Испан әкімшілігінің Анд тауларындағы жергілікті халықты қоныстандыру саясаты
Indian reductions in the Andes
Испан әкімшілігінің Анд тауларындағы үндістерді қоныстандыруы: мақсаты, салдары, 1.4 млн адамды көшіру, дін өзгерту, салық салу және үкіметтік бақылау.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Анд тауларындағы үнділіктердің санының азаюы (lang es) – бұрынғы Инка империясында испан билігі құрған және испандықтар "үндістер" деп, ал кейбір заманауи ғалымдар "Анд халқы" деп атаған жергілікті Анд халқының күштеп көшіруімен толтырылған елді мекендер. Испания империясының мақсаты – жергілікті халықты "үндістердің азаю орталықтарына" (reducciones de indios) жинап, оларды христиандыққа өткізу, салық салу және испандық әдет-ғұрыптар мен экономикалық мүдделерге бағыну үшін басқару болды. 1569 жылдан бастап вице-король Франсиско де Толедо шамамен 1,4 миллион жергілікті тұрғынды 840-қа жуық азаю орталықтарына қоныстандырды. Бұл қоныс аудару Лима және Шаркас Корольдік соттарының аумағында, яғни қазіргі Перу және Боливияда жүзеге асырылды. Анд тауларының көптеген микроклиматтарына бейімделген жергілікті халықтар осы жаңа елді мекендерге көшу кезінде зор қиындықтарға тап болды. Қиындықтарға қарамастан, олар өздерінің Анд мәдениетінің ерекшеліктерін сақтап, азаю орталықтарындағы өмір испандық мәдениеттің күштеп таңуын және ескі халықтардан сақталған дәстүрлердің күрделі қосындысын көрсетті.
Indian reductions in the Andes (lang es) were settlements in the former Inca Empire created by Spanish authorities and populated by the forcible relocation of indigenous Andean populations, called "Indians" by the Spanish and "Andeans" by some modern scholars. The purpose of the Spanish Empire was to gather native populations into centers called "Indian reductions" (reducciones de indios), to Christianize, tax, and govern them to comply with Spanish customs and economic interests. Beginning in 1569, the viceroy Francisco de Toledo presided over the resettlement of about 1.4 million native people into approximately 840 reductions. The resettlement was carried out in the Royal Audiences of Lima and Charcas, modern day Peru and Bolivia, roughly speaking. The native populations, who had adapted to a way of life suitable to the many microclimates throughout the Andes, experienced immense hardship in the transition to life in these new settlements. Despite the hardships, they preserved by their own agency aspects of native Andean culture and life in the reductions reflected a complex hybrid of forced Spanish values and those preserved from the older native communities.
Өмірбаян
Редукция Латын Америкасына жаңа емес еді, және 1503 жылдан бастап Кариб теңізінен бастап көптеген басқа аймақтарда испан саясаты болды. 1532 жылы Франсиско Писарро Инка империясына шабуыл жасағаннан бастап, 1569 жылы Франсиско де Толедо вице-король болып келгенге дейін, испандықтардың Анд халқына билігі көбінесе тікелей емес еді. Рим-католик дін қызметкерлерін қоспағанда, испандарға үндістер арасында тұруға тыйым салынды және испандықтар өздерінің жергілікті басшылары – кациктер немесе куракалар арқылы Анд халқынан салық пен еңбек жинады. Испандар мен инкалардың ішкі соғыстары, еуропалық аурулардың зияны және күміс пен сынап кендеріндегі қатал еңбек Анд халқын қиратса да, анд үнді мәдениеті инкалар билік еткен кезден көп жағынан өзгеше болып қалды. 1560 жылдардың соңында Андта испан билігі дағдарысқа ұшырады. Испан тұрғындары да, үндістер де көтеріліс шығаруы мүмкін екенін білдірді, бай күміс кендерінен өндіріс азайды, үнді халқының азаюы еңбек пен салықтың азаюын білдірді, ал азаматтық және діни билік өкілдері арасында қақтығыс болды. Жаңа вице-король Франсиско де Толедо Андта испан билігінің бағытын өзгертуге және «вице-корольдік билікті нығайту арқылы испан билігін күшейтуге және метрополиялық қазынаға Анд күмісінің ағынын қайта жандандыруға» тырысты. Осы экономикалық және саяси мақсаттарға тиімді жету үшін Толедо Анд тауларының шашыраңқы жергілікті халқын «редукция» деп аталатын үлкен елді мекендерге көшіруді ұсынды. Бұл елді мекендер көбінесе кен өндіру аймақтары мен ауыл шаруашылығы далаларының жанында орналасқан. Толедо сонымен қатар Анд қоғамын қайта ұйымдастырудың отарлық амбицияларының негізін құратын ережелердің кең және толық жиынтығын жасады. Адамдар өздерінің қалыптасқан ауыл шаруашылығы жүйесінен және егіндіктерінен, таныс ауылдарынан айрылды және олар көбінесе басқа климаттық аймақтарға көшірілді, бұл жаңа егістер мен техникаларды қажет етті. Пома сондай-ақ жаңа жерлердің «кейде ылғалды жерлерде орналасқандығынан, індет тудыратынын» (ауру) айтты. Анд халқы қанаушылық пен қиындықтарға тап болса да, олардың көптегені мүмкіндік туғанда өздерінің еркімен әрекет етудің жолдарын тапты. Пома әрбір редукциядағы жергілікті тұрғындардан құралған кабельдостарға (муниципалдық кеңестерге) ерекше мақтанышпен қарады және оларды жергілікті өзін-өзі басқаруды дамытуға бағытталған жол ретінде қарастырды. Сонымен қатар, көптеген андтар бұрынғы ауылдары мен егістік жерлерінің барлығын немесе бір бөлігін сақтап қалу үшін келісімдер жасасты, нәтижесінде редукциядан ауылдық жерлерге адамдардың ағыны болды. Кейбір адамдар испандықтардың назарынан қашып, редукциядан мүлдем құтылып, түбірінен өзгеше өмір сүруге тырысты.
Reducciones were not new to Latin America, and had been a Spanish policy in many other regions, starting in the Caribbean as early as 1503. From 1532 when Francisco Pizarro invaded the Inca empire until the arrival of Francisco de Toledo as Viceroy in 1569, Spanish rule of the Andean population had largely been indirect. Except for Roman Catholic priests, Spaniards were forbidden from living among the Indians and the Spanish extracted tribute and labor from the Andean population through their indigenous leaders, the caciques or kurakas. Although the Andean population was devastated by the internal wars of Spaniards and Incas, the ravages of European diseases, and forced, brutal labor in silver and mercury mines, the Andean Indian cultures remained in many ways little changed from the days when the Incas ruled. By the late 1560s, Spanish rule of the Andes was in crisis. Both Spanish residents and Indians threatened revolt, production from rich silver mines had declined, the diminishing Indian population meant less labor and tribute, and civil and religious authorities were in conflict. The new Viceroy Francisco de Toledo aimed to reverse the fortunes of Spanish rule in the Andes and to "aggrandize Spanish power by consolidating viceregal rule and to revive the flow of Andean silver to the metropolitan treasury." In order to achieve these economic and political goals efficiently, one of the measures Toledo proposed was to relocate the scattered indigenous populations of the Andes into larger settlements, called "reductions." which was often near mining zones and agricultural valleys. Toledo also developed an immense and thorough body of rules that would set the framework for the colonial ambition of reorganizing Andean society. The people were torn from their established agricultural system and crops, and their familiar villages, and they were often relocated to different climate zones, requiring new crops and techniques. Poma also notes that the new sites were "sometimes set in damp lands that cause pestilence" (disease). Despite the exploitation and hardships that Andeans faced, many found ways to exercise their agency where opportunity presented itself. Poma took special pride in the cabildos (municipal councils), composed of natives in each reduction, and saw them as a path towards developing indigenous self government. In addition, many Andeans were able to negotiate deals to keep all or some of their previous villages and farmland, which resulted in an ebb and flow of people from the reductions to the countryside. Some people managed to avoid Spanish detection and escape the reductions altogether to pursue radically different lives.