Кіріспе

chembox
| Watchedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 443695502
| Name = Дифениламин
| ImageFile = Diphenylamine 200.svg
| ImageName = Скелеттік формула
| ImageFile1 = Diphenylamine 3D шарлары.png
| ImageSize1 = 240px
| ImageName1 = Шар және таяқ үлгісі
| PIN = N Фениланилин
| OtherNames = (Дифенил)амин, Дифениламин (қолданылмайды)
| Odor = Гүлді хош иіс
| VaporPressure = 1 мм рт.ст. (108°C)
| IDLH = N. D. Дифениламин көптеген органикалық еріткіштерде жақсы ериді және суда орташа ериді. Ол негізінен антиоксиданттық қасиеттері үшін қолданылады. Дифениламин өнеркәсіптік антиоксидант, бояу бекіткіші және реагент ретінде кеңінен қолданылады, сондай-ақ ауыл шаруашылығында фунгицид және құртқа қарсы препарат ретінде қолданылады.

ДНК-ны тексеру

Дише сынағы ДНК-ны анықтау үшін дифениламинді пайдаланады және ДНК-ны РНК-дан ажыратуға болады.

Алманың күйіп кетуін тежейтін зат

Дифениламин алмалардың егін жинау алдындағы немесе кейінгі күйіп кетуін тежеу үшін үй ішінде суға батыру арқылы қолданылады. Оның күйіп кетуге қарсы әрекеті антиоксиданттық қасиеттерінен туындайды, ол алма қабығын сақтау кезінде α-фарнезеннің тотығу өнімдерінен қорғайды. Алма күйігі – жеміс суық қоймадан алынғаннан кейін қоңыр дақтар түрінде көрінетін физикалық зақым.

Түтінсіз ұнтақтың тұрақтандырғышы

Дымсыз ұнтақтарды өндіруде дифениламинді тұрақтандырғыш ретінде кеңінен қолданады, сондықтан оқ қалдықтарын талдау дифениламиннің іздерін анықтауға бағытталған. Дифениламиін азот оксидінің ыдырау өнімдерін байланыстыру арқылы қызмет етеді, осылайша нитродифениламин сияқты қосылыстар пайда болады. Осы арқылы, DPA осы ыдырау өнімдерінің одан әрі ыдырауын үдетуіне кедерес жасайды.

Антиоксидант

Алкилденген дифениламиндер майлау материалдарында антиоксиданттар ретінде қолданылады, олар тамақпен жанасу мүмкіндігі бар машиналарда қолдануға рұқсат етілген. Алкилденген дифениламиндер және басқа туындылар резеңке өнімдерін жасауда антиозондаушы заттар ретінде пайдаланылады, бұл анилин туындыларының антиоксидантты қасиеттерін көрсетеді.

Редокс индикаторы

Көптеген дифениламин туындылары, әсіресе сілтілік тотығу-тотығу титрлеулерінде пайдалы болатын тотығу-тотығу индикаторлары ретінде қолданылады. Дифениламинсульфоникалық қышқылы, дифениламинге қарағанда сулы ерігіштігінің жақсаруының есесінен қарапайым прототиптік тотығу-тотығу индикаторы болып табылады. Дифениламиннің тотығуымен байланысты түс өзгерістерін түсіндіруге әрекеттер жасалған. Байланысты қолданыста, дифениламин нитраттарды анықтау үшін дифениламин сынағында ұқсас көк түс беру үшін нитраттармен тотықтырылады.

Түстер

Метанил сары, дисперс қызғылт 1 және қышқыл қызғылт 5 сияқты бірнеше азо бояулар дифениламин туындылары болып табылады.

Тарих

Дифениламинді 1864 жылы А. В. Хофман анилин бояуларын құрғақ дестилляциялау нәтижесінде алынған өнімдердің ішінде тапқан. Алғаш рет екі жыл өткен соң француз химиктерінің тобы анилин мен оның тұздарының қоспасын деаминациялау арқылы оны мақсатты түрде синтездеді. 1872 жылы дифениламинді күкірт қышқылында азот қышқылын анықтау үшін, оксидтеуші заттардың қатысуында көк түс пайда болатынын ескере отырып, қолдануға ұсынды. 1875 жылы оны ішу суындағы нитриттер мен нитраттарды анықтау үшін де пайдаланды.

Уыттылық

Жануарлармен жүргізілген тәжірибелерде дифениламин ауыз арқылы ішкеннен кейін жылдам және толық сіңіріледі. Ол сульфонил және глюкуронил конъюгаттарына айналып, негізінен зәрмен тез шығарылады. Ауыз арқылы және тері арқылы өткір уыттылығы төмен. Дифениламин көзге күшті тітіркену тудыруы мүмкін. Ол теріге тітіркендірмейді, ал ингаляция арқылы өткір уыттылықты зерттеу техникалық жағынан жүргізілмеді. Дифениламин қызыл қан клеткалары жүйесіне әсер етеді және көкбауырда аномальды эритропоэзді, осылайша көкбауырдың бітелуін және гемосидерозды тудыруы мүмкін. Ұзақ уақыт әсер еткен кезде бауыр мен бүйректе өзгерістер анықталды. Қысқа мерзімді NOAEL 9,6 – 10 мг/кг дене салмағы/күн құрады, бұл 90 күндік егеуқұйрық, 90 күндік ит және 1 жылдық ит зерттеулерінен алынған, ал ұзақ мерзімді NOAEL 7,5 мг/кг дене салмағы/күн болды. 2 жылдық егеуқұйрық зерттеуінің негізінде, 100 қауіпсіздік коэффициенті қолданылып, дифениламиннің қабылдауға болатын тәуліктік дозасы 0,075 мг/кг дене салмағы/күн, ал Оператордың қабылдауға болатын әсер деңгейі 0,1 мг/кг дене салмағы/күн құрады.

Экологиялық тағдыр

Дифениламин 2014 жылғы қауіпсіздік деректер кестесіне (МСДҚ) сәйкес, іс жүзінде ерімейтін зат саналады. Зертхана жағдайындағы тікелей су фотолизі тәжірибелерінде ол өте төмен тұрақтылық танытады және орташа деңгейде ұшқыш. Гидроксил радикалдарымен өзара әрекеттесу арқылы атмосферадағы жанама фотоокистенуге қатысты есептемелер жасалды. Ақпараттың мөлшері шектеулі болғанымен, ол Еуропалық Одаққа (ЕО) қоршаған ортаға қауіптің жоқ екенін анықтауға жеткілікті болды, себебі дифениламин үй ішінде қолдануға арналған.

Жемістердегі және баламадағы қалдықтар

744 алманы тексерген USDA олардың 82,7%-ында 0,005–4,3 ппм аралығында дифениламин қалдықтары табылды, бұл АҚШ ҚҚБ-ның 10 ппм-ға белгілеген шегінен төмен. Алмадағы сақтау кезіндегі күйік ауруын бақылау үшін дифениламинге бірнеше альтернатив бар.

Еуропа

ЕО 2005 жылы дифениламин үшін қалдықтардың ең жоғары деңгейін белгіледі. (ЕҚ) No 396/2005 Регламентінің II қосымшасы мен III қосымшасының Б бөлігі). Дифениламин Еуропалық Комиссияның (ЕК) қайта қарау бағдарламасының 84 затының бірі болды, ол 2002 жылғы регламентпен қамтылған. Бұл регламент ЕО-ның өтініші бойынша Еуропалық тамақ қауіпсіздігі агенттігін (ЕАҚҚ) бастапқы бағалауды, яғни тәуекелді бағалау жобасын сараптауды ұйымдастыруға және 6 ай ішінде ЕО-ға қорытынды беруге міндеттейді. EFSA-ға 2007 жылы келіп түскен бағалау 2007 жылдың қазан айында ЕО-ның мүше мемлекеттері мен өтініш берушілерге – екі өндірушіге, Cerexagri s.a., United Phosphorus Ltd (UPL) компаниясының итальяндық еншілес компаниясына және Pace International LLC-ге консультация үшін жіберілді. Өзара сараптама нәтижесінде тұтынушыларға қауіп төндіретіндігі туралы, әсіресе заттың метаболиттерінің деңгейі мен уыттылығы, белсенді затты сақтау кезінде және өңделген алмаларды өңдеу кезінде нитрозаминдердің пайда болу мүмкіндігі, сондай-ақ өңделген өнімдерде дифениламин қалдықтарының ыдырау өнімдері туралы мәліметтердің жетіспеуіне байланысты, ЕК 2009 жылғы 30 қарашада дифениламин қосқан өсімдіктерді қорғау өнімдеріне рұқсат беруді тоқтату туралы шешім қабылдады. (2009/859/EC) "Еуропалық дифениламин жөніндегі жұмыс тобы" қосымша мәліметтермен бірге ЕО-ға қайта өтініш берді, ал EFSA-ға 2010 жылғы 3 желтоқсанда қосымша есеп келіп түсті. EFSA 2011 жылғы 5 желтоқсанда тәуекелді бағалау алаңдаушылықтарды жоймады деген қорытындыға келді, 2012 жылы бұл пікір жарияланды және ол 2013 жылы заң күшіне енді.

ДДСҰ/ФАО бірлескен комитеті

Комитет пестицид қалдықтары жөніндегі мәжілісте 0,02 мг/кг/күн мөлшерінде қабылдауға рұқсат етілген тәуліктік дозаны анықтады.

АҚШ EPA

1996 жылғы Тамақ сапасын қорғау туралы заң (FQPA) қабылданғаннан кейін АҚШ ҚҚБ (EPA) алма үшін 10 ppm, ал ет және сүт үшін 0 ppm мөлшерін белгіледі. Уақытша LOAEL 10 мг/кг/күн болды. 1997 жылы ҚҚБ (EPA) дифениламинді қайта тіркеуді мақұлдады және ұсынылған мөлшерлер FQPA бойынша қауіпсіздік стандарттарына сай екенін, ал "жетілді деректер сүт пен еттегі қалдықтарға қатысты мөлшерлерді 0,0 ppm-нен арттырып, 0,01 ppm жеке мөлшерлер ретінде белгілеуге мүмкіндік береді" деп шешім қабылдады. ҚҚБ (EPA) содан бері дифениламинді қайта қараған жоқ.