Кіріспе

Отакар Вавра (28 ақпан 1911 – 15 қыркүйек 2011) – чех кинорежиссері, сценарийші және педагог.

Өмірбаян және мансап

Вавра Брно мен Прага университеттерінде оқыды, онда архитектураны оқыды. 1929–30 жылдары, әлі студент кезінде, ол бірнеше деректі фильмдер жасауға қатысып, киносценарийлер жазды. 1931 жылы ол «Светло проникает тьмой» атты тәжірибелік фильмін жасады. Оның режиссерлік дебюті 1937 жылғы «Паненство» фильмі болды. Оның 1938 жылғы «Күлкілі әйелдер» фильмі Variety журналында «жоғары деңгейдегі режиссура, қызықты сюжет және еңбектің мол жұмысы» үшін мақталып, американдық цензура оны тым «әдепсіз» деп санағандықтан кейбір қиындарға ұшырады. Вавра 1945 жылдан 1989 жылға дейін Коммунистік партияның мүшесі болды. 1948 жылы коммунистер билікті басып алғаннан кейін Вавра жаңа саяси жағдайға тез бейімделіп, қазіргі режимді мақтап, өткеннің жаңа ресми түсіндіруін қолдайтын фильмдер жасады. 1950 жылдары ол өзінің ең танымал туындыларының бірі – «Гусит трилогиясын» түсірді, оған «Ян Гус» (1954), «Ян Жижка» (1955) және «Барлығына қарсы» (1957) фильмдері кірді. 1960 жылдары Вавра өзінің ең атақты фильмдерін – «Алтын ренета» (1965), «Трубаға романс» (1966) және «Эшкі қазан» (1969) фильмдерін түсірді. «Трубаға романс» 5-ші Мәскеу халықаралық кинофестиваліне қатысып, Арнайы күміс жүлдесін жеңіп алды. 1970 жылдары Вавра «Соғыс трилогиясын» жасады, оған жартылай деректі фильмдер «Дни зрады», «Соколово» және «Праганың азаттығы» кірді, барлығы коммунистік пропаганданың күшті ықпалында болды. «Дни зрады» (1973) фильмі 8-ші Мәскеу халықаралық кинофестиваліне қатысып, Диплом иеленді. 1979 жылы ол 11-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды. 1950 жылдан бері Вавра Прагадағы Сахналық өнер академиясының Кино және теледидар мектебінде кинорежиссурадан сабақ берді. Оның студенттері арасында «Чехиялық жаңа толқынның» бірнеше режиссерлері болды.

Марапаттар

2001 жылы ол чех киносына өмір бойы қосқан үлесі үшін «Чех Арысы» сыйлығымен марапатталды. 2004 жылы президенттің Еңбегі үшін медалімен марапатталды.

Сын

Вавраны сынға алғандар оның коммунистік режимге мойынұсынуға дайындығына назар аударады. 2003 жылғы 15 мамырдағы «The Globe and Mail» газетінде жарияланған ("Зұлымды сомдау" мақаласы) "Гитлер мен мен" атты Прагада түсірген деректі фильмі туралы Дэвид Черняк өзінің бұрынғы FAMU профессорымен болған кездесуін былайша баяндады: