадей Моцарттың ми мажордағы, К. 271 нөміріндегі фортепиано концерті, «Jeunehomme» немесе «Jenamy» концерті ретінде белгілі, 1777 жылы композитор 21 жасқа толғанда Зальцбург қаласында жазылған.
Wolfgang Amadeus Mozart's Piano Concerto No. 9 in E major, K. 271, known as the Jeunehomme or Jenamy concerto was written in Salzburg in 1777 when the composer was 21 years old.
Құрамы
Моцарт концертті 1777 жылдың қаңтарында аяқтады, бұл оның C мажорлық No. 8 фортепиано концертінен соң тоғыз ай өткеннен кейін болды және аралықта маңызды шығармалар аз болды. Ол бұл туынды Жан Жорж Новеррдің қызы, шебер пианист Виктория Женами үшін жазды. Моцарт 1777 жылдың 4 қазанында жеке концертте концертті орындады. Женами бұл туынды одан бұрын орындаған болуы мүмкін.
Mozart completed the concerto in January 1777, nine months after his Piano Concerto No. 8 in C major and with few significant compositions in the intervening period. He composed the work for Victoire Jenamy, the daughter of Jean Georges Noverre and a proficient pianist. Mozart performed the concerto at a private concert on 4 October 1777. Jenamy may have premiered the work earlier.
I. Аллегро
Сол кездегі әдеттен тыс жағдай ретінде, бірінші бөлім солистің араласуымен басталады, бұл Бетховеннің Төртінші және Бесінші концерттеріне ұқсас. Кэтберт Гирдлстоунның (1964) атап көрсеткеніндей, оның дәстүрден айырмашылығы осы ерте солистік кіріспен тоқтамайды, қозғалыстың қалған бөлігінде фортепиано мен оркестр арасындағы әңгімелесу стилінде жалғасады. Моцарт осы және келесі бөлім үшін екі каденция жазды.
Unusually for the time, the first movement opens with interventions by the soloist, anticipating Beethoven's Fourth and Fifth Concertos. As Cuthbert Girdlestone (1964) notes, its departures from convention do not end with this early solo entrance but continue in the style of dialogue between piano and orchestra in the rest of the movement. Mozart wrote two cadenzas for this and the subsequent movement.
II. Андантино
Екінші бөлім туыстық минор тонында жазылған. Моцарттың фортепиано концерттерінің тек бесеуінде ғана екінші бөлім минор тонында болады (К. 41, К. 271, К. 456, К. 482 және К. 488. К. 41 – әрлеу).
The second movement is written in the relative minor key. In only five of Mozart's piano concertos is the second movement in a minor key (K. 41, K. 271, K. 456, K. 482, and K. 488. K. 41 is an arrangement).
III. Рондо (Престо)
Үшінші бөлім, соло фортепианомен басталады, ірі масштабта рондо формасында жазылған. Ол А мажор субдоминантындағы баяу минует бөлімімен тоқтатылады (Моцарт бұл тәсілді 1785 жылғы 22-ші концертінде де, Е мажор тоналылығында да қайталаған). Туынды бастапқы темпте аяқталады.
The third movement, which opens with the solo piano, is in a rondo form on a large scale. It is interrupted by a slow minuet section in the subdominant key of A major (a procedure Mozart would repeat with his 22nd concerto, 1785, also in the key of E major). The work ends in the original tempo.
Қабылдау
Бұл шығарма сыншылар тарапынан жоғары бағаланады. Чарльз Розен оны "классикалық стильдегі, мүмкін, алғашқы нақты шедевр" деп атады. Альфред Брендель оны "әлемнің ең ұлы кереметтерінің бірі" деп сипаттады. Альфред Эйнштейн оны "Моцарттың Эроикасы" деп атады. Дегенмен, Кэтберт Гирдлстоун оның мақтауында осылайша құштар болған жоқ, бірақ баяу бөлімі Моцарт үшін үлкен қадам болғанымен, әлі де белгілі бір шектеулерге ие екенін, ал шығарманың өзі композитордың 1784-1787 жылдар аралығындағы Венадағы шарықталу кезеңіндегі фортепиано концерттерімен, сондай-ақ оның ең жақсы туындыларымен салыстыруға келмейтінін айтты. Жақында Моцарт зерттеушісі Саймон П. Киф концертті "темалық дамудың айқындылығымен, (әсіресе Андантинода) терең сезімталдықпен және (әсіресе финалда) оның бұрынғы фортепиано концерттерінде кездеспеген шабытты виртуоздықпен сипатталатынын" атап көрсетті.
The work is highly regarded by critics. Charles Rosen has called it "perhaps the first unequivocal masterpiece [of the] classical style." Alfred Brendel has called it "one of the greatest wonders of the world". Alfred Einstein dubbed it "Mozart's Eroica". Cuthbert Girdlestone was not quite as effusive in his praise, however, noting that the slow movement, while a great leap forward for Mozart, was still somewhat limited and the work as a whole was not equal to the piano concertos from the composer's peak in Vienna from 1784 to 1787, nor equal to his best compositions overall. More recently, the Mozart scholar Simon P Keefe has summed up the concerto as "characterized by a conciseness of thematic development, a depth of expression (in the Andantino in particular) and a level of exuberant virtuosity (especially in the finale) that surpasses anything witnessed in his preceding piano concertos."
Атауы
Бұл шығарма көптен бері "Жеунем концерті" деп белгілі. Теодор де Визева мен Жорж де Сент-Фоик Моцарттың бұл шығарманы Зальцбургке келген белгісіз француз пианині "Jeunehomme" (француз тілінде "жас жігіт" деген мағынаны білдіреді) үшін жазғанын айтқан. Алайда, 2004 жылы Майкл Лоренц бұл шығарманың нақтыда Моцарттың досы, биші Жан Жорж Новеррдің қызы Виктория Женамиға (1749–1812) арналғанын көрсетті. Моцарт 1773 жылы Венада болғанда Женамимен танысқан.
The work has long been known as the Jeunehomme Concerto. Théodore de Wyzéwa and Georges de Saint Foix claimed that Mozart wrote the piece for an unnamed French pianist 'Jeunehomme' (French for "young man") visiting Salzburg. However, Michael Lorenz demonstrated in 2004 that the dedicatee was actually Victoire Jenamy (1749–1812), a daughter of Jean Georges Noverre, a dancer who was one of Mozart's friends. Mozart had met Jenamy during his stay in Vienna in 1773.