Леонардо Поло: Испан философының өмір және философиялық мұрасы

Кіріспе

Леонардо Поло (1926 жылғы 1 ақпан – 2013 жылғы 9 ақпан) – ақыл-ой шектерін тастау және осы әдісті қолданудың терең философиялық салдары мен нәтижелері деп аталатын философиялық әдісімен танымал испан философы. Бұл әдіс ақыл-ойдың шектерін анықтап, оны жеңуге мүмкіндік береді, соның нәтижесінде классикалық және заманауи тақырыптарды қайта қарастыруға болады, бұл философиялық салалардың кең спектрін ашады. Олардың ішіндегі негізгілері: 1) физикалық ғаламның болу актісі (метафизика); 2) физикалық ғаламның төрттік себеп-салдарлық байланысы (немесе мәні); 3) адам тұлғасының болу актісі (трансценденталдық антропология); 4) адам тұлғасының мәні арқылы көрінісі (адам мәнінің антропологиясы). Бұдан өзге, оның еңбектері психология, нейроғылым, ғылым философиясы, тіл философиясы, әлеуметтік этика, саяси экономика және бизнес теориясы сияқты көптеген салаларды қамтиды. Қырықтан астам кітабында Поло Аристотель, Фома Аквинский және Уильям Окхэм сияқты классикалық және ортағасырлық ойшылдармен, сондай-ақ Декарт, Кант, Гегель, Гуссерль, Хайдеггер және Ницше сияқты жаңа және заманауи философтармен диалог жүргізді. Философия тарихының ұлы ойшылдарымен пікір алмасып, Поло дәстүрлі философияның жетістіктерін одан әрі дамытуға, сондай-ақ жаңа философияның жобасын түзетуге ұмтылды. Оның өмірінде философиясына деген қызығушылық артып, көптеген конференциялар мен оқу семинарлары, оның ішінде екі халықаралық конгресс, жиырмадан астам кітап пен 200 ғылыми мақала жарық көрді, ондаған докторлық диссертациялар қорғалды және оның ой-пікірлеріне арналған екі философиялық журнал шығарылды.

Ерте өмір (19261949)

Леонардо Поло 1926 жылдың 1 ақпанында Мадридте дүниеге келді. Бастауыш сыныпты Мадридтегі француз лицейінде (Liceo francés) оқыды. Орта білімін 1936 жылы Испанияда Азамат соғысы басталған кезде Мадридте бастады. Осы кезеңде, Испаниядағы Азамат соғысы жылдарында, оның әкесі қаланың вице-мэрі қызметін атқарды. Республикалық үкімет азаматтарды Испания астанасын тастап кетуге шақырғанда, Поло отбасы Альбасетеге көшті, онда ол орта білімнің алғашқы екі жылын өткізді. Әкесі, заңгер мамандығы бойынша, 1936-1937 жылдары Альбасете қаласының бас прокуроры болды. Испаниядағы Азамат соғысы аяқталғаннан кейін отбасы Мадридке қайтып келді, бірақ әкесі мәжбүр түрде эмиграцияға кетті, алдымен Никарагуаға, содан кейін Чилиге, ол 1946 жылы қайтыс болды. Отбасы Мадридке оралғаннан кейін Леонардо Поло білімін Кардинал Циснерос институтында жалғастырды. Дегенмен, 1934 жылғы оқу жоспарының 1938 жылғы жоспарға ауысуы оны Альбасетте бұрын оқыған екінші жылды қайталауға мәжбүр етті. Осы кезеңде ол испан философы Хайме Балместің «Негізгі философия» атты кітабын оқыды. Ол кезде ол он бес жаста болды. Осы еңбектен алған басты ойы – алғашқы принциптердің маңыздылығы, олардың біреу ғана емес екендігі және философия осы принциптер тұрғысынан түсіндірілуі керек екендігі (1995 жылы Логос туралы докторлық курста ол: «Философия – принциптерді принциптер арқылы білу» деді). Алғашқы принциптерге берілген мән оны Фома Аквиннің «Summa Theologiae» еңбегіне, әсіресе жаратылысты кездейсоқ қатынас ретінде көрсететін 45-ші сұраққа жеткізді. Бұл Полоны Фома Аквиннің осы тұста түзетілуі және кеңейтілуі мүмкін деген ойға келтірді, себебі егер жаратылыс бірінші нәрсемен байланысты болса, егер ол «экстра нихилум» болса, егер жаратылған болмыс болғаны болса, онда Жаратушымен қарым-қатынас кездейсоқ емес, керісінше – принциптердің қарым-қатынасы болуы керек. Поло кейіннен өзінің еңбектерінде Аквинге көп сілтеме жасады, әсіресе болмыстың мәні мен оның іс-әрекеті арасындағы нақты айырмашылыққа және осы айырмашылықты кеңейтуге, сондай-ақ оны адам тұлғасын зерттеуге қолдану қажеттілігіне қатысты, бұл Поло ақырында трансценденталдық антропология деп атады. Оқу орнында ол сондай-ақ Ортега и Гассет, Аквин және Ксавье Зубириді оқыды (соның ішінде 1942 жылы жарық көрген «Табиғат, Тарих және Құдай» кітабының бірінші басылымын). Кейінірек Поло Мадридте Зубиридің және Ортега и Гассеттің Тойнби туралы лекцияларын тыңдау мүмкіндігіне ие болды. 1945 жылы орта мектепті бітіріп, мемлекеттік емтиханнан ерекше жүлде алған Поло заңгер болуға шешім қабылдады. Бұл шешімге отбасылық жағдайлар ықпал етті. Испаниядағы Азамат соғысы аяқталғаннан кейін оның ағасы Агустин Баррена әкесі мен ағасы Луис бұрын жұмыс істеген заң фирмасын басқарды. Заңгерлік мансап оған ағасымен бірге фирмаға қосылып, отбасылық дәстүрді жалғастыруға мүмкіндік берді, жеке бейімділігі теориялық пәндерге, нақтырақ айтқанда математиканы зерттеуге бағытталғанмен. Алайда, азаматтық соғыстан жаңа ғана шыққан елде математиканың болашағы күмәнді көрінді. Осы себепті ол төрт жыл заңгерлік білім алды.

Leonardo Polo was born in Madrid, February 1, 1926. He attended elementary school at the French High School (Liceo francés) of Madrid, and started his secondary education in Madrid, just as the Spanish Civil War was beginning in 1936. At this time, during the Spanish Civil War, his father held the position of Vice mayor of the city. When the Republican government urged civilian to leave the capital city of Spain, Polo's family moved to Albacete, where he spent his first two years of secondary education. His father, a lawyer by profession, held the position of Chief Prosecutor for the city of Albacete from 1936 to 1937. At the end of the Spanish Civil War, the family returned to Madrid, except for his father, who was forced into exile, first to Nicaragua and then to Chile, where he died in 1946. Upon the return of his family to Madrid, Leonardo Polo continued his secondary education at the Cardinal Cisneros Institute. However, the change of the 1934 plan of studies for that of 1938 forced him to repeat the second year of studies that he had already done in Albacete. During this period, he read the book Fundamental Philosophy by the Spanish philosopher Jaime Balmes. He was fifteen years old at the time. The basic idea that he drew from this work was of the importance of the first principles, that these could not just be one, and that philosophy must be understood from the point of view of these first principles (in a doctoral course about the Logos in 1995, he would say, "philosophy is the knowledge of principles by principles"). The importance given to the first principles then led him to the Summa Theologiae of Thomas Aquinas, and more specifically Question 45, which presents creation as an accidental relation. This led Polo think that Thomas Aquinas could be corrected and expanded on this point, since if creation has to do with what is first, if it is extra nihilum, if created act of being is being insofar as being, then the relation with the Creator cannot be an accident, but rather a relation of principles. Polo would later make numerous references to Aquinas in his works, especially with regard to the real distinction between essence and act of being and the need to expand this distinction and apply it to the study of the human person in what Polo would eventually call a transcendental anthropology. At school he also read Ortega y Gasset, Aquinas, and Xavier Zubiri (including the first edition of Naturaleza, Historia y Dios published in 1942). In later years, Polo would also be able to attend lectures by Zubiri on the concept in Madrid and another by Ortega y Gasset on Toynbee. After secondary school in 1945 and obtaining an extraordinary prize in the State exam, Polo decided to study law. This decision was influenced by family events. At the end of the Spanish Civil War, his uncle, Agustín Barrena, was left in charge of a law firm in which his father and his uncle Luis had once worked. A career in law offered him the opportunity of joining the firm with his uncle and to continue a family tradition, in spite of his own personal inclinations toward more theoretical subjects, and more concretely, toward he study of mathematics. Mathematics did not, however, seem to have much of a future in a country that had just come out of a civil war. For this reason, he studied law for four years.

Үндеу жылдары (1966-1982)

Өкінішке орай, Полоның алғашқы екі кітабы испандық зиялылар қауымында кеңінен дұрыс түсінілмеді. Оның ұсынысының тақырыптық және әдістемелік өлшемдерінің күрделігін, сондай-ақ оның техникалық терминологиясын көбісі түсіне алмады. Оның еркіндік – жеке тұлғаның трансценденттілік мәні деген пікірі де қате түсіндірілді. Осының нәтижесінде, кейбірлер Полоны Гегельдік дәстүрдегі ойшыл деп санады. Оның ойынша, сана шектерін еңсерген кезде қолжетімді болған төрт тақырыптық саланың тек біріншісі туралы ғана жазды ("Мен болмысым: экстраменталды өмір"). Алғашқы жоспар төрт бөлімнен тұрды: "Бытие II" экстраменталды мәнді зерттеуі тиіс еді (төрт негізгі себеп арқылы экстраменталды болмыстың тұрақтылығын талдау); "Бытие III" адам тұлғасының болмысын, ал "Бытие IV" адамның мәнін зерттеуі керек еді. Дегенмен, ол он бес жыл бойы үнсіздік сақтап, бірнеше мақаладан басқа ештеңе жариялаған жоқ. Бұл жылдар – қарқынды зерттеулер мен әріптестермен алмасу жылдары болды. Поло 1966-1968 жылдары Гранада университетінде оқытумен айналысты. Содан кейін ол Наварра университетіне қайта оралды, онда 1972 жылы "Бытие III" және "Бытие IV" еңбектерін кеңінен қайта қарап, философиялық антропологиясының жаңа нұсқасын жазды, бірақ ол да жарияланбады. 1978 жылдан бастап ол әр жыл сайын Оңтүстік және Орталық Америка университеттерінде дәріс оқуға кірісті. Поло сол елдер үшін білім берудің кедейліктен шығудың бір жолы екенін түсінді, себебі еңбек бөлінісі – кез келген қазіргі қоғамның негізгі құралы болмаса, білім алу мүмкін емес. Сондықтан ол Оңтүстік және Орталық Америкадағы барған барлық университеттерінде ғылыми зерттеулерді және оқу стандартының жоғары деңгейін насихаттады. Ол жиі баратын университеттердің қатарында Мексикадағы Universidad Panamericana, Перудегі Universidad de Piura және Колумбиядағы Universidad de la Sabana бар.

Жетілу жылдары (1982 жылдан 2013 жылы қайтыс болғанға дейін)

1982 жылы Поло "Интеллектуалдық және түсінікті" атты мақаласында үнсіздігін бұзды. Онда ол өзінің ұсынысының аристотельдік тамырларын нақты көрсетеді, философиясының Аристотель дәстүрімен байланысын атап көрсетеді. Ол мұны "Аристотель тоқтап қалған жерден білімді зерттеуді жалғастыру" деп қарастырды. Осы мақсатта ол өзінің Білім теориясын 5 томдық түрінде жазуға кірісті, соның соңғы екеуі "Болу II"-ге сәйкес келеді. 1999 және 2003 жылдары ол философиялық антропология бойынша үшінші және түпкілікті еңбегін жариялады (1972 жылғы бұрынғы "Болу III және IV", ал 1952 жылғы ескі "Нақты айырмашылық" – бұл алдыңғы нұсқалар), ол "Трансценденталдық антропология I" (1999) және "II" (2003) аттарымен жарық көрді. Осы жетілу кезеңінде ол әртүрлі тақырыптар бойынша жиырмадан астам кітап жариялады. Поло 2013 жылы қайтыс болғанға дейін Памплонада (Испания) жұмыс істеді. Әлемнің әртүрлі университеттері мен мекемелері (мысалы, Малагадағы "Леонардо Поло атындағы философиялық зерттеулер институты") оның ойына арналған кездесулер мен симпозиумдар ұйымдастырды, сондай-ақ зерттеулер жүргізіліп, оның еңбегінен шабыттанған кітаптар мен мақалалар арқылы бүгінге дейін таратылуда.

Шығармалары

Оның ең маңызды еңбектері: Evidencia y realidad en Descartes (Декарттағы дәлел және шындық), 1963 жылы жарық көрген, El acceso al ser (Болуға қол жеткізу), 1964 жылы, El ser I: La existencia extramental (Болу I: Экстраменталды болмыс), 1966 жылы, Curso de Teoría del Conocimiento (Білім теориясы курсы), 1984 және 1996 жылдар аралығында төрт томдық болып жарық көрген, Hegel y el posthegelianismo (Гегель және постгегелиандық), 1985 жылы, Antropología Trascendental I: La persona humana (Трансценденталды антропология I: Адам тұлғасы), 1999 жылы және Antropología transcendental II: la esencia del hombre (Трансценденталды антропология II: Адамның мәні) 2003 жылы.

Қызметке қол жеткізу

Бұл кітап Полоның метафизикалық әдісін түсіндіреді. Аристотель метафизиканы ең жоғары ғылым деп санады, себебі ол барлық нәрсенің түпкілікті құрауышы – болмыс туралы қарастырады. Декарт пен Кант сияқты заманауи метафизиктер метафизиканың көптеген қиындықтарының себебі қатаң әдіс жоқтығынан туындайтынын түсінді. Поло Декарт пен Канттың мұндай әдіс қажеттігіне келіседі, бірақ метафизикада әдіс бізді нәрселердің болмысын немесе өмірді түсінуге жеткізуі керек екенін айтады. Егер әдісіміз "Болмыс деген не?" деген сұраққа жауап бермесе, онда оның жетістіктері жаңылысқа ұшыратады. Поло үшін осы жағдай заманауи метафизиктерге тән. Метафизик өзін қиын жағдайда сезінеді, өйткені ол өзінің танымдық шектерін байқамайды, соның салдарынан жүйесінде бірдеңе жетіспейді деген күдікке ұшырайды, бірақ ол не екенін нақты білмейді. Полоның мазасыздыққа жауабы – осындай шектеулерді жеңу қажеттілігінде. Оның әдісі – мұндай шектеулерді мойындау, бірақ оларды жоққа шығармау. Ойлауды шегіне дейін жеткізу – оларды анықтаудың және зерделеу үшін ашып көрсетудің жалғыз жолы. Осылайша ғана философ мұндай шектеулерді анық көреді. "El acceso al ser" кітабының міндеті – ақылдың танымдық шектерін осылайша жарықтандыру, оларды тиімді түрде жеңуге болатын етіп. Ол бұл әдісті "ой шегінен бас тарту" деп атайды. Осымен жаңа және күмәнді көзқарас ашылады. Болмыс Гегель сияқты философтарға көрінгендей күрделі емес. Шектен бас тарту ғаламның болмысын өз мәнінде көрсетеді. Бұл, бір жағынан, тұрақтылық ретінде, екінші жағынан, қайшылыққа жол бермеу принципінің негізін құрайтын үздіксіздік принципі ретінде қарастырылуы мүмкін. Бірақ ғаламға қарағанда, нәрселер неліктен бар екенін немесе оның неліктен өмірге келгенін білмейміз. Себебі ғалам басқа принципке, яғни жекелікке тәуелді, ал ол – Құдай. Осы жекеліктен әлемді ажыратыңыз, онда шындықтың үлкен бөлігі мәнін жоғалтады, себебі үшінші принцип бар, ол – трансценденттік себептілік деп аталады, ол біріншісін жасаушы ретінде орналастыру арқылы тұрақтылық пен жекелікті байланыстырады. Осылайша, Поло "Бірлікке қол жеткізу" метафизиканы дұрыс тарихи жолға қайтарады деп санайды. Кейбір ортағасырлық философтар, әсіресе Аквинский, болмысты трансценденттік, азайтуға келмейтін ұғым ретінде қарастырды. Бұл әдіс олардың көзқарастарына құрмет көрсетуге бағытталған.

This book expounds Polo's metaphysical method. Aristotle considered metaphysics the highest possible science because it deals with being, which is the ultimate constituent of everything. Modern metaphysicians, such as Descartes and Kant, understood that many of the pitfalls of metaphysics were caused by the lack of a rigorous method. Polo is sympathetic with Descartes and Kant about the need for such a method, but reflects that in metaphysics the method has to take us to grasp the being or existence of entities as such. If instead of that, our method leaves unresolved the question 'what is being? ', its achievements will lead to perplexity. For Polo, such is the situation of Modern metaphysicians. When perplexed, the metaphysician finds himself in an awkward position, for he becomes blind to his own cognitive limits, and consequently has to put up with the suspicion that something in his system is missing without knowing exactly what. Polo's response to perplexity gravitates on the need to overcome such limits. His method consists in acknowledging such limits without denying them. To take thinking to its limit is the only way in which this can be detected and laid bare for scrutiny. Only in that way such limits will become apparent to the philosopher. The task of El acceso al ser is to illuminate the mind's cognitive limits for knowing in such a way that these can be effectively overcome. He calls this method 'the abandonment of mental limit'. With this a new and unsuspected perspective opens up. Being does not appear as perplexical as it might have appeared to philosophers like Hegel. The abandonment of the limit exposes the being of the universe as it is. This can be seen, on the one hand, as a kind of persistence; on the other, as a principle of continuity which provides the basis for the principle of non contradiction. But looking at the universe one does not know why things are in the first place or why it exists. The reason is that the universe depends on a different principle called identity, and which is essentially God. Disconnect the world with that identity, and a large part of reality will lose its sense, for there is a third principle, the so called transcendental causality which links up persistence and identity by placing the latter as creator of the former. In this way, Polo thinks that Access to Being brings metaphysics back in its right historical track. Some medievals, and particularly Aquinas, conceived being as a transcendental, non reducible notion. This method looks to do justice to their views.

Білім теориясы курсы

Бұл кітап Полоның 80-жылдары Наварра университетінде оқыған және кейін түзеткен эпистемология лекцияларының стенограммаларына негізделген. Жұмыстың мазмұны төрт томға мұқият бөлінген, соңғысы екі бөлімге бөлінеді. Бұл – Полоның өз жаңалықтарын Аристотельдің философиясымен үйлестіріп, алғаш рет өз көзқарастарын жүйелеген, кейінірек дамыған және жетілген еңбегі. Сезімдік білімнен бастап, ол ішкі қабілеттерді, мысалы, қиял, абстракция және ең жоғары танымдық деңгей – рационалды білімге қатысты келесі қадамдарды талқылайды. Әдістемелік мәселелерге ден қойып, Поло танымдық актіні анықтайтын бірнеше аксиоманы формулирлейді. Олардың біріншісі және ең маңыздысы – «актінің аксиомасы», ол білімнің белсенді екенін, демек, білімнің қасақана және толыққанды акт екенін анықтайды. Білім осы сипатты планета немесе кішкентай вирус құрамына кіретіндей нақты және құрылымдық актілерден жоғары тұрады. Аристотельдің ізімен, білім – energeia, яғни өзінің ешқандай субстанциядан тұрмайтын, сондай-ақ барлық заттар сияқты кеңістік пен уақыт категорияларына жатпайтын толыққанды акт (Аристотельдің әлеует және іске асыру теориясын қараңыз). Поло ақылдың операциялары мен әдеттері арасында эпистемологиялық айырмашылықты жасайды. Әдет – нақты объектілерге жаңа түсініктер беретін қуатты танымдық актілер, ал операциялар әдеттің танымдық жетістіктерін бірінен соң бірін кезең-кезеңімен талдап, пайдаланады. Операциялар аяқталғанда, жаңа жарық әкеле алатыны тек жаңа әдеттер ғана. Осылайша, олардың арасындағы айырмашылық сезімдік білімнен ары қарай жылдамдаған сайын үлкеніп, айқынырақ болады. Әдет – шектерден бас тартудың тікелей тәжірибесі. Біз олардың кейбіреулерін күнделікті өмірде қолданамыз, яғни сөйлеуге қабілетті болу үшін, бірақ әркім қол жетімді ең жоғары әдеттерді пайдаланбайды, бұл Полоның пікірінше, философияның бұрын-соңды болмаған мәселелерін, мысалы, «El acceso al ser» кітабында қарастырылған алғашқы принциптердің мәнін ашады. Дегенмен, әдеттер көптеген операциялармен қамтамасыз етіледі. Операциялар мен әдеттер арасындағы айырмашылық барлық танымдық қабілеттерге қатысты және ұғымдарды, тілдік және сандық дағдыларды, сондай-ақ пікірлерді жаңа жарықта қарастыруға көмектеседі, яғни біз бірінші абстрактіленген объектіден кейін ойлау жолының тоғысқанын білеміз: ол абстрактіленген объектілерді топтарға бөлу үшін «жалпылауға» ұмтылуы мүмкін, біз кез келген заттарды санаттар мен кіші санаттарға жіктегенде жасайтынымыз, немесе ол ұғымдар мен шындық арасындағы перспективалы байланысты зерттей отырып, «рационалды» жолмен жүруі мүмкін, соның нәтижесінде нәрсенің жалпы немесе ерекше сипатына пікір білдіруге болады. Поло өзінің көзқарасын қарсы теорияларды талқылау арқылы ғана емес, сонымен қатар Кант, Гегель және Хайдеггердің көзқарастарымен салыстыру арқылы дәлелдейді. Канттың эпистемологиясы білімді жүйелеуде сәтті болғанымен, сезімдік білімді пассивті ретінде ұсынады және сондықтан білім белсенді екенін мәлімдейтін А аксиомасының талаптарына сай келмейді. Кант үшін: «сезімдік білім пассивті, бірақ ақыл белсенді. Бірақ егер ақыл белсенді болса және сезім пассивті болса, екеуінің арасындағы қарым-қатынас, егер белсенді болса, транзитивті болуы керек. Транзитивті қозғалыс кенеттен білімге еніп қалды () actio in passo сияқты, Аристотель үшін физикалық әрекеттің үлгісі болып табылатын нәрсе» (2-ші басылым, 1987, 70-бет). Сонымен қатар, Полоның эпистемологиясының екінші томы Хайдеггер үшін абстрактілі объектілер туралы ұғымды кеңінен талқылайды, ал соңғы том 20 ғасыр физикасының философиялық негізін зерттейді.

This book is based on transcripts taken from the epistemology lectures which Polo delivered in the University of Navarra throughout the 80s, and that he corrected later on. The work contents are carefully distributed in four volumes, the last of which is divided in two parts. They are a much later and mature work in which Polo brings his discoveries in line with Aristotle's philosophy and systematises his views for the first time. Starting from perceptual knowledge, it discusses internal faculties such as imagination, the abstraction and the following steps to the highest cognitive level, which is rational knowledge. As part of his concern for the method, Polo formulates a number of axioms which specify what is a cognitive act. The first and most relevant of these is the 'axiom of the act', which establishes that knowledge is active, as a consequence of which knowledge is an intentional and perfect act. Knowledge secures that character over real and constitutive existing acts such as those constituting a planet or a tiny virus. Knowledge, following Aristotle, is energeia or perfect act which in itself does not consist in any kind of substance, nor fits into the categories of space and time, as all existing objects do (see Aristotle's theory of potentiality and actuality). Polo devises an epistemic difference between operations and habits of the mind. Habits are powerful cognitive acts which bring particular insights into real objects, whereas operations analyse and exploit the cognitive achievement of habits in successive stages as much as they can. As operations come to an end, only further habits can bring new light to them. In this way, the distinction between them grows bigger and more articulated the further the we progress beyond perceptual knowledge. Habits are a direct exercise of the abandonment of the limit. While we all use some of them in ordinary life, i. e. so to be able to speak, not every one makes use of the highest available habits, which according to Polo illuminate unprecedented problems of philosophy such as the nature of first principles as examined in El acceso al ser. Yet habits are sustained by a good many operations. The distinction between operations and habits runs across all cognitive faculties and helps to bring concepts, linguistic and numerical abilities and judgements into a new light, out of which we know, i. e. that after the first abstracted object the path of reasoning faces a junction: it can either 'generalise', to organise abstract objects into families, as we do in any classification of items into categories and subcategories, or it can follow a 'rational' path, exploring thus the promising connection between concepts and reality in order to make a judgement upon the universal or particular nature of a thing. Polo not only gives evidence of his views by discussing rival theories; he contrasts his views with that of Kant, Hegel and Heidegger. Kant's epistemology, while succeeding in systematising knowledge, presents perceptual knowledge as passive and so fails to comply with the requirements of axiom A, which asserts that knowledge is active. For Kant:

"perceptual knowledge is passive and yet the intellect is active. But if the intellect is active and perception is passive, the relation between both, if active, must be transitive. A transitive movement has suddenly crept into knowledge ( ) as a kind of actio in passo, something which for Aristotle is paradigmatic of a physical action" (2nd ed. 1987, 70 1). Similarly, the second volume of Polo's epistemology discusses a good deal of the concept of abstract objects for Heidegger, whereas the last volume explores the philosophical basis of 20th century physics.

Трансценденталды антропология

Поло в частных беседах выразил мнение, что его объемная Теория познания пролила много света на его метод, но его работа останется неполной, если он не изучит привычки, порождающие познание человеческой сущности и ее уникального акта бытия. Именно это является ядром его Трансцендентальной Антропологии (Antropología Trascendental), науки, которую он считает трансцендентальной философией человека – не понимая «трансцендентальное» как синоним априорного и противоположное «эмпирическому», как это понимал бы Кант, а обозначая первичность бытия личности.

Polo had expressed in private conversations that his voluminous Theory of Knowledge had shed much light into his method, but that his work would be incomplete if he were not to canvass the habits which yield knowledge of the human essence and its singular act of being. That is precisely the core of his Transcendental Anthropology (Antropología Trascendental), a science he believes is a transcendental philosophy of man – not taking 'transcendental' as synonym with a priori and opposed to 'empirical', as Kant would have taken it, but signifying the primacy of persons' being
Polo believes that throughout the centuries philosophical anthropology has been trumped by metaphysics. Say that metaphysics concerns the study of the universe and that philosophical anthropology focus on man. If we take man to be a bare metaphysical being in the sense in which Aristotle, Aquinas and some other medieval philosophers considered and defined it as a 'rational substance', we will find extremely hard to explain free will. For the notion of substance is intrinsically tied up to metaphysical necessity, so that its substance can be characterised as being per se or needing not the input of any other to subsist. Of course that does not imply that the being of that substance is absolutely necessary, because no creature can cause itself to be. Human freedom, however, is incompatible with necessity. Modern philosophers understood it only too well when they asserted that man's essence consisted in spontaneity. This is certainly a feature of free will. In any choice, I may be bound by a limited number of alternatives on offer, but at the crucial point I am totally free to choose any of the alternatives regardless of my own inclinations. Freedom awaits us in any act of choice manifesting the radical openness of the will. For Polo, 'various distinctions must be settled in the first transcendental, that is, in the act of being (esse)''' (I, p. 69). It is a mistake to call man 'free' once it has being called a 'substance', be it rational or not, for man is not a free willed substance but a free willed being. Thus, the distinction between the universe and man needs to be scaled up so as to work on a transcendental order. Human beings are different from comets, plants and animals not in external or accidental features, but at the level of what Aquinas would call actus essendi (act of being). For Polo, the difference between the universe and man is this: Man is a co being which co exists with other co existences. Man is the being existentially open to other acts of being: it co exists with the being of the universe, with other human persons and, most importantly, with God. In its openness to others lies the dual character of its being, which makes the existence of a lonely person a metaphysical absurdity. The ontological limits of a person do not have the sharper edges of other creatures’ beings. We conceive degrees of perfection in instruments such as a boiler depending on a variety of reasons, i. e. on how it fulfils or achieves some desirable purpose for which the instrument was crafted. A similar thing can be said of animals, in what they add up to sustaining biological life. The human being is equally open to perfection, but that increase, which is equally ruled by some purpose, is inherent to its act of being. Inasmuch as human beings co exist with other co beings, and especially with God, free will can grow. Thus Polo conceives freedom not as sheer spontaneity, autonomous independence or lack of physical and psychological constraints, but in a new an unexpected sense: as being radically open to other beings. We may be tempted to think that a person’s relation with God is strictly causal, but that is only the case of the universe which in Access to Being was characterised as persistence''. A person's unique dependence on God is the root of her freedom and hence, of an inward openness built on self knowledge and self giving. The person's call to openness is at the same time a call to be ontologically ever more, that is, to be more human in accord with the moral, ethical, and practical implications of what is a 'good' person by nature, and which can only be found in an Aristotelian, non utilitarian frame of objective values. Polo proposes that 'openness', 'freedom', 'intellection' and 'love' are "human transcendentals." This means that there can only be a human being when these four properties are in place, although the number of these human transcendentals is not restricted to these four. What is important is that human transcendentals allow an anonymous being to co exist and to be recognised among other co existences like her. In this way, Polo overturns the classic doctrine of transcendentals, for which properties such as 'being', 'one', 'truth', 'good' and 'beauty' are universal and all embracing, including human beings. But he argues that since persons are able to actively acquire those intrinsically static qualities and be intimately transformed by their achievement, human transcendentals substantially differ from the classic set of transcendentals.

Поло считает, что на протяжении веков философская антропология уступала место метафизике. Скажем, что метафизика изучает вселенную, а философская антропология фокусируется на человеке. Если мы будем рассматривать человека как чисто метафизическое существо в том смысле, в котором его рассматривали и определяли как «рациональную субстанцию» Аристотель, Фома Аквинский и некоторые другие средневековые философы, нам будет чрезвычайно трудно объяснить свободу воли. Понятие субстанции неразрывно связано с метафизической необходимостью, так что ее субстанция может быть охарактеризована как существующая сама по себе или не нуждающаяся во вкладе чего-либо другого для существования. Разумеется, это не подразумевает, что бытие этой субстанции абсолютно необходимо, поскольку никакое существо не может само себя породить. Однако человеческая свобода несовместима с необходимостью. Современные философы прекрасно это понимали, когда утверждали, что сущность человека состоит в спонтанности. Это, безусловно, характеристика свободы воли. В любом выборе я могу быть связан ограниченным числом предлагаемых альтернатив, но в решающий момент я совершенно свободен выбирать любую из альтернатив, независимо от моих собственных склонностей. Свобода ждет нас в любом акте выбора, проявляющем радикальную открытость воли. Для Поло «различные различия должны быть урегулированы в первом трансцендентальном, то есть в акте бытия (esse)» (I, с. 69). Ошибочно называть человека «свободным», как только он назван «субстанцией», будь то рациональной или нет, поскольку человек – это не свободно волящая субстанция, а свободно волящее существо. Таким образом, различие между вселенной и человеком необходимо пересмотреть, чтобы работать на трансцендентальном уровне. Люди отличаются от комет, растений и животных не внешними или случайными признаками, а на уровне того, что Фома Аквинский назвал бы actus essendi (актом бытия). Для Поло разница между вселенной и человеком заключается в следующем: человек – это со-бытие, которое сосуществует с другими со-бытиями. Человек – это существо, экзистенциально открытое другим актам бытия: он сосуществует с бытием вселенной, с другими человеческими личностями и, что наиболее важно, с Богом. В его открытости другим заключается двойственный характер его бытия, который делает существование одинокого человека метафизическим абсурдом. Онтологические границы личности не имеют столь же четких границ, как бытие других существ. Мы представляем себе степени совершенства в инструментах, таких как котел, в зависимости от различных причин, то есть от того, как он выполняет или достигает желаемой цели, для которой инструмент был создан. То же самое можно сказать и о животных, в том, как они способствуют поддержанию биологической жизни. Человеческое существо также открыто для совершенства, но это увеличение, которое также регулируется определенной целью, присуще его акту бытия. Поскольку люди сосуществуют с другими со-бытиями, и особенно с Богом, свобода воли может расти. Таким образом, Поло понимает свободу не как чистую спонтанность, автономную независимость или отсутствие физических и психологических ограничений, а в новом и неожиданном смысле: как радикальную открытость другим существам. Нам может захотеться думать, что отношение человека к Богу строго причинно-следственное, но это относится только к вселенной, которая в «Доступе к Бытию» была охарактеризована как постоянство. Уникальная зависимость человека от Бога является корнем его свободы и, следовательно, внутренней открытости, основанной на самопознании и самоотдаче. Призыв человека к открытости – это одновременно призыв быть онтологически все больше, то есть быть более человечным в соответствии с моральными, этическими и практическими последствиями того, что значит быть «хорошим» человеком по природе, и что можно найти только в аристотелевской, не утилитарной системе объективных ценностей. Поло предлагает, чтобы «открытость», «свобода», «интеллекция» и «любовь» были «человеческими трансценденталями». Это означает, что человеческое существо может существовать только тогда, когда эти четыре свойства находятся на месте, хотя число этих человеческих трансценденталий не ограничено этими четырьмя. Важно то, что человеческие трансценденталии позволяют анонимному существу сосуществовать и быть узнанным среди других со-существующих существ, подобных ему. Таким образом, Поло переворачивает классическую доктрину трансценденталий, для которой свойства, такие как «бытие», «единое», «истина», «добро» и «красота», являются универсальными и всеобъемлющими, включая человеческих существ. Но он утверждает, что поскольку люди способны активно приобретать эти внутренне статические качества и быть глубоко преобразованными их достижением, человеческие трансценденталии существенно отличаются от классического набора трансценденталий.

Поло туралы кітаптар

1. Балибреа, Мигель Анхель: Декарттың онтологиялық аргументі. Леонардо Полоның картезиандық сынағына сын. Философиялық жылнаманың кітапшалары, университет сериясы, № 106. Памплона: Наварра университеті, 2000; 102 б. 2. Балибреа, Мигель Анхель: Ойлануға болатын ең үлкен шындық. Леонардо Полоның Сан-Ансельмо аргументіне сын. Философиялық жылнаманың кітапшалары, университет сериясы, № 98. Памплона: Наварра университеті, 2000; 117 б. 3. Катанзаро, Джанфранко: Адам – материалдық объект пе, әлде трансценденталдық болмыс па? Фридрих Ницше және Леонардо Поло философиясы арқылы антропологиялық саяхат. Create Space: Америка Құрама Штаттары, 2012; 128 б. 4. Колладо, Сантьяго: Полоның білім теориясындағы әдет ұғымы. Наварра университеті философия және әдебиет факультетінің басылымдары, философиялық жинақ, № 159. Памплона: Eunsa, 2000; 370 б. 5. Эсквер Галлардо, Гектор: Ойлаудың шегі. Леонардо Полоның әдістемелік ұсынысы. Наварра университеті философия және әдебиет факультетінің басылымдары, философиялық жинақ, № 161. Памплона: Eunsa, 2000; 233 б. (Интернеттен алуға болады).

1. Balibrea, Miguel Angel: El argumento ontológico de Descartes. La crítica de Leonardo Polo a la prueba cartesiana. Cuadernos del Anuario filosófico, serie universitaria, nº 106. Pamplona: Universidad de Navarra 2000; 102 pp. 2. Balibrea, Miguel Angel: La realidad del máximo pensable. La crítica de Leonardo Polo al argumento de San Anselmo. Cuadernos del Anuario filosófico, serie universitaria, nº 98. Pamplona: Universidad de Navarra 2000; 117 pp. 3. Catanzaro, Gianfranco: El hombre, ¿Un Objeto material o un ser trascendental? : Un recorrido Antropológico a través de la Filosofía de Friedrich Nietzsche y Leonardo Polo, Create Space: Estados Unidos 2012; 128 pp. 4. Collado, Santiago: Noción de hábito en la teoría del conocimiento de Polo. Publicaciones de la facultad de filosofía y letras de la universidad de Navarra, colección filosófica nº 159. Pamplona: Eunsa, 2000; 370 pp. 5. Esquer Gallardo, Héctor: El límite del pensamiento. La propuesta metódica de Leonardo Polo. Publicaciones de la facultad de filosofía y letras de la universidad de Navarra, colección filosófica nº 161. Pamplona: Eunsa 2000; 233 pp. (Puede acquirirlo por internet)

6. García González, Juan A.: Principio sin continuación. Escritos sobre la metafísica de Leonardo Polo. Colección Estudios y ensayos, nº 25. Málaga: Universidad de Málaga, 1998; 228 pp. Según se indica en la p. 10, incluye once estudios sobre Polo, de los cuales nueve previamente editados (Puede acquirirlo por internet)

7. García González, Juan A.: Y además. Escritos sobre la antropología trascendental de Leonardo Polo. San Sebastián: Delta 2008. 8. García Valdecasas, Miguel: Límite e identidad. La culminación de la filosofía en Hegel y Polo. Cuadernos del Anuario filosófico, serie de filosofía española, nº 6. Pamplona: Universidad de Navarra, 1998; 106 pp. 9. González Ginocchio, David: El acto de conocer. Antecedentes aristotélicos de Leonardo Polo. Cuadernos del Anuario filosófico, serie universitaria, nº 183. Pamplona: Universidad de Navarra, 2005; 128 pp. 10. González Umeres, Luz: Imaginación, memoria y tiempo. Contrastes entre Bergson y Polo. Cuadernos del Anuario filosófico, serie universitaria, nº 185. Pamplona: Universidad de Navarra, 2006; 114 pp. 11. González Umeres, Luz: La experiencia del tiempo humano. De Bergson a Polo. Cuadernos del Anuario filosófico, serie universitaria, nº 134. Pamplona: Universidad de Navarra, 2001; 104 pp. 12. Padial, Juan José: La antropología del tener según Leonardo Polo. Cuadernos del Anuario filosófico, serie universitaria, nº 100. Pamplona: Universidad de Navarra, 2000; 146 pp. 13. Piá Tarazona, Salvador: El hombre como ser dual. Estudio de las dualidades radicales según la "Antropología Trascendental" de Leonardo Polo. Publicaciones de la facultad de filosofía y letras de la universidad de Navarra, colección filosófica nº 166. Pamplona: Eunsa, 2001; 478 pp. (Puede acquirirlo por internet)

14. Piá Tarazona, Salvador: Los primeros principios en Leonardo Polo. Cuadernos del Anuario filosófico, serie de filosofía española, nº 2. Pamplona: Universidad de Navarra, 1997; 108 pp. 15. Posada, Jorge Mario: La física de causas en Leonardo Polo. Publicaciones de la facultad de filosofía y letras de la universidad de Navarra, colección filosófica nº 102. Pamplona: Eunsa, 1996; 487 pp. (Puede acquirirlo por internet)

16. Posada, Jorge Mario: Voluntad de poder y poder de la voluntad. Una glosa a la propuesta antropológica de Leonardo Polo a la vista de la averiguación nietzscheana. Cuadernos del Anuario filosófico, serie universitaria, nº 173. Pamplona: Universidad de Navarra, 2004; 80 pp. 17. Sellés, Juan Fernando: El conocer personal. Estudio del entendimiento agente según Polo. Cuadernos del Anuario filosófico, serie universitaria, nº 163. Pamplona: Universidad de Navarra, 2003; 169 pp.

6. Гарсия Гонсалес, Хуан А.: Ұласусыз бастама. Леонардо Полоның метафизикасы туралы жазбалар. "Зерттеулер мен эсселер жинағы", № 25. Малага: Малага университеті, 1998; 228 б. 10-бетінде көрсетілгендей, он бір зерттеу Полоға арналған, олардың тоғызы бұрын жарияланған (Интернеттен алуға болады). 7. Гарсия Гонсалес, Хуан А.: Сонымен қатар. Леонардо Полоның трансценденталдық антропологиясы туралы жазбалар. Сан-Себастьян: Delta, 2008. 8. Гарсия Вальдекасас, Мигель: Шек және сәйкестік. Гегель және Поло философиясының толықтығы. Философиялық жылнаманың кітапшалары, испан философиясы сериясы, № 6. Памплона: Наварра университеті, 1998; 106 б. 9. Гонсалес Джиноккио, Дэвид: Тану әрекеті. Леонардо Полоның аристотельдік көкжиегі. Философиялық жылнаманың кітапшалары, университет сериясы, № 183. Памплона: Наварра университеті, 2005; 128 б. 10. Гонсалес Умерес, Луз: Қиял, естелік және уақыт. Бергсон мен Поло арасындағы қарама-қайшылықтар. Философиялық жылнаманың кітапшалары, университет сериясы, № 185. Памплона: Наварра университеті, 2006; 114 б. 11. Гонсалес Умерес, Луз: Адамның уақыт тәжірибесі. Бергсоннан Полога. Философиялық жылнаманың кітапшалары, университет сериясы, № 134. Памплона: Наварра университеті, 2001; 104 б. 12. Падиал, Хуан Хосе: Леонардо Поло бойынша иелену антропологиясы. Философиялық жылнаманың кітапшалары, университет сериясы, № 100. Памплона: Наварра университеті, 2000; 146 б. 13. Пиа Таразона, Сальвадор: Адам – екі жақты болмыс. Леонардо Полоның "Трансценденталдық антропологиясы" бойынша радикалды екіжақтылықтарды зерттеу. Наварра университеті философия және әдебиет факультетінің басылымдары, философиялық жинақ, № 166. Памплона: Eunsa, 2001; 478 б. (Интернеттен алуға болады).

14. Пиа Таразона, Сальвадор: Леонардо Полодағы алғашқы қағидалар. Философиялық жылнаманың кітапшалары, испан философиясы сериясы, № 2. Памплона: Наварра университеті, 1997; 108 б. 15. Посада, Хорхе Марио: Леонардо Полодағы себептік физика. Наварра университеті философия және әдебиет факультетінің басылымдары, философиялық жинақ, № 102. Памплона: Eunsa, 1996; 487 б. (Интернеттен алуға болады).

16. Посада, Хорхе Марио: Билікке құштарлық және билік күші. Ницшелік зерттеулер тұрғысынан Леонардо Полоның антропологиялық ұсынысына қатысты эссе. Философиялық жылнаманың кітапшалары, университет сериясы, № 173. Памплона: Наварра университеті, 2004; 80 б. 17. Селлес, Хуан Фернандо: Жеке тану. Поло бойынша агенттік интеллектті зерттеу. Философиялық жылнаманың кітапшалары, университет сериясы, № 163. Памплона: Наварра университеті, 2003; 169 б.

Журналдар

1. Журнал STUDIA POLIANA *, Памплона: Наварра университеті. Жарық шығу периоды – жыл сайын.

2. MISCELÁNEA POLIANA * онлайн журналы, "Леонардо Поло" философиялық зерттеулер институты басып шығарады.

3. Әртүрлі авторлар: Леонардо Полоның ой-өрісі туралы халықаралық конгресс материалдары (Памплона, 25–7 қараша 1996 ж.). Философиялық жылнама, Памплона 29 (2) (1996) 291–1120. 52 зерттеме * (саны мен мазмұнына қараңыз).

4. Әртүрлі авторлар: Anuario Filosófico журналының арнайы саны, Памплона 25 (1) (1992): 9–251; 11 зерттемемен * (саны мен мазмұнына қараңыз).

Кітап тараулары

1. Фальгерас Гарсиа Гонсалес Падиал (координаторлар): Қазіргі заманды болашаққа айналдыру. Леонардо Полоның философиясы туралы зерттеулер. Малага: Малага университеті, 2003; 350 б. (19 зерттеуі бар):
Алғы сөз: қазіргі заманды болашаққа айналдыру (И. Фальгерас),
«Ескерту ме әлде өмір туралы түсінік пе?» (Р. Корасон),
Поло бойынша белсенді түсініктің болашаққа бағытталған сипаты (Ж. Ф. Сельлес),
Адам өмірінің өсуі. Полиандық антропологиядағы уақыт және болашақ (Г. Кастильо),
Құдайлық қимыл мәселесі (Э. Формент),
Апель және Полодағы негіздер мәселесі (С. Ортис де Ландазури),
Философия мен генетика арасында. Полоның адам жанына қатысты пәнаралық диалогқа қосқан үлесі (С. Мартинес Приего),
Танудың ниеті мен қалаудың ниеті (У. Феррер),
Полодағы болу актісінің доктринасы (С. Пья),
Бостандық тәжірибесі: Бергсон – Поло (Л. Гонсалес Умерес),
Шектерді тастап кету тұрғысынан феноменология (Ф. Хая),
Еркінің интеллектуалды табиғаты және еріктілік (Ж. М. Посада және И. Гарсия),
Поло философиясының негізгі ұғымдары (Ж. Гарсия),
Трансценденталды реализм (И. Фальгерас),
Синдерезис және ерік. Ерікті не қозғайды? (Ф. Молина),
Психикалық қалыптасу тұрақтылығы және танымдық ойлаудың үйлесімділігі туралы (Ж. Падиал).

1. Falgueras García González Padial (coords. ): Futurizar el presente. Estudios sobre la filosofía de Leonardo Polo. Málaga: Universidad de Málaga 2003; 350 pp. with 19 studies):
Prólogo: futurizar el presente (I. Falgueras),
¿Advertencia o concepto de existencia? (R. Corazón),
El carácter futurizante del entendimiento agente según Polo (J. F. Sellés)
El crecimiento de la vida humana. La temporalidad y el futuro en la antropología poliana (G. Castillo),
El problema de la moción divina (E. Forment),
El problema del fundamento en Apel y Polo (C. Ortiz de Landázuri),
Entre filosofía y genética. Aportaciones de Polo al diálogo interdisciplinar en torno al alma humana (C. Martínez Priego)
Intencionalidad del conocer versus intencionalidad del querer (U. Ferrer),
La doctrina del acto de ser en Polo (S. Piá),
La experiencia de la libertad: Bergson Polo (L. González Umeres)
La fenomenología desde la perspectiva del abandono del límite (F. Haya),
La índole intellectual de la voluntad y lo voluntario (J. M. Posada e I. García),
Nociones básicas de la filosofía en Polo (J. García),
Realismo trascendental (I. Falgueras),
Sindéresis y voluntad. ¿Quién mueve a la voluntad? (F. Molina),
Sobre la constancia de la presencia mental y la congruencia de la reflexión cognoscitiva (J. Padial)]

2. Falgueras García González Yepes: El pensamiento de Leonardo Polo. Simposio sobre el pensamiento de Leonardo Polo (Pamplona 5–6. XI.1993). Cuadernos del Anuario filosófico, nº 11. Pamplona: Universidad de Navarra 1994; 84 pp. :
El abandono del límite y el conocimiento (J. García),
La atropología trascendental de Leonardo Polo (R. Yepes),
Leonardo Polo ante la filosofía clásica y moderna (I. Falgueras)]

3. Falgueras González González Enciso Yepes: Academic Act in honour of Professor Leonardo Polo. Pamplona: Facultad de Filosofía y Letras of the University of Navarre, 27. XI.1996; 57 pp. Published in Miscelánea poliana, nº 1 (2005), y Studia poliana, Pamplona 8 (2006) 13–42. 4. Falgueras García González Padial Sellés: Preparatory Materials for the Internet Congress in order to comment "El acceso al ser" from Leonardo Polo. Digitally edited. IEFLP, Málaga 2005.

2. Фальгерас Гарсиа Гонсалес Йепес: Леонардо Полоның ойлауы. Леонардо Полоның ойлауына арналған симпозиум (Памплона, 5–6 қараша, 1993 ж.). Философиялық жылнаманың шолулары, № 11. Памплона: Наварра университеті, 1994; 84 б.:
Шектерді тастап кету және тану (Ж. Гарсия),
Леонардо Полоның трансценденталды антропологиясы (Р. Йепес),
Леонардо Поло классикалық және жаңа философия алдында (И. Фальгерас).

3. Фальгерас Гонсалес Гонсалес Энсисо Йепес: Профессор Леонардо Полоның құрметіне арналған академиялық шара. Памплона: Наварра университетінің философия және әдебиет факультеті, 27 қараша, 1996 ж.; 57 б. Miscelánea poliana, № 1 (2005) және Studia poliana, Памплона 8 (2006) 13–42 беттерде жарияланды.

4. Фальгерас Гарсиа Гонсалес Падиал Сельлес: Леонардо Полоның «El acceso al ser» атты еңбегін талқылау мақсатындағы Интернет-конгреске дайындық материалдары. Цифрлық форматта өңделген. IEFLP, Малага, 2005 ж.