Кіріспе

Итальяндық режиссер (1959 жылы туған)

Ферзан Озпетек (Ferzan Özpetek, [ˈfɛrdzan ˈɔtspetek], [ˈøts]; 3 ақпан 1959 жылы туған) – Италияда тұратын түрік-итальяндық кинорежиссері және сценарийші.

Өмірбаян

Ферзан Өзпетек 1959 жылы Стамбулда дүниеге келген. 1976 жылы Италияға көшіп, Римдегі Сапиенца университетінде кино тарихы мамандығын оқыды. Білімін Навона академиясында өнер тарихы және костюм дизайны сабақтарын алып аяқтады. Сонымен қатар, ол Сильвио Д'Амико Ұлттық драмалық өнер академиясының режиссерлік сабақтарына қатысты. Джулиан Бектың «Тірі театр» тобында сахналық тәжірибе жинағаннан кейін, кино әлеміне қадам басып, Массимо Тройзи, Маурицио Понци, Рикки Тогнацци, Серджио Читти және Франческо Нутидің режиссерлік ассистенті болып жұмыс істеді. Оның алғашқы жұмысы – Тройзинің «Scusate il ritardo» фильмінің режиссерінің көмекшісі болуы, одан кейін Понцинің «Sono contento» фильмінде шағын рөлде «madonnaro» рөлін орындады. «Терезе алдында» (La finestra di fronte) фильмі 2003 жылы шықты. Басты рөлдерде Джованна Меццогиорно, Рауль Бова, Филиппо Нигро және Массимо Жиротти ойнады, бұл оның соңғы фильмдегі жұмысы болды. Фильм бірнеше марапатқа ие болды: бес «Давид ди Донателло», төрт «Ciak d’Oro» және үш «Globo d'oro» сыйлығы. Фильмнің Италияда және Еуропаның басқа елдерінде сәтті танылуы Солтүстік Америкада «Sony Pictures Classics» компаниясымен таратылуына әкелді. 2005 жылы продюсерлер Джанни Ромоли мен Тильде Корсимен қайта жұмыс істеген Өзпетек «Қасиетті жүрек» (Cuore Sacro) фильмін түсірді, ол «Давид ди Донателло» сыйлығына 12 номинация ие болды, онда Барбора Бобулова «Ең үздік әйел рөлі» сыйлығын жеңіп алды. Фильм сондай-ақ өндіріс дизайны үшін де марапат алды. Оның келесі фильмі «Сатурн қарсы тұруда» (Saturn in Opposition) 2007 жылы жарық көрді. Фильмде Пьерфранческо Фавино, Лука Аргентеро, Изабелла Феррари және Амбра Анжиолини сияқты актерлер ойнады, сондай-ақ бұрын «Le fate ignoranti» фильмінде жұмыс істеген Маргарита Буй және Стефано Аккорси де қатысты. Фильм төрт «Ciak d’Oro», бес «Globo d'oro» және төрт «Nastro d'Argento» сыйлығын жеңіп алды. Анжиолини актерлік дебюті үшін «Давид ди Донателло» сыйлығын «Ең үздік қосалқы рөл» номинациясында жеңіп алды. Сол жылы Өзпетек 64-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде қазылар алқасының мүшесі болды. Ол сонымен қатар «AIRL» (Италиядағы қатерлі ісіктерді зерттеу қауымдастығы) үшін Изабелла Феррариді бейнелейтін коммерциялық роликтерді де түсірді. 2008 жылы Өзпетек Ромоли мен Корсимен серіктестігін аяқтап, Доменико Прокаччи мен оның «Fandango» компаниясымен жаңа серіктестік ашты. Сондай-ақ, ол алғаш рет өзінің түпкілікті идеясына негіделмеген фильмнің жобасымен айналысты. Фильм Мелания Гайя Мазукконың «Un giorno perfetto» романы негізінде түсірілді. Осы аттас фильмде Изабелла Феррари мен Валерио Мастандреа ойнады және 65-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Фильм прокаттан 3 миллион евро табыс тапты. 2008 жылы Нью-Йорктегі Модерн өнер музейі оған ретроспектива арнап, барлық фильмдерін көрсетті. Бұл құрметке ие болған итальяндық режиссерлердің бірі – Өзпетек. 2009 жылдың сәуірінде ол «Барлығына қарамастан, бұл Пасха» (Nonostante tutto è Pasqua) атты қысқа фильм түсірді, ол «L'Aquila 2009 Cinque registi tra le macerie» жобасының бір бөлігі болды, онда бірнеше режиссерлер 2009 жылғы L'Aquila жер сілкінісіне қатысты тақырыптарды қарастырды. Өзпетектің қысқа фильмі үйінің қирауында қайтыс болған болашақ әнші Алессандра Кораға арналды. Оның келесі фильмі «Бос оқтар» (Loose Cannons) 2010 жылы шықты. Ол Иван Котронеомен бірлесіп жазылған, Риккардо Скамарсио, Алессандро Презиоси, Николь Гримаудо және Эннио Фантастичини рөлдерінде ойнады. Бұл Лекчедегі бір отбасының мәселелерін қамтитын комедиялық фильм. Бұл Өзпетектің Римнен тыс жерде түсірген азау фильмдерінің бірі. 2010 жылдың 22 мамырында Лекче қаласы Өзпетекті құрметті азамат деп жариялады. Фильм 70-ші Берлинал кинофестивалінде және 2010 жылғы Трибека кинофестивалінде жарыстан тыс көрсетілді, қазылар алқасының арнайы марапатын алды. 2011 жылы ол Сан-Карло опера театрында Джузеппе Вердидің «Травиата» операсын қоюға шақырылды, ол 2012 жылдың желтоқсанында Кармен Джаннатасио мен Саймир Пиргудың қатысуымен қойылды. «Unitel Classica» телекомпаниясы түсірген, итальяндық «CG Entertainment» компаниясы 2015 жылы DVD форматында шығарды.

Романдар

Россо Стамбул (2013), Мондадори. Sei la mia vita (2015), Мондадори. Come un respiro (2020), Мондадори.

Басқа дереккөздер

Өмірбаян. net Ферзан Өзпетек өмірбаяны
Өмірбаян. info Өмірбаян: Ферзан Өзпетек