Кіріспе

Химия және процестік өнеркәсіптерде процесс қауіпсіздігіне ие болады, егер нәрселер дұрыс болмаған жағдайда да қауіп деңгейі төмен болса. Қауіпсіздіктің өзі, қорғау жүйелерімен жоғары дәрежедегі қауіптілікті бақылайтын басқа процестерден өзгеше. Абсолютті қауіпсіздікке қол жеткізу мүмкін болмағандықтан, жиі қолданылатын тәжірибе – қауіпсіздікке ие дизайн туралы сөйлеу. «Қауіпсіздікке ие дизайн – бұл қауіптілікті бақылаудың орнына олардан аулақ болатын, әсіресе өсімдіктегі қауіпті материалдың мөлшерін және қауіпті операциялардың санын азайту арқылы жасалған дизайн».

Шығу тегі

Қауіпті азайту тұжырымы 1978 жылы британдық химиялық инженер Тревор Клетцтің "Қолданыста жоқ нәрсе ағып шыға алмайды" деген мақаласында, Фликсборо апатынан алынған сабақтарды талқылап, сондай-ақ мақаланың кеңейтілген нұсқасы болған кітабында "ішкі қауіпсіздік" терминімен көтерілді. 1991 жылы жаңадан өңделген және қайта аталған нұсқада, әдетте сілтеме жасалатын техникалар айтылған. (Клетц бастапқыда 1978 жылы "іштей қауіпсіз" терминін қолданған, бірақ ол өрт қаупі бар атмосферадағы электрондық құралдар үшін бұрыннан қолданылып келгендіктен, тек "ішкі" термині қабылданды. Іштей қауіпсіздікті ішкі қауіпсіздіктің ерекше бір бөлігі деп қарастыруға болады). 2010 жылы Америка химия инженерлері институты өзінің ішкі қауіпсіз технологиясының (IST) анықтамасын жариялады.

Ресми мәртебесі

Қауіпсіздікті бірқатар ұлттық органдар, соның ішінде АҚШ Ядролық реттеу комиссиясы және Ұлыбританияның Денсаулық сақтау және қауіпсіздік басқармасы (HSE) қалаулы принцип ретінде мойындады. COMAH (Үлкен ауқымдағы авариялық жағдайлардың қаупін бақылау ережелері) нысандарына бағалау жүргізу кезінде HSE: «Үлкен ауқымдағы авариялық жағдайлардың қаупі табиғи қауіпсіздік принциптерін қолдану арқылы көзінен аулақ болуға немесе азайтылуға тиіс» деп мәлімдейді. Еуропалық Комиссияның Seveso II директивасы бойынша басшылық құжатында: «Қауіптерді мүмкіндігінше алдын алуға немесе табиғи қауіпсіз тәжірибелерді қолдану арқылы көзінен азайтуға болады» делінген. Калифорния штатында Контра Коста округі химиялық өндіріс және мұнай өңдеу зауыттарынан табиғи қауіпсіздік сараптамасын жүргізуді және осы сараптамалар негізінде өзгерістер енгізуді талап етеді. 2008 жылы Батыс Вирджиния штатындағы Bayer CropScience химиялық өндіріс зауытында метил изоцианатының жарылысынан кейін АҚШ Химиялық қауіпсіздік жөніндегі кеңесі Ұлттық ғылым академиясына (NAS) «Табиғи қауіпсіздік» тұжырымдамасын қалай қолдануға болатыны туралы зерттеу тапсырды, нәтижесі 2012 жылы есеп және бейне түрінде жарияланды. 1984 жылғы Бопал апатынан кейін АҚШ-тың Нью-Джерси штаты 1985 жылдан бастап Уытты апаттарды алдын алу туралы заңды (TCPA) қабылдады. 2003 жылы оның ережелері қайта қаралып, табиғи қауіпсіз технологияларды (IST) қамтыды. 2005 жылы Нью-Джерси штатының Ішкі қауіпсіздікке дайындық жұмыс тобы жаңа «Ең жақсы тәжірибелер стандарттары» бағдарламасын құрды, онда химиялық нысандардан табиғи қауіпсіз технологияларды (IST) тексеруді талап етті. 2008 жылы TCPA бағдарламасы барлық TCPA нысандарының жаңа және қолданыстағы процестерге IST сараптамасын жүргізуін талап ету үшін кеңейтілді. Нью-Джерси штаты реттеу мақсатында IST-тің өзіндік анықтамасын жасады және IST анықтамасын пассивті, белсенді және процедуралық бақылауларды қамтитын етіп кеңейтті. 13650-ші жарлыққа сәйкес АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) Нью-Джерсидегі табиғи қауіпсіз технологиялар бағдарламасын «ұлттық деңгейде біріктіру» туралы ұсынысты қарастырып, 2014 жылдың қазан айының соңына дейін пікір білдіруге шақыруда. Америка Химия Кеңесі кемшіліктерін тізімдейді.

Сандық анықтау

Dow өрт және жарылыс индексі негізінен туа біткен қауіпті өлшеу құралы болып табылады және туа біткен қауіпсіздіктің ең көп қолданылатын сандық бағалаушысы болып саналады. Дегенмен, бұл көрсеткіштердің барлығы Dow өрт және жарылыс индексінен әлдеқайда күрделі.