Америкадағы испандықтардың алғашқы заңдары (1512-42)
Laws of Burgos
Бургос заңдары (1512-42) – Америкадағы испандықтардың әрекеттерін реттеген алғашқы кодификацияланған заң. Үнді халқының құқықтарын қорғады, құлдыққа тыйым салды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкадағы испандықтарды басқаруға арналған алғашқы кодификацияланған заңдар жинағы (1512–42)
First codified set of laws governing Spaniards in the Americas (1512–42)
Бургас заңдары (lang es), 1512 жылғы 27 желтоқсанда Кастилия (Испания) Корольдігіндегі Бургоста жарияланды. Бұл заңдар жинағы испандықтардың Америкадағы мінез-құлқына, әсіресе Американың жергілікті халқына ("Кариб теңізінің түпкілікті үнділеріне") қатысты алғашқы кодификацияланған заңдар болып табылады. Олар жергілікті халықты құлдыққа салуға тыйым салып, олардың католик дініне өтуін қолдады. Заңдар Батыс Индиядағы Американы жаулап алу және испан отарлауынан кейін жасалды, онда Кастилияның жалпы құқығы толыққанды қолданылмайтын еді. Францискан монахтары мен испан ғалымдары Арагонның Фердинанд II патшасын және оның қызы, Кастилияның патшайымы Иоаннаны Жаңа әлемнің жергілікті халқының құқықтарын қорғау үшін заңдар жинағын қабылдауға ықпал етті. Заңдардың бастапқы қолданылу аясы Испаньола аралымен шектелген, бірақ кейіннен Пуэрто-Рико және Сантьяго аралдарына дейін кеңейтілді, кейін Ямайка деп аталды. Бұл заңдар енкомиендалар құруды рұқсат етіп, заңдастырды, онда үндістер колониялық иелік басшысының басшылығымен белгілі бір жалақы үшін жұмыс істеу үшін топтастырылды, ал мұндай иеліктердің мөлшері 40-тан 150 адамға дейін шектелді. Сондай-ақ, олар жұмыс, жалақы, жарақат, тұру және тамақтану режимін егжей-тегжейлі реттеді. Төрт айдан астам жүкті әйелдер ауыр жұмыстан босатылды. Олар келесі жылы, 1513 жылы Вальядолид заңдарында толықтырылып, жақсартылды. Заңдардың толық орындалмауы кейде наразылықтар мен талаптарға әкеп соқты. Кейде олар бұрынғы жағдайды заңдастыру ретінде қарастырылды, бұл реформаға дем берді, кейіннен 1542 жылы "Жаңа заңдар" (Leyes Nuevas) арқылы жүзеге асырылды, бұл Жаңа әлемдегі өмірге қатысты қатаң ережелер жиынтығы, соның ішінде жергілікті халықтардың құқықтары, сондай-ақ Папаның бұйрығы мен барлық жарлықтарды қамтитын Индия заңдары. Жалпы, бұл заңдар адам құқықтары мен халықаралық құқық декларациясының алғы күші деп есептеледі, бірақ кейбір ғалымдар олардың іске аспағанын және оның кейбір саясатын сынға алады.
The Laws of Burgos (lang es), promulgated on 27 December 1512 in Burgos, Crown of Castile (Spain), was the first codified set of laws governing the behavior of Spaniards in the Americas, particularly with regard to the Indigenous people of the Americas ("native Caribbean Indians"). They forbade the slavery of the indigenous people and endorsed their conversion to Catholicism. The laws were created following the conquest and Spanish colonization of the Americas in the West Indies, where the common law of Castile was not fully applicable. Friars and Spanish academics pressured King Ferdinand II of Aragon and his daughter, Queen regnant, Joanna of Castile, to pass the set of laws in order to protect the rights of the natives of the New World. The scope of the laws was originally restricted to the island of Hispaniola but was later extended to the islands of Puerto Rico and Santiago, later renamed Jamaica. These laws authorized and legalized the colonial practice of creating encomiendas, where Indians were grouped together to work under a colonial head of the estate for a salary, and limited the size of these establishments to between 40 and 150 people. They also established a minutely regulated regime of work, pay, provisioning, living quarters, and diet. Women more than four months pregnant were exempted from heavy labor. They were amended and improved in the Laws of Valladolid the following year, 1513. The limited fulfillment of the laws sometimes led to protests and claims. Sometimes they were seen as a legalization of the previously poorer situation, which created momentum for reform, later carried out through the Leyes Nuevas ("New Laws") in 1542, a new set of stricter regulations about life in the New World including the rights of indigenous peoples, as well as the Laws of the Indies, to encompass the Papal bull and all edicts. Generally, these laws are considered to be precursors of the declaration of human rights and international law, although some scholars criticize their lack of implementation and some of its policies.
Шығу тегі
Севильялық архиепископ Доминго де Мендоза Америка индейлеріне жасалған зұлпым туралы хабарларды естіп, зұлпымды тоқтату үшін Доминикан миссионерлерінің тобын Эспаньолаға жіберді. Олар оны заңды түрде тоқтата алмады, бірақ миссионерлер наразылық білдіріп, қоныс аударушылардың өздерінің мүліктерінен айырылып қалуынан қорқып, пікірталас тудырды; Фрай Антонио де Монтесинос отаршыларға олардың күнә жасайтынын және индейлерді оларға қызмет етуге мәжбүрлеуге құқығы жоқ екенін уағыздады, олардың тек христиан дініне өтуі керек екенін айтты. Отаршылар келіспей, өз мүдделерін қорғаудың ең жақсы жолы – бірігіп, Францискан монахы Алонсо де Эспиналды Арагон королі Фердинанд II мен оның қызы Кастилия королевасы Жоаннаға өздерінің мәселелерін ұсыну және Монтесинос айыптауларын жоққа шығару үшін таңдауға келісті. Бірақ отаршылардың жоспары сәтсіз аяқталды, испандықтар индейлерге жасалған қатыгездікке ашуланды. Бұл мәселені шешу үшін билеушілер теологтар мен ғалымдардан тұратын топты шешім табуға шақырды. Диего де Дезаның қолдауымен Доминикан монахтары Христофор Колумбтың Батысқа жасаған саяхаты туралы мәлімдемесін ғылыми тұрғыдан зерттеуді қолдады, бұл мәлімдеме Колумб Кастилияның сол кездегі патшайымы Изабелла I және оның күйеуі Арагон королі Фердинанд II-ге ұсынылған болатын. 1508 жылдан кейін монахтар жаңа отарлаушылардың құлдарынан американдық аборигендерді қорғау үшін күш салды. Монахтар мен басқа испан ғалымдары Арагон королі Фердинанд II мен оның қызы, қазір Кастилияның билеуші королевасы Жоанна I-ге Жаңа әлемнің тума халқының құқықтарын қорғау үшін заңдар жинағын қабылдауға қысым жасады, олар 1512 жылғы Бургос заңдары болып белгіленді. Бургоста 1512 жылдың 27 желтоқсанында Американың жергілікті халқының бостандығын қамтамасыз ету және индейлік редукциялардың дінге өту ережелерін орындау үшін отыз бес заң қолданысқа енгізілді.
Cardinal Archbishop Domingo de Mendoza of Seville heard reports of the abuse of the Americas' Indians and sent a group of Dominican missionaries to Hispaniola to stop the maltreatment. They could not legally stop it, but missionaries made complaints and stirred up a debate that the settlers feared would make them lose their property interests; Fray Antonio de Montesinos preached to the colonists that they were sinning and did not have the right to force the Indians to serve them, claiming they should only be converted to Christianity. The colonists disagreed and decided the best way to protect their interests was to come together as a group and choose a Franciscan Friar named Alonso de Espinal to present their case to King Ferdinand II of Aragon and his daughter Queen Joanna of Castile, the co rulers of Spain, and refute Montesinos's accusations. The colonists' plan backfired, though, and Spain was outraged by the cases of maltreatment of the Indians. To solve the moral and legal question, the rulers commissioned a group of theologians and academics to come up with a solution. Dominican Friars, under the sponsorship of Diego de Deza, supported the scientific examination of Christopher Columbus's claims for exploring the West that Columbus presented to then Queen of Castile, Isabel I of Castile and her husband, King of Aragon Ferdinand II of Aragon. After 1508, the friars made the case to defend the aboriginal American Indians from becoming serfs or slaves of the new colonists. The friars and other Spanish academics pressured King Ferdinand II of Aragon and his daughter, now the ruling Queen of Castile, Joanna I of Castile, to pass a set of laws to protect the rights of the natives of the New World, which were to become the 1512 Laws of Burgos. In Burgos, on 27 December 1512, thirty five laws were put into effect to secure the freedom of the Indigenous peoples of the Americas and to enforce Indian Reductions rules governing conversions.
Нәтижелер
Бартоломе де Лас Касас Жаңа әлем Испания мен Португалияға тек қана жергілікті тұрғындарды дінге көшіру үшін берілген деп сенді. Оның пікірінше, үндістерді басқа мақсаттарда, әсіресе пайда табу үшін пайдалануға болмайды. Бұл мәселенің жалғыз шешімі – испан отарлаушыларының үндістерден кетуі болды, тек дінтаратушы миссионерлерді қоспағанда. 1513 жылғы 28 шілдеде тағы төрт заң қосылды, қазіргі кезде Вальядолид қосымша заңдары 1513 (Leyes Complementarias de Valladolid 1513) деп белгілі, олардың үшеуі үнді әйелдері мен үнді балаларына, ал біреуі үнді еркектеріне қатысты. Олар 1526 жылғы 17 қарашаға дейін қолданылды, содан кейін 1526 жылғы Гранада ережелері (Ordenanzas de Granada 1526) күшіне енді. Бұл жаңа түзетілген заңдар испан теологтары арасындағы теологиялық және саяси дауларды, сондай-ақ папалардың, оның ішінде олардың кеңесшілерінің араласуын көрсетті. Олар 1523 жылғы наурызда Испания королі Карл I, Кастилия королевасы Жоана I-нің ұлы, Индия Кеңесі құрылғаннан бері қарастырылып келді, оның алғашқы президенті доминикан монахы Хуан Гарсия де Лойса (1478–1546) болды, ол 1530 жылдан бастап кардинал, ал 1539–1546 жылдары Севилья архиепископы қызметін атқарды. Кейінгі "Гранада ережелері" 1526 жылы негізінен Испания королі Карл I мен "Лиценсиадо" Родриго де Фигероа арасында талқыланды, бұл атақты доминикан әкесі Бартоломе де лас Касастың кең ауқымды институционалдық күресінің нәтижесі болды. Ол Севильядан шыққан саудагер отбасының ұрпағы, бұрын Кариб аралдарына әкелінген қара африкалық құлдармен айналысқан, шамамен 1501 жылдан бері, кейбір жағдайларда Париж университетіндегі белгілі шотланд профессоры Джон Мейрдің (1467–1550) "дін тарату" (евангелизация) туралы әлеуметтанулық көзқарастарын қабылдаған.
Bartolomé de Las Casas believed that the New World was granted to Spain and Portugal solely for the conversion of the Native residents. The Indians, he believed, should not be used for other purposes, especially not for profit. The only solution was to remove the presence of the Spanish colonists from the Indians, except for practising missionaries. On 28 July 1513, four more laws were added in what is known today as Leyes Complementarias de Valladolid 1513, three related to Indian women and Indian children and another more related to Indian males. They were operational till 17 November 1526, when the so called Ordenanzas de Granada 1526 came effective. These new amended laws reflected the theological and political disputes among the Spanish theologians, and the intervention of the Popes including their advisers. They had been under consideration since the creation of the Council of the Indies, March 1523, by king Charles I of Spain, the son of Queen Joanna I of Castile, whose first president was Dominican friar Juan Garcia de Loaysa (1478–1546), Cardinal since 1530 and Archbishop of Seville, 1539 – 1546. The later "Ordenanzas de Granada," 1526, were discussed mainly between king Charles I of Spain and "Licenciado" Rodrigo de Figueroa as a consequence of the extensive Institutional Battling promoted by famous Dominican Father Bartolomé de las Casas, an offspring of a merchant family from Seville, dealing in the past with black African slaves brought to the Caribbean islands, apparently, since no earlier than 1501, borrowing perhaps, in some cases, the sociological views on "evangelization" of renowned Scottish Professor at University of Paris, c. 1510, John Mair, (1467–1550).