Кіріспе

Альфа-суфраж клубы – Чикаго қаласындағы алғашқы және ең маңызды қара нәсілді әйелдер клубы, сондай-ақ Иллинойс штатындағы ең маңызды клубтардың бірі. Ол 1913 жылдың 30 қаңтарында Ида Б. Уэллс, оның ақ нәсілді әріптестері Белл Сквайр және Вирджиния Брукспен бірге құрылды. Клубтың мақсаты – Ұлттық Америкалық Әйелдер Сайлау Құқығы Қауымдастығы (NAWSA) сияқты ұлттық сайлау құқығы ұйымдарынан шеттетілген афроамерикалық әйелдерге дауыс беруге мүмкіндік беру болды. Оның негізгі мақсаты – қара нәсілді әйелдерге азаматтық жауапкершіліктері туралы хабарлау және Чикагодағы афроамерикалықтардың мүдделерін ең жақсы қорғайтын үміткерлерді сайлауға көмектесу үшін оларды ұйымдастыру еді. Клуб 1910 жылы Чикаго қаласындағы әйелдерге дауыс беру құқығы берілгеннен кейін құрылды. Ол афроамерикалықтардың дауыс беру құқығын толығымен жоюға тырысқан ақ нәсілді Чикаго әйелдеріне қарсы күресті. Сондай-ақ, афроамерикалықтардың мемлекеттік лауазымдарға сайлануын қолдауды көздеді. Уэллс өзінің өмірбаяндық еңбегінде: «Біз (әйелдер) өзіміздің және біздің нәсіліміздің мүддесі үшін дауысымызды пайдалана аламыз», – деп жазған. Жергілікті қара нәсілділердің газетінде келтірілгендей, Альфа-суфраж клубының мақсаты – әйелдерді «өз нәсілінен саналы адамды кенттікке сайлауға көмектесетіндей жеткілікті күшті» ету еді. Уэллс әйелдердің жаңадан алған азаматтық міндеті – дауыс беруге назар аударғаннан басқа, әйелдерді күйеулерінің дауыс беруге қатысу жауапкершілігін де қастерлеуге, дауыс берудің екі жыныс үшін де «қасиеттілігін» мойындауға шақырды. Клубтың құрылғанына бір жыл толуына орай, Кентуккиде туған ақын Беттиола Хелоиз Фортсон, клубтың вице-президенті, «Бауырлар» атты өлеңін оқыды. Бұл өлең Алабама штатындағы фермердің құлдықта ұстаған қыз бауырларын құтқаруға тырысқан екі ер адамның, қарақшылар тобы тарапынан өлтірілуі туралы айтты. 2021 жылдың қазан айында Альфа-суфраж клубының тарихи белгісі Ұлттық Әйелдер Сайлау Жолында Чикаго қаласындағы 31-ші көше мен Штат-стрит бұрышындағы бұрынғы орнына орнатылды.

Тарихи контекст

1913 жыл, клуб құрылған жыл, Джим Кроу заңдары мен бей-жай дискриминацияның әлі де кең таралған кезі еді. Қара әйелдер ерлерге және басқа ақ әйелдерге бағынышты болды, оларға білім алуға және әлеуметтік жағдайына қол жеткізуге мүмкіндік берілмеді. Олар сондай-ақ үй шаруасын жүктеу және қажет болған жағдайда шаруа қожалығында жұмыс істеу сияқты әлеуметтік талаптармен шектелді. Олар еркектер тарапынан зорлық-зомбылыққа ұшыраған кезде де заңмен қорғалмады, тіпті зорлау жағдайларында да. Линчтеу жиі кездесетін, ал афроамерикалық әйелдерге жалған айыптаулардан өздерінің кінәсіздігін дәлелдеуге мүмкіндік берілмейтін еді. Бұл Ида Б. Уэллс Барнет құрылған қозғалысты күшейтті. Уэллс қара әйелдерге тән мәселенің бірі – олардың дауыс беру құқығын алуға басқаларға қарағанда аз қызығушылық танытуы екендігін айтты, себебі олардың қауымдастықтарындағы ерлер мен шіркеулер оны қолдамады. Дауыс беру құқығын алғаннан кейін, "ешкім оларға дауыс беру процедурасын түсіндіруге тырыспады".

Ақтардың сайлау құқығы туралы қақтығысы

Әйелдердің сайлау құқығы үшін күрестің алғашқы жылдарында, құлдықтан азат ету қозғалысы көптеген адамдарды біріктірді. Құлдықтан азат етуді қолдаушылар мен әйелдер құқығын қорғаушылар Азамат соғысы аяқталғаннан бастап 1800-жылдардың соңына дейін бірлесіп жұмыс істеді. Фредерик Дуглас тіпті 1848 жылы Сенека-Фолс қаласында өткен сайлау құқығы жиналысын жарнамалау үшін танымал аболиционистік газетті – «Солтүстік Жұлдызды» пайдаланды. Оңтүстік әйелдері, әсіресе, афроамерикандық суфражистерге қарсы болды және африкалық американдықтардың төмен тұрғандығына сенді. Альфа-суфраж клубының негізін қалаушыларының бірі Айда Б. Уэллске әйелдер шеруінің қара нәсілділер бөлімінде ғана қатыса алатыны айтылды, себебі ол афроамерикандық әйел еді. Қарсылыққа қарамастан, Уэллс сол күні ақ нәсілді әйелдермен бірге шеруге қатысып, сайлау құқығы үшін күресті. Шамамен бір жылдан кейін Уэллс барлық әйелдердің сайлау құқығын қолдау мақсатында клуб құрды. Оның ұйымы барлық әйелдерге, нәсіліне немесе әлеуметтік жағдайына қарамастан, сайлау құқығын беруді жақтады, бұл сол кездегі басқа танымал әйелдердің сайлау құқығын қолдаушы топтары қолдамаған мәселе еді. Қозғалыс екіге бөлінді: бірі барлық әйелдерге сайлау құқығын беруді, ал екіншісі тек ақ нәсілді әйелдерге сайлау құқығын беруді қолдады. Ида Б. Уэллс сияқты әйелдер барлық адамға сайлау құқығын бермеу жалпы мақсатқа зиян келтіретініне сенді, сондықтан Альфа-суфраж клубы барлық адамның сайлау құқығын қолдады. Бұл топтық бөлініс себепсіз көптеген дау-жанжалға әкелді. 1920 жылы 19-шы түзету қабылданды және нәсіліне, экономикалық жағдайына немесе әлеуметтік жағдайына қарамастан, барлық әйелдерге сайлау құқығы берілді. Демек, әйелдердің сайлау құқығы үшін күрестің басында нәсілшілдік болғанымен, қабылданған заң кемсітушілік емес еді.

1913 жылғы әйелдер сайлау процесі

Әйелдер сайлау құқығы туралы шеру 1913 жылдың 3 наурызында, Вудро Вильсонның инаугурациясынан бір күн бұрын Вашингтонда өтті. Оның мақсаты – әйелдерге жалпы сайлау құқығын қолдауды көрсету болды. Уэллс Альфа-суфраж клубының президенті болып сайланғаннан кейін жасаған алғашқы қадамдарының бірі – Вашингтонға барып, клубтың 65 мүшесі, Иллинойс штатынан келген қара нәсілді әйелдермен бірге шеруге қатысу болды. Олардың іс-шараға қатысуына қойылған шектеулер сол кездегі сайлау құқығы қозғалысында қара нәсілді әйелдерге көрсетілген кемсітушілікті аңғартады. Іс-шараны ұйымдастырған Ұлттық американдық әйелдер сайлау құқығы қауымдастығы (NAWSA), қара және ақ нәсілді әйелдердің бірге шерулесуіне рұқсат беру арқылы оңтүстік штатының ақ нәсілді суфражистерін ренжітуден қаушады. Осы мүмкіндіктің алдын алу үшін NAWSA басшысы Уэллске шерудің соңында, афроамерикалық әйелдерге арналған бөлінген бөлімде жүруді бұйырды. Бірақ Уэллс шеруді ұйымдастырушылардың талабына бағынбады. Ол елдің барлық азаматына NAWSA саясатының екіжүзділігіне қарсы тұруға барлық нәсілдің әйелдеріне мүмкіндік беретіндей прогрессивті екенін көрсетуді қалады. Алайда, оның ақ нәсілді әріптестерінің ішінде тек Белл Сквайр мен Вирджиния Брукстар ғана оны тыңдады. Брукс пен Сквайр расалық бөлінуге қарсы наразылық білдірген Уэллс Барнеттке қосылды. Әйелдер өз достарымен бірге шерудің соңғы қатарында жүруге дайын екендерін білдірді. Ол қарсылық танытып, Чикаго делегациясы өтіп кеткенше көрермендер қатарына қосылды, сосын олармен бірге шеруге қатысты. Осы оқиға туралы фото Чикаго Daily Tribune газетінде жарияланды. Кездейсоқ репортер Уэллс Барнетт көпшіліктен шығып, шеруге қосылған сәтте сол жерде тұрған еді. Дегенмен, Иллинойс делегациясымен бірге Иллинойс штатынан келген басқа ондаған қара нәсілді әйел емес, тек Уэллс Барнетт ғана шеруге қатысты. Ал Альфа-суфраж клубының қалған мүшелері Дельта-Сигма-Тета қарындастары мен Мэри Черч Террелл сияқты басқа қара нәсілді делегаттармен бірге шерудің соңында жүрді. Клуб Уэллстің шеруге қатысуы үшін барлық шығындарын өтеді.

Нанымдар

Альфа сайлау құқығы клубының басқа сайлаушы топтарда болмаған көптеген сенімдері мен идеалдары болды. Бұл клуб барлық әйелдердің, нәсіліне қарамастан, ерлермен бірге дауыс беру құқығын алуы керек деген негізгі принципке негізделген. Әйелдердің дауыс беру құқығы үшін күрескен басқа да топтар болды, бірақ түрлі терілі әйелдердің сайлау құқығына қолдау көрсету жетіспеді. Олардың пікірінше, сайлау құқығынан толыққанды және тең дәрежеде пайдалану үшін саяси оқиғаларға қатысу маңызды. Олардың Чикагодағы клубы дауыс беру, теңдік және басқа да азаматтық құқықтар мәселелеріндегі заңнамаға белсенді қатысты. Чикаго қаласындағы түрлі терілі адамдардың беделін арттыру үшін олар өздерінің қауымдастықтарындағы қайырымдылық шараларын қолдады. Олар түрлі терілі адамдардың көптеген деңгейдегі теңдігін ерте қолдады. Айда Б. Уэллс тең сайлау құқығына қол жеткізілгеннен кейін ерлердің оны тиісті түрде пайдаланбайтынын айтты. Енді ерлер де, әйелдер де сайлау құқығына ие болғандықтан, олардың мақсаты – дауыс беруді барынша арттыру болды. Олар теңдік және түрлі терілі әйелдердің мүмкіндіктерін кеңейтуді қалады. Жалпыға бірдей сайлау құқығынан өзге, клуб басқа да салаларда нәсілдік теңдік үшін күресті. Олар батыл сарбаздардың істеріне емес, нәсіліне қарай бағалануын түсінбеді.

Иллинойс штатының тең сайлау құқығы туралы заңы

Уэллс Барнетт ақ әйелдердің "бобрлар сияқты жұмыс істегенін" көріп, штаттағы әйелдерге шектеулі сайлау құқығын беретін Иллинойс заңын қабылдауға тікелей жауап ретінде Альфа-суфраж клубын құрды. Вашингтон шеруінен оралғаннан кейін Уэллс Барнетт бірнеше жүз қара әйелді Спрингфилдтің Капитолий ғимараты арқылы жүргізіп, Иллинойс тең сайлау құқығы заңына қолдау көрсету және күтіліп жатқан Джим Кроу заңдарына қарсы лоббилеуге қатыстырды. Иллинойс тең сайлау құқығы заңы (ИЭСА) 1913 жылдың 26 маусымында қол қойылды, бұл Иллинойс штатын ондаған жылдар ішінде сайлау құқығын берген алғашқы штат етті. Кэрри Чэпман Кэтт «сайлау құқығына қолдау сезімі бір түндік өсті» деп жазды. Оның көрнекті рөлі Чикагоның басқа газеттерінде назарсыз қалды. ИЭСА ұлттық және жергілікті сайлау құқығы ұйымдары мен клубтарының лоббилеуінің нәтижесі болды. Сол кездегі әлеуметтік клубтар нәсіл және этникалық принадлежность бойынша қатаң бөлінген. Бір тарихшы атап өткендей, «Чикагодағы әйелдер клубы еліміздегі ең көп және ең ірі жыныстық бөлінген сайлау құқығы клубтарын құрды». Қара әйелдерді шеттету Уэллс пен Сквайрді қаладағы африкалық американдықтардың ең жоғары үлесіне ие 2-ші округте Альфа-суфраж клубын құруға итермеледі. Олар кем дегенде бір рет Брайдуэлл түрмесінде кездесу өткізіп, тұтқындарды сайлау құқығына қызықтыруға және клуб мүшелеріне белсенділік тәжірибесін беруге тырысты. 1916 жылы клубта 200-ге жуық мүше болды, оның ішінде белгілі әйелдер-белсенділер Мэри Э. Джексон, Виола Хилл, Вера Уэсли Грин және Седи Л. Адамс кірді. Джейн Аддамс клубта тұрақты түрде сөз сөйлейтін. ИЭСА нәтижесінде Иллинойс әйелдері президенттік сайлаушыларға, мэрге, қалалық кеңес мүшелеріне және көптеген басқа жергілікті лауазымдарға дауыс беруге құқылы болды. Алайда, олар Конгресс мүшелеріне, губернаторға немесе штат өкілдеріне дауыс бере алмады, себебі бұл лауазымдарға толық сайлау құқығын беру үшін штат конституциясына түзетулер енгізу қажет болды.

Оскар Де Пьест сайлауы

Альфа-суфраж клубы Чикаго саясатында белсенді және маңызды рөл атқарды, әсіресе 2-ші округтегі кенеш мүшелігіне өткізілген алғашқы және 1915 жылғы жалпы сайлауда. Клуб афроамерикалық әйелдерді дауыс беруге тіркеу үшін аудандық жүйе ұйымдастырды. Алдын ала сайлауда клуб қалалық Республикалық партияның қолдауына ие болмаған тәуелсіз афроамерикалық кандидат Уильям Р. Коуэнды қолдады. Оның үгіп-насихат жұмыстарын афроамерикалық әйелдер жүргізгеніне қарамастан, ол сайлауда бар болғаны 352 дауыспен жеңіліске ұшырады. Бірақ «Чикаго Дифендер» газеті хабарлағандай, Альфа-суфраж клубының ықпалы баспасөз тарапынан тез мойындалды: «Әйелдердің дауысы бәріне де жаңалық болды». Баспасөз назарынан өзге, Республикалық партия да клубтың ықпалын байқады. Олар сайлаудан кейін клубтың отырысына екі өкіл жіберіп, әйелдерді үгіт науқанын жалғастыруға шақырды. Сондай-ақ, келесі жылғы сайлауда республикашылар афроамерикалық кандидатты қолдайтындарын уәде етті. Алғашқы сайлаудан кейін клуб мүшелері өз жұмысын жалғастырды. Олар афроамерикалықтардың үлесі жоғары аудандарға бағытталды, үйлерді аралап үгіт жүргізді. Сонымен қатар, олар апта сайын жиналып, азаматтық жауапкершілік тақырыбын талқылады, әйелдерге дауыс беру машиналарын қалай пайдалану керектігін көрсетті және әйелдерді сайлау учаскесінің төрешілері болуға даярлады. Ұйымдастыру жұмысы барысында әйелдердің күш-жігеріне қатысты айқын сын айтылды. Ер адамдар оларды келекеледі, «үйге барып балаларға қарау керек» дейтін, ал кейбіреулері «ерлердің орнын басып, шалбар кигізуге тырысып жатыр» деп айыптады. 1914 жылы Чикаго қалалық кеңесіне алғашқы афроамерикалық мүше ретінде сайланған ол 1915 жылдан 1917 жылға дейін қызмет етті. Клубтың ұйымдастыру жұмысының нәтижесі айқын болды, өйткені ол алған дауыстардың үштен бірін әйелдер берді. Де Прист пен клуб сайлау кезінде клубтың отырыстарына қатысқандықтан жақсы танысты. Сайланғаннан кейін Де Прист 2-ші округтегі әйелдердің еңбегін мойындады, олар оның табысына үлкен үлес қосты. Сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптауларға байланысты Де Прист кенеш мүшесі ретінде бір ғана мерзім қызмет етті, бірақ оның мансабы жалғасты және ол АҚШ Конгресіне сайланған алғашқы афроамерикалық азамат атанды. Дегенмен, ACS-тің Екінші округтегі ықпалы күшті болып қала берді. Де Присттің орнын Луис Б. Андерсон атты тағы бір афроамерикалық мүше басып, Чикагоның екінші округіндегі өзгерістерді бекітті.

Альфалық сайлау рекорды

Альфа-суфраж клубы «Альфа-суфраж жазбасы» атты бюллетеньді жариялады, ол клубтың құрылуын хабарлау, оның қызметін сипаттау және қаладағы афроамерикандықтардың кеңірек тобына ықпалын тарату үшін қолданылды. Бұл бюллетень қаланың 2-ші округіндегі тұрғындарға баса назар берді және клуб мүшелеріне, әйелдерге қоғамдық саяси үн беруге мүмкіндік берді.

Альфалық сайлау клубының әсері

1913 жылғы әйелдердің шеруі әйелдердің сайлау құқығы қозғалысын тұтастай заңдастырды. Альфа сайлау құқығы клубының және олардың шерудің соңында жүруге мәжбүрленуіне қарсы наразылығы, расизмнің тіпті біріккен қозғалыстың ішінде де проблема екенін көрсетті. NAWSA афроамерикандықтарға назар бұрудан бұрын ақ әйелдердің сайлау құқығын қамтамасыз етуді қалаған, бірақ Альфа сайлау құқығы клубы және басқа да сайлау құқығын қолдайтын ұйымдар бұл идеяға қарсы тұрды. Нәтижесінде, 19-шы түзету барлық әйелдерге, нәсіліне қарамастан, дауыс беру құқығын берді. Клубтың беделі 1914 жылғы алғашқы сайлаулардан кейін мойындалды, онда республикалық делегаттар клуб отырысына қатысып, болашақ сайлау кампанияларында әйелдердің қолдауы үшін қара нәсілді үміткерді таңдауға уәде берді. Оскар ДеПрайстті сайлауда клубтың атқарған маңызды рөлі оның әйелдердің сайлау құқығын қолдауына себеп болды, соның арқасында клубтың келесі жылдары әлеуметтік реформаларын саяси күшпен қолдауға жасаған тыраны күшейді. Жергілікті деңгейде Альфа сайлау құқығы клубы аудандарды аралап, халықпен байланыс жасау және азаматтардың құқықтары туралы білім беру үшін апталық жиналыстар ұйымдастырып, қоғамдық белсенділікті арттыру жүйесін құрды. Олар үйден-үйге аралап, әйелдерді сайлаушылар тізіміне тіркеуге мүкіндік алды. Клубтың ұйымдастырған наразылықтары мен демонстрациялары АҚШ Конгресіне 1919 жылдың 10 маусымында 19-шы түзетуді бекітуге ықпал етті, ол 1920 жылдың 18 тамызында күшіне енді.