Сіма Бао: Жің патшалығының мұрагері және императорлық таққа таласқан тұлға

Кіріспе

Сима Бао (司馬保; 294–320), әдепті есімі Цзинду (景度), соңғы лақабы Юань ван (元王), 266–420 жылдардағы Цзинь әулетінің императорлық ханзадасы, император Минді Хан Чжао әскерлері тұтқындағаннан кейін императорлық таққа үміткер болған. Сима Баоның әкесі, Наньян ванзадасы Сима Мо (司馬模), император Хуэй мен император Хуайдың регенті болған Дунхай ванзадасы Сима Юэтің кіші інісі болды. Сима Мо да, Сима Юэ де Гаоми ванзадасы Сима Тайдың (司馬泰) ұлдары еді, ал Сима Тай – Сима Идің інісі Сима Куйдің (司馬馗) ұлы. 313 жылдың соңында, император Хуайды Хан қолға түсіргеннен кейін, Шанъаньды қорғап тұрған Сима Мо, Хан генералы Чжао Ран (趙染) тарапынан тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Әкесінің қайтыс болған кезде Сима Бао Шангуйда (上邽, қазіргі Тяньшуй, Гансу) болды. Ол Наньян ванзадасы атағын алды және көп ұзамай Цинь провинциясын (秦州, қазіргі шығыс Гансу) басқаруға кірісті. Ол жомарттығымен және ашықтығымен танымал болды, провинция халқы – Хан, Ди немесе Цян тайпаларының өкілдері – оның басшылығына құлшынды болды. Сонымен қатар, ол едәуір семіз болды – тарихшылардың мәліметінше, 800 цзинь (斤) немесе шамамен 400 килограмм (880 фунт) салмақталды, сондай-ақ зәр шығару қабілетінен айырылғандықтан баласы болмады. Ол Лян провинциясының (涼州, қазіргі орталық және батыс Гансу) әкімі Чжан Гуймен (張軌) одақ құрды, және Чжанның иеліктері, соғыстан зардап көрмегендіктен, көбінесе Сима Баоны қамтамасыз етіп тұрды. 313 жылы император Мин таққа отырғаннан кейін, әскері әлі де күшті болған Сима Баоға оң жақ премьер-министр (右丞相) лауазымы берілді, бірақ ол Чанъаньдағы император Мин үкіметін Хан күштерінің қысымынан босату үшін кейбір жорықтар жасағанымен, император Минді қорғау үшін нақты шаралар қабылдамады. Шындығында, 316 жылы оның генералдары Чанъаньды қоршауға тырысқан Хан күштерін жеңгенде, олар Чанъаньға жетпей тоқтады, нәтижесінде Хан күштері қаланы басып алып, император Мин тұтқындалды. Содан кейін Сима Бао өзі үшін императорлық атаққа ие болуды ойлады. 319 жылы ол өзін Цзинь ванзадасы деп жариялап, императорлық атаққа бір қадам жақындады, бұл атақты негізін қалаушы император Удың әкесі Сима Чжао Цао Вэйдің регенті болған кезінде алған еді. Ол Чжан Гуйдің ұлы және мұрагері Чжан Шидің (張寔) өзін қолдайтынына сенді, бірақ Чжан қолдау көрсетуден бас тартты, себебі император Минді Хан өлтіргеннен кейін 318 жылы императорлық атаққа ие болған Ыңнь ванзадасы Сима Руи одан лайықты император болуы мүмкін деп ойлады. 320 жылдың басында бұрынғы Чжао (319 жылы Ханнан қайта аталған) императоры Лю Яо Сима Баоны жою үшін ірі науқан жүргізуге шешім қабылдағанда, Сима Баоның иеліктері ашаршылықтан зардап шекті, ол Санчэнге (桑城, қазіргі Дингси, Гансу) қашып, Чжанның иеліктеріне қашуға дайын болды. Чжан Сима Баоны қорғау үшін күш жіберді, бірақ шындығында оның мақсаты Сима Баоны Чжанның иеліктеріне жетіп кетуіне жол бермеу еді. Сол жылы Сима Баоның генералдары Чжан Чун (張春) және Ян Ци (楊次) оны өзінің тағы бір генералы Ян Таоны (楊韜) өлім жазасына кесуге және бұрынғы Чжаоға беріліп, бірақ Сима Баоны жасырын түрде қамтамасыз етуді жалғастырған бұрынғы бағыныстысы Чэн Анға шабуыл жасауға көндіруге тырысты. Сима Бао олармен келіспеді. Көп ұзамай ол қайтыс болды – кейбір тарихшылар оның Чжан мен Ян Ци тарапынан өлтірілгенін айтса, енді бірі – табиғи себептерден қайтыс болғанын мәлімдеді. Сима Бао ұлы болмағандықтан, Чжан мен Ян Ци Сима кланының ұлы Сима Чжанды (司馬瞻) оның мұрагері етіп тағайындады. Чэн, әлі де Сима Баоға адал болғандықтан және оның өлтірілгенін сенгендіктен, Сима Чжанға шабуыл жасап өлтірді. Чжан қашып кетті, бірақ Ян Ци тұтқындалды, ал Чэнь оны Сима Баоның табыны алдында өлім жазасына кесті, содан кейін Сима Баоны императорға лайықты құрметпен жерледі және оған өлімнен кейін Юань ванзадасы есімін берді.

Sima Bao (司馬保; 294–320), courtesy name Jingdu (景度), posthumous name Prince Yuan (元王), was a Jin dynasty (266–420) imperial prince who briefly contended for the position of emperor after Emperor Min was captured by Han Zhao forces. Sima Bao's father Sima Mo (司馬模) the Prince of Nanyang was a younger brother of Sima Yue the Prince of Donghai, who was regent for Emperor Hui and Emperor Huai. Both Sima Mo and Sima Yue were sons of Sima Tai (司馬泰) the Prince of Gaomi, the son of Sima Yi's brother Sima Kui (司馬馗). Late in 313, after Emperor Huai was captured by Han after the fall of the capital Luoyang, Sima Mo, who was defending Chang'an, was captured by the Han general Zhao Ran (趙染) and executed. At the time of his father's death, Sima Bao was at Shanggui (上邽, in modern Tianshui, Gansu). He took the title of the Prince of Nanyang, and soon became in control of Qin Province (秦州, modern eastern Gansu). He was known for his generosity and openness, and the people of the province, whether Han, Di, or Qiang, were said to be open to his leadership. He was also grossly overweight—according to historians, at 800 Chinese pounds (jin, 斤) or roughly 400 kilograms (880 pounds) and said to be impotent, and therefore had no children. He entered into an alliance with Zhang Gui (張軌), the governor of Liang Province (涼州, modern central and western Gansu), and Zhang's domain, largely untouched by wars, often supplied Sima Bao's. After Emperor Min assumed the throne in 313, Sima Bao, whose troops were still sizable, was given the title of right prime minister (右丞相), but while he took occasional campaigns to relieve Emperor Min's government, then at Chang'an, from pressures being applied by Han forces, he took no actual actions to put Emperor Min under his protection. Indeed, in 316, when his generals briefly defeated Han forces seeking to siege Chang'an, they stopped short of reaching Chang'an, which was then captured by Han forces, causing Emperor Min to be captured. Sima Bao then considered taking the Imperial title for himself. In 319, he took a title one stop from that by declaring himself the Prince of Jin, the same title that the founding emperor Emperor Wu's father Sima Zhao had taken during his stint as Cao Wei's regent. He believed that Zhang Gui's son and successor Zhang Shi (張寔) would support him, but Zhang decided not to commit, believing that Sima Rui the Prince of Langye, who had claimed the imperial title in 318 after Emperor Min had been executed by Han, might be the more appropriate emperor. In early 320, when the Former Zhao (renamed from the Han in 319) emperor Liu Yao decided to undertake a major campaign to wipe out Sima Bao, Sima Bao's domain happened to be suffering under a famine, and he fled to Sangcheng (桑城, in modern Dingxi, Gansu), ready to flee to Zhang's domain. Zhang sent a force that ostensibly was to protect Sima Bao, but instead was intended to stop him from arriving in Zhang's domain. Later that year, Sima Bao's generals Zhang Chun (張春) and Yang Ci (楊次) tried to persuade him to execute another general of his, Yang Tao (楊韜) and also to attack a former subordinate, Chen An, who had surrendered to Former Zhao, but who had continued to covertly supply Sima Bao. Sima Bao did not agree with them. Soon, he died—with some historians believing that he was murdered by Zhang and Yang Ci, while some historians believed he died of natural causes. Zhang and Yang Ci, because Sima Bao was sonless, supported a son of the Sima clan, Sima Zhan (司馬瞻) to be Sima Bao's heir. Chen, still bearing some loyalty to Sima Bao and believing that he had been murdered, attacked and killed Sima Zhan. Zhang fled, but Yang Ci was captured, and Chen executed him before Sima Bao's casket, and then buried Sima Bao with honors due an emperor and gave him the posthumous name of Prince Yuan.