Кіріспе
Chrestomanci, кейде «The Worlds of Chrestomanci» деп аталатын, фантастикалық романдар сериясы – британдық автор Диана Уинн Джонстың 1977 жылдан 2006 жылға дейін жарық көрген балалар фантастикасының гепталогиясы. Кітаптардағы параллель әлем тұрғысынан қарағанда, Chrestomanci – бұл сиқырдың қолданылуын қадағалайтын британдық үкіметтік кеңсе және сонымен қатар Англияның оңтүстігінде орналасқан Хрестоманци қамалы, ол резиденция және штаб-пәтер болып табылады. Джонс өзі «KREST–OH–MAN–SEE» деп айтады, ал кейіпкерлерінің бірі осы сөзді сиқыр ретінде қолдану үшін дәл осылай жазуды ұсынады.
Chrestomanci, sometimes branded The Worlds of Chrestomanci, is a heptalogy of children's fantasy books written by British author Diana Wynne Jones, published from 1977 to 2006. In the context of the parallel universe setting of the books, Chrestomanci refers to both the British government office that is responsible for supervising the use of magic and Chrestomanci Castle in southern England, which is both residence and headquarters. Jones gives the pronunciation "KREST–OH–MAN–SEE" herself and one of her characters writes the same instruction for using the word as a spell.
Әлемдер
ХХ ғасырдың кейбір басылымдарындағы "Хрестоманци әлемдері" деген белгі олардың жалпы орналасқан жерін, "Қосылған әлемдер" деп аталатын көп әлемді көрсетеді. Әлемдер тарихтағы маңызды оқиғаларда, мысалы, Аженкур шайқасындағы ағылшын және француз жеңісі, немесе оқ-дәрі қастандығының сәтті немесе сәтсіз аяқталуы сияқты ортақ түбірден таралған. Кейбір адамдар әлемдер арасында, кем дегенде, рухпен саяхаттауға қабілетті, ал он екі серияға бөлінген ұқсас әлемдер ағылшын тіліндегі әңгімелерде белгіленген. Адамдардың басқа әлемдерде өзіне ұқсас нұсқалары болуы жиі кездеседі. Серияның негізгі оқиғасы 12А әлемінде өтеді. 12А әлемі Эдвард дәуіріндегі Ұлыбританияны еске салады. Британдық үкіметтері бар басқа әлемдер де бар, олардың арасында 12-ші серияның барлығы және тағы да басқалары бар; тіпті көптеген әлемдерде Англия Еуропаның ішінде немесе жанында орналасқан. Хрестоманцидің кейбір басқа әлемдерде өкілдері бар, бірақ ол барлық әлемдерді білмейді. Шындығында, "Сиқыр аптасы" біздің әлемімізге өте жақын әлемде өтеді, бірақ оның бар екені Хрестоманци Кристофер Чант үшін күтпеген жағдай, және ол оны оңай анықтай алмайды.
Сиқырлы
Джонс былай түсіндіреді: "12А әлемінде сиқыр біздің музыкаға деген құштарлығымыз сияқты кең таралған". Бұл қалыпты жағдай болуы мүмкін. Алайда, дерлік барлық адамда анықталатын сиқырға ие әлем сиқырлы апта әлемінде сирек немесе бірегей. Серияның қарапайым тілі "магияшыларды", сиқыршыларды, әйел сиқыршыларды және т.б. олардың сиқыр күшінің деңгейіне немесе ұлылығына қарай ажыратады. Магияшылардың тобында ең көп сиқырға ие және сирек кездесетін адамдар бар. Олардың тоғыз өмірі болуы мүмкін; тоғыз өмірі барлар ең көп сиқырға ие және олардың саны аз. Хрестоманци деп аталатын тоғыз өмірлі сиқыршылар барлық байланысты әлемдерде бірегей: яғни, олардың басқа нұсқалары жоқ. Сиқырдың маңызды түрі – әлемдер арасында, кем дегенде рухта, белгілі бір біліммен және бақылаумен саяхаттау қабілеті. Байланысты әлемдердегі рух саяхаттары қалыпты адамдардың кейбір тәжірибелерін түсіндіре ме, жоқ па, бұл туралы тікелей айтылмайды.
Суреттер
Кітаптардың соңғы басылымдарын Тим Стивенс суреттеді, ол Джонстың "Хаульдің жылжымалы қамалы" сериясын да суреттеген. Суреттер әдетте кітаптардың тарауларының бірінің басында кездеседі.
Іскерліктер
Барлық Хрестомантилерде тоғыз өмір болуы керек. Жасымен "Хрестоманци" деп шақыру ғана, қазіргі Хрестоманци өзінің әлеміндегі кез келген жерде, қаласа да, қаламаса да, пайда болады. "Сиқыр апталығында" оның есімін үш рет айту оны кез келген әлемге шақырады делінген. Шақырылғаннан кейін Хрестоманци кез келген шұғыл сиқырлық мәселені міндетті түрде немесе табиғи бейімділігімен шешуге тырысады. Сиқыршылар ретінде Хрестомантилер өз әлеміндегі ең күшті сиқыр қолданушылардың қатарында болады. Сериядағы екі Хрестоманцидің айқын сиқырлық кемшіліктері бар; бұл олардың сиқырлық күшінің салдары ма, әлде жай ғана кездейсоқтық па – белгісіз. Кристофер Чант жағдайында, бұл кемшілік күміс: ол күміс денесінде болғанда немесе күміске тигенде сиқыр жасай алмайды; сондай-ақ ол күміске тікелей сиқыр жасай алмайды. Эрик "Мысық" Чанттың кемшілігі – ол тек сол қолымен ғана сиқыр жасай алады. Офистің орны – Хрестоманци қамалы, бұл сиқырмен қамтамасыз етілген бекініс, онда мемлекеттік қызметкерлер жұмыс істейді және оны қазіргі сиқыршы мен оның отбасы бастығы болып табылады. Бұл қамал үкіметтік кеңсе, жеке тұрғын үй және Хрестоманцидің балалары мен тәрбиеленушілері үшін мектеп ретінде де пайдаланылуы мүмкін. Көптеген адамдар қамалдың атмосферасын мазасыздық тудырады, бірақ Хрестоманци оған мән бермейді.
Белгілі хрестоманцистер
Бенджамин Оллуорти – ең алғашқы аталған Хрестоманци, одан кейін Габриэль де Витт және оның ізбасары Кристофер Чант. Габриэль де Витт «Кристофер Чанттың өмірі», «Конрадтың тағдыры» және «Жандардың ұршысы» кітаптарында кездеседі. Кристофер Чант Габриэль зейнетке шыққаннан кейін Хрестоманци болды. Кристофер Чант Хрестоманци сериясының барлық кітаптарында пайда болады. Ол қазіргі уақытта осы лауазымды иеленуші. Ол киімдеріне ерекше мән береді, көбінесе мінсіз күлгін сұр костюмінде немесе әртүрлі әсем кестеленген халаттарының бірінде кездеседі. Оны көбінесе арманшыл немесе ойшыл деп сипаттайды, бірақ осы кезде ол ең байқағыш болады. Қазіргі уақытта оның екі өмірі қалған, оның бірі әйелі Миллидің сақинасында сақталған. Эрик "Cat" Чант «Бақытты өмір», «Аралас сиқыр» және «Пинхо жұмыртқасы» кітаптарында кездеседі. Ол келесі Хрестоманци болу үшін дайындықтан өтуде. Ол сырттай қарағанда қарапайым бала, оның қызығушылықтары осы жастағы балалардың көпшілігіне ұқсас. Қазіргі уақытта Кэттің үш өмірі бар, оның бірі оның әпкесі Гвендолен бала кезінде скрипкасынан жасаған Фиддл атты мысықта сақталған. Гвендолен сондай-ақ Кэттің өмірін сіріңке қорабына қамап, оның бір өмірін жойды. «Бақытты өмір» романының соңында ол Кэттің сиқырын пайдаланып, оның үш өмірін жойып, зұлымдықтарын жасағаны белгілі болды. Кэттің қалған екі өмірі бала туғанда жақыт келгенде және «Бақытты өмір» кітабының басында Кэт пен Гвендоленнің ата-анасы қаза болған «Сауси Нэнси» апаты кезінде суға батып кеткенде жоғалды.