Кіріспе
Деде Гжон Лули Дедукадж, сондай-ақ Деде Гжо Лули және Деда (1840 жылдың қарашасы – 1915 жылдың 24 қыркүйегі) – 1911 жылы Осман империясына қарсы көтеріліске басшылық еткен албан партизандық көшбасшысы. Ол қайтыс болғаннан кейін "Албанияның батыры" атағымен марапатталды. Дедвукай – хоти тайпасының басшысы. 1911 жылдың басында Рим-католик албандар Балқандағы Османдық жағдайға алаңдады. Черногория патшасы Никола Петрович солтүстік албан тайпаларын (Малиссори) Осман империясына қарсы көтерілуге үндіді. 1911 жылдың наурыз айында Шкодердің солтүстігіндегі таулы аймақта көтеріліс басталды, Лули және оның ер адамдары Осман-Черногория шекарасындағы Осман күзет посттарына шабуыл жасады. 1911 жылдың наурыз айының соңында Скутаридің солтүстігіндегі тауларда мерзімінен бұрын көтеріліс ұйымдастырып, Тузиді басып алғаннан кейін, Дедукадж патша Николаның бұйрығымен сәуір айында Малиссори тайпаларын біріктіруге мәжбүр болды. Албан көтерілісшілері мен Косово вилайетінен келген босқындар Черногорияда пана тапты. Генерал Вукотич оларға қару-жарақ берді, Черногория ресми түрде бейтарап болғанына қарамастан. Көтерілісшілерге көмектесуіне қарамастан, Николаның стратегиясы солтүстік Албания мен солтүстік-батыс Косовода тәртіпсіздік тудыру болды, осылайша ол араласып, өзінің шекарасын кеңейте алатын еді.
Dedë Gjon Luli Dedvukaj also referred to as Ded Gjo Luli and Deda (November 1840–24 September 1915) was an Albanian guerrilla leader most notable for commanding the 1911 revolt against Ottoman troops. He was posthumously awarded the "Hero of Albania" title. Dedvukaj was the clan chieftain of the Hoti tribe. By the beginning of 1911, Roman Catholic Albanians were disturbed by the Ottoman situation in the Balkans. Montenegrin king Nikola Petrović encouraged the northern Albanian tribes (Malissori) to revolt against the Ottoman Empire. In the highlands north of Shkodër an uprising broke out by March 1911 and Luli along with his men attacked Ottoman watch posts on the Ottoman Montenegrin border. After having led a premature rebellion in the mountains north of Scutari in late March 1911, succeeding in capturing Tuzi, Dedvukaj was compelled by King Nikola to rally the Malissori in April. Albanian rebels and refugees from the Kosovo Vilayet had been given refuge in Montenegro. General Vukotić himself passed out weapons to them, despite the fact that Montenegro was officially neutral. Despite aiding the rebels, Nikola's strategy was to spark unrest in northern Albania and north western Kosovo so that he could intervene and expand his borders.
Мұра
Деде Гжон Лули албандықтар үшін революцияны бастағанымен ең көп танымал, бұл Луидж Гуракуки, Исмаил Кемали және Иса Болетинидің кейінірек атқарған іс-әрекеттеріне жол ашты. Албанияның астанасы Тиранада оның құрметіне "Рруга Дед Гьо Лули" деп аталған көше бар. Хот аймағындағы Барджай ауылындағы оның соғыстан кейін қираған үйінің қалдықтары албан халқы үшін батыр болған өмірін көрсететін мұражайға айналдырылды. 1910-1911 жылдардағы Осман империясына қарсы күресі туралы эпикалық өлеңді Гьергй Фишта жазған.
Өлім
1915 жылдың қыркүйегінде шамамен 75 жастағы Деде Гьон Лули Орош, Миредит аймағындағы жолмен келе жатқанда, Черногория күштерінің шабуылына ұшырады.