Кіріспе
Америкалық суфражист (1815–1902)
Элизабет Кэди Стэнтон (Cady; 12 қараша 1815 – 26 қазан 1902) – американдық жазушы және белсенді, 19-ғасырдың ортасы мен соңында АҚШ-тағы әйелдер құқығы қозғалысының жетекшісі. Ол 1848 жылғы Сенека-Фоллс конвенциясының, әйелдер құқығын талқылау үшін шақырылған алғашқы конвенцияның негізгі күші болды және оның «Сезімдер декларациясының» бас авторы еді. Оның әйелдердің дауыс беру құқығын талап етуі конвенцияда пікір қақтығысын тудырды, бірақ бұл әйелдер қозғалысының басты қағидасына айналды. Ол басқа да әлеуметтік реформалар, әсіресе, аболиционизм саласында да белсенділік танытты. 1851 жылы ол Сьюзан Б. Энтонимен танысып, әйелдер құқығы қозғалысының дамуына маңызды рөл атқарған он жылдық серіктестік құрды. Америка Азамат соғысы кезінде олар құлдықты жою мақсатында Әйелдердің Ұлттық лигасының құрылуын ұйымдастырды және сол кезге дейін АҚШ тарихындағы ең ірі петиция жинау науқанына жетекшілік етті. 1868 жылы олар әйелдер құқығы үшін күресу үшін «Революция» атты газетті шығарды. Соғыстан кейін Стэнтон мен Энтони Американың Тең Құқықтар Қауымдастығының негізгі ұйымдастырушылары болды, ол афроамерикандықтар мен әйелдердің тең құқықтары, әсіресе сайлау құқығы үшін күресті. АҚШ Конституциясына қара нәсілді ер адамдарға ғана дауыс беру құқығын беретін он бесінші түзету енгізілгенде, олар оған қарсы шығып, дауыс беру құқығы барлық афроамерикандықтар мен барлық әйелдерге бірдей берілуі керек деп талап етті. Қозғалыстағы басқалар түзетуді қолдады, нәтижесінде қозғалыс екіге бөлінді. Бөлінуге әкелген қатыгез пікірсайыстар кезінде Стэнтон кейде өз ойларын элиталық және нәсілшілдік көзқараспен білдірді. Африкалық американдықтардың дауыс беру құқығына қарсылығын білдірген Стентон: «Бізді шеттетіп, «Самбоның» алдымен патшалыққа кіруіне рұқсат беруіміз керек пе?» деген сөздері айтылды. Құлдықтан қашқан, оның досы Фредерик Дуглас оның мұндай сөздеріне наразылық білдірді. Стэнтон Ұлттық Әйелдер Сайлау Құқығы Қауымдастығының президенті болды, оны Энтонимен бірге қозғалыстың өз бағытын көрсету үшін құрды. Екі жылдан кейін араздықтар таратылған соң, Стэнтон біріккен ұйымның – Ұлттық Америкалық Әйелдер Сайлау Құқығы Қауымдастығының алғашқы президенті болды. Бұл көбінесе құрметті лауазым болды; Стэнтон ұйымның әйелдердің дауыс беру құқығына бағытталған тығыз назарына қарамастан, әйелдер құқығы мәселелері бойынша жұмысын жалғастырды. Стэнтон әйелдер құқығы қозғалысының тарихын жазуға бағытталған үлкен еңбек – «Әйелдер Сайлау Құқығының Тарихы» атты еңбектің алғашқы үш томын жазды. Ол сонымен қатар «Әйелдер Киелі кітабының» бас авторы болды, ол Киелі кітапты әйелдерге қатысты көзқарасының кемсіздікке толы екенін сынап жазған еңбек.
Балалық шағы және отбасылық өмір
Элизабет Кейди Нью-Йорк штатының Джонстаун қаласындағы көрнекті отбасында дүниеге келді. Олардың отбасының қаланың басты алаңындағы үйін он екіге дейін қызметші басқарды. Оның консервативті әкесі Дэниел Кейди штаттың ең бай жер иелерінің бірі болды. Федералист партиясының мүшесі, ол АҚШ Конгресінде бір мерзім қызмет еткен және Нью-Йорк Жоғарғы Сотының судьясы болған адвокат еді. Оның анасы Маргарет Кейди (Ливингстон) көбірек прогрессивті болды, аболиционистік қозғалыстың радикалды Гаррисондық қанатын қолдады және 1867 жылы әйелдердің сайлау құқығы үшін петицияға қол қойды. Ол, кем дегенде, өмірінің басында "шамамен алты фут бойында, қатал жігерлі және өзіне сенімді, күйеуінен, одан 12 жас үлкен кісіден қорқымайтын үйдің жалғыз адамы" деп сипатталды. Элизабет он бір баланың жетіншісі болды, олардың алтауы ересек жасқа жетпей қайтыс болды, соның ішінде барлық ұлдары да. Анасы көп бала туғаннан шаршап, көптеген балаларының өліміне қайғырып, көңіліне сығылып, депрессияға түсті. Ең үлкен қызы Трифена күйеуі Эдвард Байярдпен бірге кіші балаларды тәрбиелеудің көп бөлігін өз мойнына алды. Стэнтон өз естелігі «Сегіз жылдық және одан да көп» деген атта, жас кезінде үйінде үш афроамерикалық қызметші болғанын айтты. Зерттеушілер олардың бірі Питер Тибоуттың құл болғанын және 1827 жылдың 4 шілдесінде Нью-Йорк штатындағы барлық құлдар босатылғанға дейін солай болғандығын анықтады. Стэнтон оны жылы есіне алып, өзі мен әпкелері Тибоутпен бірге епископалдық шіркеуге барып, ақ нәсілді отбасылармен бірге алдыңғы қатарда емес, шіркеудің артқы жағында отырғанын айтты.
Білім беру және интеллектуалды даму
Стантон өз заманының көптеген әйелдерінен жақсы білім алды. Ол 15 жасқа дейін туған қаласындағы Джонстаун академиясына оқуға түсті. Математика мен тілдер бойынша жоғары сыныптарда оқитын жалғыз қыз болған ол, мектептің грек тілінен өткен сайысында екінші орынды жеңіп алды және шебер дебатшыға айналды. Ол мектепте өткізген жылдарынан ләззат алды және жынысына байланысты ешқандай кедергіге тап болмағанын айтты. Оның соңғы тірі қалған ағасы Элеазар Нью-Йорктің Шенеқтади қаласындағы Юнион колледжін бітіргеннен кейін 20 жасында қайтыс болғанда, қоғамның әйелдерге деген төмен үміттерін жақсы түсінді. Әкесі мен анасы қайғыға батып, әлсіреп қалды. Он жасар Стентон әкесін жұбатуға тырысып, ағасы болғандай болуға күш салатынын айтты. Сонда әкесі: "Қызым, сен ұл болсаң ғой!" деді. Стентон әкесі мен күйеуінің Финидің ескертулерін елемеуге көндіргенін айтты. Олар оны Ниагара шарлауына алты апталық сапарға алып кетті, сол сапарда ол ақыл-ойы мен тепе-теңдігін қалпына келтірген рационалды философтардың еңбектерін оқыды. Стентонның биографтарының бірі Лори Д. Гинцберг бұл оқиғада кейбір мәселелер бар дейді. Біріншіден, Стентон Трояда болған кезде Фини алты апта бойы уағыз айтпады. Гинцберг болжамдайды, Стентон әйелдер дінге беріліп, өздеріне зиян келтіреді деген сенімін нығайту үшін балалық шақтағы естелігін әдейілеп безендірген болуы мүмкін.
Неке және отбасы
Жас кезінде Стэнтон Нью-Йорк штатының солтүстігінде тұратын туысы Геррит Смиттің үйіне жиі баратын. Оның көзқарастары консервативті әкесінікінен мүлдем өзгеше болды. Смит құлдықты жоюшы және "Құпия алтылықтың" мүшесі еді. Бұл топ Джон Браунның Харперс-Ферриге шабуылын қаржыландырып, құлдықтағы афроамерикалықтардың қарулы көтерілісін оятуға тырысты. Смиттің үйінде ол жаздарды өткізіп, "отбасының бір бөлігі" саналды, сонда ол Генри Брюстер Стэнтонмен танысты, ол да белгілі құлдықты жоюшыл болатын. Әкесінің қарсылығына қарамастан, 1840 жылы олар үйленді, неке қию рәсімінен "бағынуға" деген сөзді шығарып тастады. Кейін Стэнтон: "Мен өзіммен тең қарым-қатынаста екендігімді ойлаған адамға мойынсұнудан түбегейлі бас тарттым" деп жазды. Бұл сирек кездесетін болғанымен, мүлдем естімеген нәрсе емес еді; квакерлер бұрыннан бері неке қию рәсімінен "бағынуға" деген сөзді алып тастаған. Стэнтон күйеуінің тегін өзінің тегіне қосып алды, өзін Элизабет Кэди Стэнтон немесе Е. Кэди Стэнтон деп қол қойды, бірақ миссис Генри Б. Стэнтон деп емес. Еуропадан бал айынан оралғаннан кейін Стэнтондар Джонстаундағы Кэдилер үйіне көшіп келді. Генри Стэнтон 1843 жылға дейін қайын атасынан заңды оқыды, содан кейін Стэнтондар Бостонға (Челси), Массачусетс штатына көшіп, Генри заң фирмасына қосылды. Бостонда тұрғанда Элизабет құлдықты жоюшылардың жиналыстарының үздіксіз кезегінен туындаған әлеуметтік, саяси және интеллектуалдық ынталандырудан ләззат алды. Онда ол Фредерик Дуглас, Уильям Ллойд Гаррисон және Ральф Уолдо Эмерсон сияқты адамдардың ықпалына ішкі тілекпен қарады. 1847 жылы Стэнтондар Нью-Йорк штатының Сенека-Фолс қаласына, Фингер-Лейкс аймағына көшіп келді. Олардың үйі, қазір Әйелдер құқықтарының ұлттық тарихи паркінің бөлігі, Элизабеттің әкесі олар үшін сатып алған. Олардың жеті баласы болды. Сол кезде бала туу мәселесіне өте деликатты түрде қарау қажет деп есептелді. Стэнтон басқаша тәсіл қолданды, бала туғаннан кейін үйінің алдына ту алды, ұл болса – қызыл, қыз болса – ақ. Оның қыздарының бірі, Харриот Стэнтон Блатч, анасы сияқты, әйелдердің сайлау құқығы қозғалысының жетекшісі болды. Бір тарихшы балалардың тууы арасындағы үзілістерді ескере отырып, Стэнтондардың бала тууды шектеу әдістерін қолданғанын болжады. Стэнтон өзінің балаларының "ерікті аналық" деп атаған әдіспен туғанын айтты. Әйелдің күйеуінің жыныстық қатынас талаптарына бағынуы керек деген кең таралған пікірге қарсы, Стэнтон әйелдердің жыныстық қатынас пен бала тууды бақылауға құқылы екеніне сенді. Бірақ ол "салауатты әйелдің еркектей құштарлығы да бар" деді. Стэнтон ұлдары мен қыздарын алуан түрлі қызығушылықтарды, іс-әрекеттерді және білімді іздеуге ынталандырды. Оның қызы Маргарет оны "көңілді, шуақты және мейірімді" деп есіне алды. Ол ана болудан және үлкен шаруашылықты жүргізуден ләззат алды, бірақ Сенека-Фолстағы зияткерлік серіктестік пен ынталандырудың жетіспеуінен қанағаттанбады және тіпті депрессияға ұшырады. 1850 жылдары Генридің заңгер және саясаткер ретіндегі жұмысы оны жылдың көбінесе 10 айына жуық үйден алыстатты. Бұл балалар кішкентай кезінде Элизабеттің көңілін қалдырды, өйткені ол саяхаттауға қиындық көріп отырды. Бұл үрдіс кейінгі жылдары да жалғасты, күйеу мен әйел көбінесе бөлек өмір сүрді, бірнеше жыл бойы жеке шаруашылықтарды ұстады. Олардың 47 жылға созылған некесі Генри Стэнтонның 1887 жылы қайтыс болуымен аяқталды. Генри мен Элизабет екеуі де құлдықты жоюшылардың жақтастары болды, бірақ Генри, Элизабеттің әкесі сияқты, әйелдердің сайлау құқығы идеясымен келіспеді. Бір өмірбаянушы Генриді "ең жақсы жағдайда жартылай "әйелдер құқығын қолдайтын" адам" деп сипаттады.
Құлшылыққа қарсы дүниежүзілік конвенция
1840 жылы Англияда бал айында болған Стантондар Лондонда өткен құлдыққа қарсы әлемдік конвенцияға қатысты. Елизавета конвенцияның ерлер делегаттарынан қатты ойын қозғады, олар әйелдердің қатысуына тыйым салуға дауыс берді, тіпті олар өздерінің аболиционисттік қоғамдарының делегаттары ретінде тағайындалған болса да. Ерлер әйелдерді жекелеген бөлімге отырғызып, конвенцияның барысын перделер арқылы жасырды. Вильям Ллойд Гаррисон, белгілі американдық аболиционист және әйелдер құқығын қолдаушы, дауыс беруден кейін келген соң, ерлермен отырудан бас тартып, әйелдермен бірге отырды. Квакер дін қызметкері, аболиционист және әйелдер құқығын жақтаушы Лукреция Мотт делегат ретінде жіберілген әйелдердің бірі болды. Мотт Стэнтоннан көп ұлғайса да, олар тез арада берік достық қарым-қатынас орнатып, Стэнтон тәжірибелі белсендіден көп нәрсе үйренуге құштар болды. Лондонда Стэнтон Мотттың унитарий шіркеуінде уағыз айтқанын естіді, бұл Стэнтонның әйел адамның уағыз айтқанын немесе тіпті көпшілік алдында сөйлегенін естіген алғашқы реті болды. Кейін Стэнтон өзінің қызығушылығын әйелдер құқықтарына шоғырландырғаны үшін осы конвенцияға алғыс айтты.
Сенека-Фолс конгресі
Тәжірибе жинақталуы Стэнтонға әсер етіп, өмірінде шешуші бетбұрыс болды. Лондон конгресі оның өміріндегі маңызды кезең еді. Заң кітаптарын зерттеу оны әйелдер мен ерлер арасындағы теңсіздікті жою үшін заңнамалық өзгерістердің қажеттігіне көндірді. Ол әйелдердің үй шаруасындағы және күйеулеріне қатысты рөлінің шектеулі екенін жеке басынан сезінді. Ол былай деді: "Көптеген әйелдердің шаршаған, алаңдаған көрінісі мені қоғамның, әсіресе әйелдердің кемшіліктерін жою үшін белсенді шаралар қабылдау қажеттігіне терең сендірді". Бірақ бұл түсінік бірден әрекетке ұласпады. Басқа әлеуметтік реформаторлардан шалқап, үй шаруасымен күйбеңдеген ол, әлеуметтік реформаға қалай қатысатынын білмей, қынжылды. 1848 жылдың жазында Лукреция Мотт Пенсильваниядан Стэнтонның үйіне жақын жердегі квакерлер жиналысына қатысу үшін келді. Стэнтон Мотт пен тағы үш прогрессивті квакер әйелімен кездесуге шақырылды. Өзін жақсы түсінетін ортада ол "ұзақ жылдар бойы жинаған наразылығын, осынша күшпен және ашумен жеткіздім, тіпті менің өзімді де, барлық қатысушыларды бір нәрсені жасауға және қауіптенуге шақырып алдым". Стэнтон конвенцияның Құқықтар мен сезімдер декларациясын жазуға белсенді қатысты, ол АҚШ Тәуелсіздік декларациясының үлгісімен жасалған. Декларациядағы наразылықтар тізіміне әйелдердің дауыс беру құқығын заңсыз түрде жоққа шығару кірді, бұл Стэнтонның конвенцияда әйелдердің сайлау құқығын талқылауға ниеттенгенін көрсетті. Бұл сол кезде өте күрделі мәселе болғанымен, жаңалық емес еді. Оның туысы Геррит Смит, өзі де радикалды идеяларға бейім болған, бұрын Буффалодағы "Азаттық лигасының" конвенциясында әйелдердің сайлау құқығын талап еткен. Генри Стэнтон әйелдердің сайлау құқығы туралы мәселенің құжатқа енгізілгенін көргенде, әйеліне бұл әрекеттің конвенцияны қызықсыз етуі мүмкін екенін айтты. Баяндамашы Люкреция Мотт та бұл ұсыныстан алаңдады. Екі күндік Сенека-Фолс конвенциясына шамамен 300 әйел мен ер адам қатысты. Өзінің алғашқы үлкен аудитория алдындағы сөзінде Стэнтон жиынның мақсатын және әйелдер құқығының маңыздылығын түсіндірді. Мотт сөйлегеннен кейін Стэнтон қатысушыларға қол қоюға ұсынған Сезімдер декларациясын оқыды. Содан кейін резолюциялар талқыланды, олардың барлығы конвенцияда бірауыздан қабылданды, тек тоғызыншысы ғана ерекшеленді: "Бұл елдегі әйелдердің сайлау құқығының қасиетті құқығын өздеріне қамтамасыз етуі міндетті". Қызу пікірталасқа қарамастан, бұл резолюция Фредерик Дуглас, бұрын құлдықта болған, оны ыстық қолдаған, құлдықты жоюшы көшбасшының қолдауынан кейін ғана қабылданды. Стэнтонның қарындасы Харриет конвенцияға қатысып, Сезімдер декларациясына қол қойды. Бірақ күйеуі оны қолтаңбасын алып тастауға мәжбүрледі. Бұл конвенция шақырылғалы көп уақыт өтпегенімен, оның күрделілігі баспасөзde кеңінен жарияланды, Нью-Йорк, Филадельфия және басқа да көптеген қалалардағы газеттерде мақалалар жарияланды. Сенека-Фолс конвенциясы қазір тарихи оқиға ретінде танылды, әйелдер құқықтарын талқылау мақсатында алғаш рет шақырылған конвенция. Тарихшы Джудит Веллманның айтуынша, конвенцияның "Сезімдер декларациясы" 1848 жылдан бастап әйелдер құқығы қозғалысының жаңалықтарын таратудағы ең маңызды фактор болды. Конвенция әйелдер құқығын қорғау қозғалысының алғашқы кезеңінде әйелдер құқығын қорғау жөніндегі конвенцияларды ұйымдастыру құралы ретінде пайдалануды бастады. 1851 жылғы екінші Ұлттық әйелдер құқығы конвенциясына қарай әйелдердің дауыс беру құқығын талап ету АҚШ-тағы әйелдер құқығы қозғалысының негізгі қағидасына айналды. Одан екі апта өткен соң Рочестерде, Нью-Йорк штатында жергілікті әйелдер ұйымдастырған Рочестер әйелдер құқығы конвенциясы өтті, оған Сенека-Фолс конвенциясына қатысқандар да қатысты. Стэнтон мен Мотт екеуі де осы конвенцияда сөз сөйледі. Сенека-Фолс конвенциясын Люкреция Мотттың күйеуі Джеймс Мотт басқарды. Рочестер конвенциясын Абигейл Буш басқарды, бұл тағы бір тарихи жаңалық болды. Көптеген адамдар ерлер мен әйелдердің конвенциясын әйелдің басқаруына наразылық білдірді. Мысалы, егер әйел еркекті тәртіпсіздік жасады деп таратса, адамдар қалай реакция жасайды? Стэнтонның өзі осы конвенцияның төрағасы ретінде әйелді сайлауға қарсы болды, бірақ кейіннен қателігін мойындап, әрекеті үшін кешірім сұрады. 1850 жылы бірінші Ұлттық әйелдер құқығы конвенциясы ұйымдастырылғанда, Стэнтон жүкті болғандықтан қатыса алмады. Оның орнына ол "Әйелдер билікке ие болуы керек пе?" атты конвенцияға хат жолдады, онда қозғалыстың мақсаттары баяндалды. Хатта әйелдердің билікке ие болу құқығына басымдық берілді, олардың "Республикамыздың саяси тәжірибесіне тазартатын, көтеріңкі, жұмсартатын әсерін тигізе алатыны" айтылды.
Сьюзан Б. Энтонимен серіктестік
1851 жылы Сенека шарлауығына сапар жасаған Сьюзан Б. Энтониді ортақ досы және әйелдер құқығын қолдаушы Амелия Блумер Стэнтонмен таныстырды. Энтони Стэнтоннан бес жас кіші болған. Энтони мен Стэнтон көп ұзамай жақын дос және серік болып, олардың өміріндегі маңызды бетбұрысқа және әйелдер қозғалысы үшін үлкен маңызға ие болған қарым-қатынас құрды. Екі әйелдің де дағдылары бір-бірін толықтырды. Энтони ұйымдастыруда шебер болса, Стэнтон зиялилық және жазу ісінде жақсы қабілетке ие болды. Кейін Стэнтон: «Біз бірлесіп жазғанда, екеуміз жеке-жеке жазғаннан гөрі жақсы жұмыс істедік. Ол композиция жасауда баяу және талдаушыл болса, мен жылдам және синтетикалықпын. Мен жақсы жазушымын, ал ол жақсы сыншы», – деді. Энтони көп жыл бойы бірлесіп жұмыс істегенде Стэнтонға көп жағынан басымдық берді, Стэнтоннан жоғары тұратын лауазымды ұйымда қабылдамады. Олар бір-бірін хаттарында «Сьюзан» және «Миссис Стэнтон» деп атады. Стэнтон жеті баласымен үйде отырғандықтан, ал Энтони үйленбеген және саяхаттауға еркін болғандықтан, Энтони Стэнтон балаларын қарау арқылы, ал Стэнтон жазу арқылы көмектесті. Бұл, басқа нәрселермен қатар, Стэнтонға Энтони сөйлейтін сөздерді жазуға мүмкіндік берді. Энтонидің биографының бірі: «Сьюзан отбасының бір бөлігіне айналып, Миссис Стэнтонның балаларына екінші ана болды», – деді. Стэнтонның биографының бірі: «Стэнтон идеяларды, сөздерді және стратегияны ұсынды; Энтони сөздерді жеткізді, петицияларды таратты және залдарды жалға алды. Энтони итермеледі, ал Стэнтон өнімді болды», – деді. 1954 жылы Энтони мен Стэнтон «Нью-Йорк штатының қозғалысын елдегі ең жетілген қозғалысқа айналдырды», – деді әйелдер тарихының профессоры Энн Д. Гордон. Стэнтондар 1861 жылы Сенека шарлауығынан Нью-Йорк қаласына көшкеннен кейін, олар тұратын әрбір үйде Энтониге бөлме бөлінді. Стэнтонның биографының бірі оның өмірінде Стэнтон кез келген ересек адамдармен, тіпті өз күйеуімен бірге өткізгеннен гөрі Энтонимен көбірек уақыт өткізгенін болжады. 1865 жылдың желтоқсанында Стэнтон мен Энтони Конституцияның 14-толықтыруын жазу кезінде Конгреске бағытталған әйелдердің сайлау құқығы туралы алғашқы петицияны ұсынды.
Тынығу қызметі
Алкогольді шамадан артық тұтыну осы кезеңде ауыр әлеуметтік проблема болды, ол 1850 жылдары ғана азайа бастады. Көптеген белсенділер оны әйелдер құқығы мәселесі деп қарастырды, себебі заңдар күйеулерге отбасыны және қаржысын толық бақылауға мүмкіндік берді. Күйеуі маскүнем болғанда, тіпті оның жағдайы отбасын мүсіркеуге жеткізсе және ол әйелі мен балаларын зорласа да, заң әйелге көмек көрсетуге шамасы жетпейді. Ажырасуға қол жеткізу қиын болса да, күйеуі балаларының жалғыз қамқоршысы болып қалуы мүмкін. 1852 жылы Энтони Нью-Йорк штатының ұстамдылық конвенциясына делегат болып сайланды. Ол талқылауға қатысуға тырысқанда, төраға оны тоқтатып, әйел делегаттардың тыңдау және үйрену үшін келгенін айтты. Көп жылдар өткен соң Энтони: «Әйелдердің жасаған ең озық қадамының ешқайсысы көпшілік алдында сөйлеуден гөрі қатты қарсылық тудырмады. Олар тіпті сайлау құқығын алу үшін де осыншалықты қорланбады, айыпталмады және қарсылыққа ұшырамады» деп атап өтті. Энтони және басқа әйелдер залдан шығып, әйелдердің ұстамдылық конвенциясын ұйымдастыру ниеттерін жариялады. Сол жылы шамамен бес жүз әйел Рочестерде бас қосып, әйелдердің мемлекеттік ұстамдылық қоғамын құрды, Стэнтон президент, ал Энтони штаттық агент болды. Бұл басшылық құрылымы, Стэнтонның президенттік лауазымында және Энтонидің сахна артындағы белсенді күші ретінде, олардың кейінгі жылдары құрған ұйымдарына тән еді. 1848 жылдан бері алғаш рет сөз сөйлеген Стэнтон конвенцияның негізгі сөзін сөйледі, ол дінге консервативті жандарды ашуға тікелей себеп болды. Ол маскүнемдікті ажырасуға заңдық негіз деп жариялады, осы уақытта көптеген консерваторлар кез келген себеппен ажырасуға қарсы болды. Ол маскүнем күйеулерінің әйелдерін некелік қарым-қатынастарын өздері бақылауға шақырып: «Ешбір әйел маскүнем еркекпен некеде тұрмасын. Ешбір маскүнем оның балаларының әкесі болмасын!» деді. Ол діни мекемелерге шабуыл жасап, әйелдерді «жас жігіттерді діни қызметке дайындауға, теологиялық аристократия мен белгісіз Құдайға арналған сәнді ғибадатханалар салуға» емес, ақшаларын кедейлерге жұмақтауға шақырды. Келесі жылы ұйымның конвенциясында консерваторлар Стэнтонды президенттік лауазымнан шеттетуге дауыс берді, содан кейін ол Энтонимен бірге ұйымнан кетті. Стэнтон үшін ұстамдылық мәселесі маңызды реформалық қызмет болмады, бірақ ол 1850 жылдардың басында жергілікті ұстамдылық қоғамдарын әйелдер құқығын жақтау үшін пайдалануды жалғастырды. Ол әйелдер құқығы қозғалысы туралы жаңалықтарды жариялайтын ай сайынғы «The Lily» газеті үшін тұрақты түрде мақалалар жазды. Ол сондай-ақ Паулина Райт Дэвис редакциялаған «The Una» әйелдер құқығы туралы мерзімді журналы және Хорас Грили редакциялаған «New York Tribune» күнделікті газеті үшін жазды.
Некедегі әйелдердің мүліктік құқығы туралы заң
Сол кезде үйленген әйелдердің мәртебесі ағылшын ортақ құқығымен анықталды, ол ғасырлар бойы жергілікті соттарда «жасырындық» доктринасын орнатып келді. Оған сәйкес, әйелдер күйеулерінің қорғауы мен бақылауында болды. Уильям Блэкстоунның 1769 жылғы «Англия заңдарына түсіндірме» кітабында былай делінген: «Некеге тұрғанда күйеу мен әйел заң бойынша бір тұлға болып табылады: яғни, әйелдің өзінің болуы немесе заңдық тіршілігі неке кезеңінде тоқтатылады». Үйленген әйелдің күйеуі оның некеге әкелген кез келген мүліктің иесіне айналды. Ол өз атынан келісімшартқа қол қоя алмайды, бизнес жүргізе алмайды және ажырасу жағдайында балаларының күтіміне ие бола алмайды. 1836 жылы Нью-Йорк заң шығарушы органы үйленген әйелдердің мүлік құқығы туралы заңды қарастыра бастады, ал әйелдер құқығын қолдаушы Эрнестин Роуз оны жақтады және оның пайдасына петиция таратуға белсенді қатысты. Стентонның әкесі де бұл реформаны қолдады. Оның мұрагерлікке берілетін ұлдары болмағандықтан, оның байлығы қыздарының күйеулеріне өтуі мүмкін еді. Стентон 1843 жылдан бастап ұсынылып отырған заңды қолдау үшін петиция таратып, заң шығарушыларды үгіттеді. Заң ақыры 1848 жылы қабылданды. Ол үйленген әйелге некеге тұрғанға дейін немесе некеде болған кезде алған мүлкін өзінде қалдыруға мүмкіндік берді және оның мүлкін күйеуінің кредиторларынан қорғады. Сеника-Фоллс конвенциясына дейін қабылданған бұл заң, әйелдердің тәуелсіз әрекет ету мүмкіндігін арттыру арқылы әйелдер құқығы қозғалысын күшейтті. Күйеулер әйелдері үшін сөйлейді деген дәстүрлі сенімді әлсірету арқылы, ол Стентонның көптеген реформаларын, мысалы, әйелдердің қоғамда сөйлеу және дауыс беру құқығын ілгерілетуге көмектесті. 1853 жылы Сьюзан Б. Энтони Нью-Йорк штатында үйленген әйелдердің мүлік құқығын жақсарту үшін петиция жинау науқанын ұйымдастырды. Бұл петицияларды заң шығарушы органда ұсыну барысында Стентон 1854 жылы Сот комитетінің бірлескен отырысында сөйледі, әйелдерге жаңадан қол жеткізген мүлік құқықтарын қорғау үшін дауыс беру құқығы қажет екенін мәлімдеді. 1860 жылы Стентон тағы да Сот комитетінің алдында сөйледі, бұл жолы ассамблея палатасында көп көрерменнің алдында, әйелдердің сайлау құқығы үйленген әйелдердің, олардың балаларының және материалдық мүлкінің жалғыз нақты қорғанысы екенін айтты. Заң шығарушы орган 1860 жылы жақсартылған заңды қабылдады.
Киім реформасы
1851 жылы Стэнтонның туысы Элизабет Смит Миллер Нью-Йорк штатының солтүстік аймағына жаңа киім стилін әкелді. Дәстүрлі еденге дейін созылатын көйлектерден өзгеше, ол тізеге дейін жететін көйлектің астына киілетін шалбарлардан тұрды. Амелия Блумер, Стэнтонның досы және көршісі, бұл киімді ол шығарған ай сайынғы «The Lily» журналында жариялады. Содан кейін ол «Блумер» көйлектері немесе жай ғана «Блумерлер» деп танылды. Көп ұзамай көптеген әйел реформаторлар оны қабылдады, бірақ дәстүрлілердің қатты сынға алуына қарамастан, олар әйелдердің қандай да болжаса шалбар киюі идеясын қоғамдық тәртіпке қауіп деп санады. Стэнтон үшін бұл бір қолымен нәресте, екінші қолымен шаммен баспалдаққа көтерілу және ұзын көйлектің етегін жоғары көтеріп, құлаудан сақтану мәселесін шешті. Стэнтон екі жыл бойы «Блумерлерді» киді, бірақ бұл киім тудырған дау-дамағал әйелдер құқығы үшін күрестің мақсатынан назарды аударып алатыны анық болған соң ғана одан бас тартты. Басқа әйелдер құқығын қорғаушы белсенділер де солай істеді.
Ажырасу реформасы
1852 жылы әйелдер арасындағы тыйым салу туралы конвенцияда әйелдің мас күйеуінен ажырасу құқығын жақтаған Стэнтон дәстүрлі көзқарастарды ұнатпағандарға қарсы шықты. 1860 жылы әйелдер құқықтары жөніндегі 10-шы ұлттық конвенцияда бір сағаттық сөйлесінде ол одан да әрі барып, бүкіл сессияны қамтыған қызу пікірталас тудырды. Ол трагикалық мысалдар келтіріп, кейбір некелердің «заңмен бекітілген жезөкшелікке» тең екенін айтты. Ол неке туралы сезімталдық пен діни көзқарастарды сынға алып, некені басқа кез келген келісімшарт сияқты шектеулерге бағынатын азаматтық келісімшарт ретінде қарастырды. Егер некеден күтілген бақыт тумаса, оны ажырату – міндет екенін айтты. Оның сөзіне одан кейін болған талқыда күшті қарсылық білдірілді. Аболиционист лидері Венделл Филипс ажырасудың әйелдер құқығы мәселесі емес екенін, себебі ол әйелдер мен ерлерге тең дәрежеде әсер ететінін айтып, тақырыптың күн тәртібіндегісі емес екенін мәлімдеді және оны протоколдан алып тастауға тырысты. 1890 жылы «Ажырасу мен отбасылық соғыс» атты мақаласында Стэнтон кейбір әйелдер-белсенділерінің ажырасу заңдарын қатаңдату туралы ұсыныстарына қарсы шығып, былай деді: «Ажырасудың күрт өсуі моральдың төмендеуін көрсетпейді, керісінше дәлелдейді. Әйел құлдықтан азаттыққа қарай өту кезеңінде және ол бұрынғыдай мойынсұнып төзімділікпен қабылдаған некелік өмір мен жағдайларды енді қабылдамайды».
Аболиционистік қызмет
1860 жылы Стэнтон "Құлдардың шақыруы" атты кітапша жариялады. Ондағы ойын айтушы, өзінің бір қыз құлдың көзқарасынан шығуға тырысып, діни тілмен сөйлейді ("Нью-Йорк ерлері мен әйелдері, дауыл құдайы сіздер арқылы сөйлейді") және бұл діни көзқарастар Стэнтонның өзінің нанымдарынан мүлдем өзгеше. Ол құлдықтың қорқынышты жағдайларын сипаттап былай дейді: "Кеше ғана Жаңа Орлеан нарығында сен баға төлеп алған дірілдеген бойжеткен – сенің заңды әйелің емес. Бұл, Құдайдың өзгермейтін заңдарын бұзу, қожайын да, құл да кінәлі және өкінуге лайық әрекет". Әйелінің сұранысымен, ол зорлық-зомбылықтың үнемі болған қаупіне байланысты лекциялық сапарынан бас тартты.
Әйелдер ұлттық лигасы
1863 жылы Энтони Нью-Йорктегі Стантонның үйіне көшіп келді, және екеуі құлдықты жоюға бағытталған АҚШ Конституциясына түзету енгізу үшін Әйелдердің адал ұлттық лигасының ұйымдастыруын бастады. Стентон жаңа ұйымның президенті, ал Энтони - хатшы болды. Бұл АҚШ-тағы алғашқы ұлттық әйелдер саяси ұйымы еді. Элдің тарихындағы сол кезге дейінгі ең ірі петициялық науқанда Лига құлдықты жою үшін шамамен 400 000-ға жуық қол жинады, бұл Солтүстік штаттарының ересек халқының шамамен бірінен жиырма төрт бөлігін құрады. Петициялық науқан құлдықты жойған Он үшінші түзетуді қабылдауға маңызды көмек көрсетті. Лига түзету мақұлданғаннан кейін 1864 жылы таратылды. Оның мақсаты құлдықты жою болғанымен, Лига әйелдердің саяси теңдігін де қолдайтынын нақтылады, құрылтай съезінде нәсіліне немесе жынысына қарамастан барлық азаматтардың тең құқықтарын талап ететін резолюцияны бекітті. Лига әйелдер құқығын бірнеше жолмен ілгерілетуге ықпал етті. Стентон қоғамға өтініш берудің сол кезде тек ерлерге дауыс беруге рұқсат етілгендіктен, әйелдерге қол жетімді жалғыз саяси құрал екенін еске салды. Лиганың петициялық науқанының табысы әйелдер қозғалысына ресми ұйымдастырудың маңыздылығын көрсетті, ол сол уақытқа дейін бос ұйымдастырылғаннан басқа ештеңеге қарсы болды. Оның 5000 мүшесі әйелдер белсенділерінің кең желісін құрады, олар болашақ әлеуметтік белсенділік түрлері үшін талантты қор құруға көмектескен тәжірибе алды, соның ішінде сайлау құқығы. Стентон мен Энтони осы іс-әрекеттен ұлттық беделге ие болды. Бұл дамуға қарсылық ұйымдастыру үшін дайындық қажет болды, өйткені әйелдер қозғалысы Азамат соғысы кезінде көбінесе белсенді болмады. 1866 жылдың қаңтар айында Стентон мен Энтони әйелдерге дауыс беру құқығын беруге бағытталған конституциялық түзетуді талап ететін петицияларды жіберді, ал қол қою тізімінің басында Стентонның есімі болды. Стентон мен Энтони 1866 жылдың мамыр айында Азамат соғысы басталғаннан бері бірінші рет Он бірінші Ұлттық әйелдер құқығы конвенциясын ұйымдастырды. Конвенция өзін Америкалық тең құқықтар қауымдастығы (AERA) деп өзгертуге дауыс берді, оның мақсаты нәсіліне немесе жынысына қарамастан барлық азаматтардың тең құқықтары үшін, әсіресе сайлау құқығы үшін күрес жүргізу болды. Стентонға президенттік лауазым ұсынылды, бірақ ол Лукреция Мотттың пайдасына бас тартты. Басқа лауазымдарда Стентон бірінші вице-президент, Энтони - хатшы, Фредерик Дуглас - вице-президент және Люси Стоун - атқару комитетінің мүшесі болды. Стентон конвенцияға келгендердің кейбіреулерін қонақжайлылықпен қарсы алды. Бұрын құлдықта болған, әйелдер құқығын қорғаушы Соджорнер Трут Стентонның үйінде болды, сондай-ақ Энтони да болды. Аболиционистердің жетекшілері AERA-ның жалпы сайлау құқығына қарсы болды. Газеттің көрнекті редакторы Хорас Грили Энтони мен Стентонға: "Бұл Республикалық партия мен біздің ұлтымыздың өмірі үшін маңызды кезең. Осы уақытта 'негрдің' уақыты екенін есіңізде ұстауын өтінемін", - деді. Аболиционист көшбасшылары Уэнделл Филлипс пен Теодор Тилтон Стентон мен Энтонимен кездесу ұйымдастырды, оларды әйелдердің сайлау құқығы әлі келмегеніне, барлық афроамерикалықтар мен барлық әйелдерге емес, тек қара нәсілді ерлерге ғана дауыс беру құқығы үшін науқан жүргізу керектігіне сендіруге тырысты. Екі әйел бұл кеңеске құлақ қоймады және жалпы сайлау құқығы үшін жұмысын жалғастырды. 1866 жылы Стентон Конгресске кандидат ретінде өзін жариялады, бұл әйелдің алғашқы әрекеті болды. Ол дауыс беруге құқығы жоқ болғанымен, Конституцияда оған Конгресске қатысуға тыйым салатын ештеңе жоқ екенін айтты. Демократтар мен Республикашылдарға қарсы тәуелсіз кандидат ретінде жарысқа шығып, ол тек 24 дауыс алды. Оның науқаны Нью-Орлеанға дейінгі газеттерде жарияланды. 1867 жылы AERA Канзаста афроамерикалықтар мен әйелдерге дауыс беру құқығын беруге бағытталған референдумдарды өткізуге үгіт-насихат жүргізді. Осы екі мәселені араластыруға қарсы болған Венделл Филлипс AERA-ның өз науқанына күткен қаржысын тоқтатты. Жаздың соңына қарай AERA науқаны құлауға жақын болды, ал қаржысы таусылды. Энтони мен Стентон әйелдер құқығын қолдаған бай бизнесмен Джордж Фрэнсис Треннен науқанның соңғы күндері көмек қабылдап, дау тудырды. Трен көптеген белсенділерге қарсылық тудырды, ол Республикалық партияға шабуыл жасап, афроамерикалықтардың адалдығы мен интеллектына ашық қарады. Стентон мен Энтонидің Треннің оның нәсілшілдігінің қатыгез формаларынан аулақ етуге үміттенгеніне және ол мұны істеп бастағанына сенуге негіз бар. Дегенмен, Стентон әйелдерге дауыс беру құқығын қолдаса, тіпті шайтаннан да қолдау алатынын айтты. 1868 жылы Он төртінші түзету ратификацияланғаннан кейін AERA ішінде АҚШ Конституциясына ұсынылып жатқан Он бесінші түзету туралы қатыгез дау туды, ол нәсіл бойынша дауыс беру құқығын шектеуге тыйым салатын еді. Стентон мен Энтони бұл түзетуге қарсы болды, ол қара нәсілді ерлерге дауыс беру құқығын беретін еді, барлық әйелдер мен барлық афроамерикалықтардың бір уақытта дауыс беру құқығын алуын талап етті. Стентон "The Revolution" беттерінде бұл түзету барлық ерлерге тиімді дауыс беру құқығын беріп, барлық әйелдерді шығарып тастаса, "жыныстың аристократиясын" құратынын, ерлер әйелдерден жоғары екенін конституциялық түрде бекітетінін айтты. Стентон мен Энтониға қарсы шығып, Люси Стоун әйелдерге дауыс беру құқығы елге қара нәсілді ерлерге дауыс беру құқығынан гөрі пайдалырақ болғанын айтса да, түзетуті қолдады, "кез келген адам осы қорқынышты шұңқырдан шыға алса, мен жанымнан қуанышқа толымын" деді. Он бесінші түзету талқылау кезінде Стентон "The Revolution" газеті үшін элитарлық және нәсілдік тұрғыдан кемсітуші тілде мақалалар жазды. Ол көптеген бұрынғы құлдар мен иммигрант жұмысшылар мағыналы дауыс беруге қабілетті болуы үшін ұзақ білім беру процесі қажет екеніне сенді. Стентон: "Байлыққа, білімге, ізгілікке және мәдениетке ие американдық әйелдер, егер сіздер қытайлардың, африкалықтардың, немістердің және ирландтардың төменгі таптарының, әйелдер туралы төменгі көзқарастарымен сіздер мен сіздердің қыздарыңыз үшін заңдар шығаруын қаламасаңыздар, үкіметте әйелдердің де өкілдігі болуын талап етіңіздер", - деп жазды. Тағы бір мақаласында Стентон "Патрик пен Самбо, Ханс пен Юнг Тунг, монархия мен республика арасындағы айырмашылықты білмейтін" адамдар жасаған заңдарға қарсы шықты. Ол басқа жағдайларда "Самбо" терминін де қолданды, бұл оның ескі досы Фредерик Дугластан сөккінін алды. Дуглас әйелдерге дауыс беру құқығын қатты қолдады, бірақ афроамерикалықтарға дауыс беру құқығы одан да маңызды мәселе екенін, тіпті өмір мен өлім туралы мәселе екенін айтты. Ол ақ әйелдердің күйеулерінің, әкелерінің және ағаларының дауыс беру құқығы арқылы үкіметке оң әсер ететінін айтты және Энтони мен Стентонның қара ерлерге әйелдер де дауыс беру құқығын алғанша дауыс беру құқығын бермеуді талап етуі "адалдықсыздық" болып көрінеді. Соджорнер Трут, керісінше, Стентонның позициясын қолдады, "егер қара нәсілді ерлер өз құқықтарын алса, ал қара нәсілді әйелдер алса, сіздер қара нәсілді ерлер әйелдердің үстінен билік ететінін көресіздер, бұл бұрынғыдан да жаман болады" деді. 1869 жылдың басында Стентон әйелдерге дауыс беру құқығын беруге бағытталған Он алтыншы түзетуді қабылдауға шақырды, "Ерлер элементі - бұзушы күш, қатал, өзімшіл, соғыс, зорлық, жаулау, иеленуді жақсы көреді - әйелдің төмендетілуімен біз зорлық пен қирату элементтерін босатып алдық, оларды тек ол баса алады", - деді. AERA екі қанатқа бөліне бастады, олардың әрқайсысы жалпы сайлау құқығын жақтады, бірақ әртүрлі тәсілдермен. Бір қанаттың жетекші тұлғасы Люси Стоун болды, ол қара нәсілді ерлерге бірінші болып дауыс беру құқығын беруге дайын болды және ...
Революция
1868 жылы Энтони мен Стэнтон Нью-Йоркте "Революция" деп аталатын он алты беттік апталық газет шығара бастады. Стэнтон Паркер Пиллсберимен бірге редактор болды, ол тәжірибелі редактор, құлдықты жойған және әйелдердің құқықтарын қолдаған адам. Энтони, газеттің иесі, оның іскерлік мәселелерін басқарды. Алғашқы қаржыны Джордж Фрэнсис Трен ұсынды, ол әйелдердің құқықтарын қолдаған, бірақ саяси және нәсілдік көзқарастарымен көптеген белсенділерді наразылыққа түсірген даулы бизнесмен еді. Газет ең алдымен әйелдердің құқықтарына, әсіресе әйелдердің сайлау құқығына назар аударды, сонымен қатар саясат, еңбек қозғалысы және қаржы сияқты тақырыптарды да қамтыды. Оның мақсаттарының бірі – әйелдердің маңызды мәселелер бойынша пікір алмасуына мүмкіндік беретін платформа құру еді. Оның ұраны: «Ерлер – өз құқықтары және басқа ештеңе жоқ: әйелдер – өз құқықтары және одан кем емес». Харриет Бичер Стоу мен Изабелла Бичер Хукер газеттің атын аздап қауқыптырақ есімге өзгертсе, оны қаржыландыруға уәде берді, бірақ Стэнтон олардың ұсынысын қабылдамады, қазіргі атауын бағалады. Олардың мақсаты "Революцияны" өз баспаханасы бар күнделікті газетке айналдыру, оның барлығы әйелдерге тиесілі және басқарылатын еді. Алайда, Трен газет үшін дайындаған қаржы күткеннен азырақ болды. Сонымен қатар, "Революцияның" алғашқы саны жарық көргеннен кейін Трен Англияға кетіп, жақын арада Ирландияның тәуелсіздігін қолдағандығы үшін түрмеге қамалды. Треннің қаржылық қолдауы ақырында толығымен жойылды. 29 айдан кейін, қарыздың өсуі газетті бай әйелдер құқығын қорғаушы белсендіге беруге мәжбүр етті, ол оған радикалды емес сипат берді. Стэнтон газет жинаған 10 000 долларлық қарызға жауапкершілікті қабылдаудан бас тартты, өйткені оның күтіп отыруға балалары бар еді. Антони, Стэнтоннан азырақ ақшасы болғандықтан, қарызды өз мойнына алып, оны алты жыл ішінде төленген лекциялық турлар арқылы өтеді.
Ұлттық әйелдер сайлау құқығы қауымдастығы
1869 жылдың мамыр айында, соңғы AERA конвенциясынан екі күн өткен соң, Стэнтон, Энтони және басқалар Ұлттық әйелдер сайлау құқығы қауымдастығын (NWSA) құрды, Стэнтон президент болып сайланды. Алты айдан кейін Люси Стоун, Джулия Уорд Хоу және басқалар бәсекелес Америка әйелдер сайлау құқығы қауымдастығын (AWSA) құрды, ол NWSA-дан ірілеу және жақсы қаржыландырылды. Әйелдер сайлау құқығы қозғалысының бөлінуіне тікелей себеп болған нәрсе – ұсынылған Он бесінші түзету болды, бірақ екі ұйымның арасында басқа да айырмашылықтар болды. NWSA саяси тұрғыдан тәуелсіз болды, ал AWSA Республикалық партиямен тығыз байланыс орнатуға тырысты, Он бесінші түзетуді қабылдау нәтижесінде Республикалық партия әйелдердің сайлау құқығын қолдайды деп үміттенді. NWSA негізінен ұлттық деңгейде сайлау құқығын жеңіп алуға басымдық берді, ал AWSA штаттар бойынша стратегияны ұстанды. NWSA бастапқыда әйелдерге қатысты мәселелерді AWSA-ға қарағанда кеңірек қарастырды, соның ішінде ажырасу реформасы және әйелдерге тең еңақы төлеу. Жаңа ұйым құрылған кезде Стэнтон оның құрамын әйелдермен шектеуді ұсынды, бірақ оның ұсынысы қабылданбады. Дегенмен, іс жүзінде ұйымның көптеген мүшелері мен басшылары әйелдер болды. Стэнтон ұйымдық жұмыстың көптеген аспектілерін ұнатпады, себебі ол оқу, ойлау және жазу мүмкіндігіне кедергі келтірді. Ол Энтониден NWSA-ның алғашқы конвенциясын ұйымдастыруды өтінді, өзі қатысудың қажеті болмасын деп, бірақ Энтони оның өтінішін қабылдамады. Өмірінің соңына дейін Стэнтон конвенцияларға тек қана қатысуға мәжбүр болған жағдайларда ғана барды, өйткені ол ұйымдағы біреулердің ренжімеуіне алаңдамай, өз пікірін еркін білдіруді қалады. 1870 және 1879 жылдар аралығында өткен он бес NWSA отырысының төртеуіне Стэнтон төрағалық етті және тағы бір отырысқа қатысты, ал қалған уақытта Энтони ұйымды басқарды. 1869 жылы Миссури штатынан келген Франсис және Вирджиния Майнор, сайлау құқығы мәселесіне қатысты жаңа стратегия әзірледі. Олардың пікірінше, АҚШ Конституциясы әйелдерге сайлау құқығын береді. Олардың стратегиясының негізінде он төртінші түзету жатты, онда былай делінген: «Ешбір штат АҚШ азаматтарының құқықтары мен бостандықтарын шектемейді және өз құзырындағы кез келген адамға заң алдында тең қорғауды қамтамасыз етпейді». 1871 жылы NWSA «Жаңа бағыт» стратегиясын ресми түрде қабылдады, бұл стратегия әйелдерді дауыс беруге шақырып, құқықтарын жоққа шығарған жағдайда сотқа жүгінуге кеңес берді. Көп ұзамай жүздеген әйелдер ондаған елді мекендерде дауыс беруге тырысты. Сьюзан Б. Энтони 1872 жылы дауыс беруге қол жеткізді, бірақ осы үшін тұтқындалып, көпшілікке жария етілген сотта кінәлі деп танылды. 1880 жылы Стэнтон да дауыс беруге тырысты. Сайлау комиссиясы оған бюллетеньді урнаға салуға рұқсат бермегенде, ол оны оларға лақтырып жіберді. 1875 жылы Жоғарғы Соттың Minor v. Happersett ісі бойынша шешімінде «АҚШ Конституциясы ешкімге сайлау құқығын бермейді» делінді. 1882 жылдың мамыр айында Стэнтон қызы Харриетпен бірге Еуропаға сапар шекті және бір жарым жылдан кейін ғана отанына оралды. Ол Еуропада белгілі бір деңгейде танымал болғандықтан, онда бірнеше рет сөз сөйлеп, американдық газеттерге мақалалар жазды. Ол Францияда ұлы Теодорды көріп, алғашқы немересімен танысты, содан кейін Харриеттің ағылшынмен үйленуіне Англияға барды. 1883 жылдың наурыз айында Энтони Англияға келгеннен кейін, олар еуропалық әйелдер қозғалысының басшыларымен кездесу үшін бірге саяхаттап, халықаралық әйелдер ұйымын құруға негіз салды. Стэнтон мен Энтони 1883 жылдың қараша айында АҚШ-қа бірге оралды. 1888 жылы Вашингтонда тоғыз елден келген елу үш әйелдер ұйымының өкілдері жиналып, Стэнтон мен Энтони ұзақ уақыт еңбек еткен Халықаралық әйелдер кеңесін (ICW) құрды, ол бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп келеді. Стэнтон 1886 жылдың қазанында Францияда және Англияда балаларын көру үшін тағы да Еуропаға сапар шекті. Ол 1888 жылдың наурыз айында АҚШ-қа оралды, ICW құрылтай жиналысында маңызды сөз сөйлеуге үлкерді. Энтони Стэнтон әлі сөз жасамағанын білгенде, ол Стэнтонның сөзін жазып бітіргенше қонақүй бөлмесінен шығуын талап етті және оның бұл жұмысын аяқтағанын қамтамасыз ету үшін есігінің алдына жас әріптесін қойды. Кейінірек Стэнтон Энтониді: «Барлық әйелдердің ер адамның билігінде болуы керек десе, мен өз жынысымнан келген төрешіні артық көремін, сондықтан мен өз бағыныштылығымның шындығын жоққа шығармаймын», – деп әжуалады. Конвенция әйелдер қозғалысына танымалдық пен беделділік әкелді, әсіресе президент Гровер Кливленд делегаттарды Ақ үйге қабылдау рәсіміне шақырып, оларға құрмет көрсетті. Расалық сезімталдықсыз пікірлер білдіргеніне және кейде ақ нәсілділердің нәсілдік көзқарастарын қолдағанына қарамастан, Стэнтон 1884 жылы досы Фредерик Дугластың ақ нәсілді әйел Хелен Питске үйленгеніне ризашылық білдірді, бұл үйлену нәсілшілдерді ашуландырды. Стэнтон Дугласқа жылы құттықтау хат жазды, ал Дуглас оған өзінің осы қуанышын бөлісуіне сенімді екенін жауап берді. Энтони Стэнтон хатын жариялауға ниеттенгенін білгенде, оны одан бас тартуға көндірді, себебі ол әйелдердің сайлау құқығын бұл мәселеге қатысы жоқ және дау тудыратын мәселемен байланыстырудан сақтағысы келді.
Stanton traveled with her daughter Harriet to Europe in May 1882 and did not return for a year and a half. Already a public figure of some prominence in Europe, she gave several speeches there and wrote reports for American newspapers. She visited her son Theodore in France, where she met her first grandchild, and traveled to England for Harriet's marriage to an Englishman. After Anthony joined her in England in March 1883, they traveled together to meet with leaders of European women's movements, laying the groundwork for an international women's organization. Stanton and Anthony returned to the U. S. together in November 1883. Hosted by the NWSA, delegates from fifty three women's organizations in nine countries met in Washington in 1888 to form the organization that Stanton and Anthony had been working toward, the International Council of Women (ICW), which is still active. Stanton traveled again to Europe in October 1886, visiting her children in France and England. She returned to the U. S. in March 1888 barely in time to deliver a major speech at the founding meeting of the ICW. When Anthony discovered that Stanton had not yet written her speech, she insisted that Stanton stay in her hotel room until she had written it, and she placed a younger colleague outside her door to make sure she did so. Stanton later teased Anthony, saying, "Well, as all women are supposed to be under the thumb of some man, I prefer a tyrant of my own sex, so I shall not deny the patent fact of my subjection." The convention succeeded in bringing increased publicity and respectability to the women's movement, especially when President Grover Cleveland honored the delegates by inviting them to a reception at the White House. Despite her record of racially insensitive remarks and occasional appeals to the racial prejudices of white people, Stanton applauded the marriage in 1884 of her friend Frederick Douglass to Helen Pitts, a white woman, a marriage that enraged racists. Stanton wrote Douglass a warm letter of congratulation, to which Douglass responded that he had been sure that she would be happy for him. When Anthony realized that Stanton was planning to publish her letter, she convinced her not to do so, wanting to avoid associating women's suffrage with an unrelated and divisive issue.
Әйелдер сайлау құқығының тарихы
1876 жылы Энтони Стэнтонның Нью-Джерсидегі үйіне көшіп, Стэнтонмен бірге әйелдер сайлау құқығының тарихы жөніндегі жұмысты бастады. Ол бірнеше сандықтар мен қораптардағы хаттар, газет кесінділері және басқа да құжаттарды әкелді. Бастапқыда шағын, жылдам шығарылатын басылым ретінде жоспарланған бұл тарих 41 жыл ішінде 5700 беттен астам материалды қамтитын алты томдық еңбекке айналды.
1885 жылға дейінгі қозғалысты қамтитын алғашқы үш томды Стэнтон, Энтони және Матильда Жослин Гейдж жазды. Энтони өндіріс мәселелерімен және авторлармен хат алмасумен айналысты. Стэнтон алғашқы үш томның көп бөлігін жазды, Гейдж бірінші томның үш тарауын, ал Стэнтон қалған бөлігін жазды. Кейін Гейдж күйеуінің ауруына байланысты жобадан бас тартуға мәжбүр болды. Стэнтонның қайтысынан кейін Энтони Ида Хастед Харпердің көмегімен төртінші томды жариялады. Энтониның қайтысынан кейін Харпер соңғы екі томды аяқтады, осылайша тарих 1920 жылға дейін жеткізілді. Стэнтон мен Энтони өзінің қарсыласы Люси Стоунды жұмыста көмектесуге немесе кем дегенде оның қозғалысының бір бөлімінің тарихын жазу үшін пайдаланылатын материалдарды жіберуге шақырды, бірақ ол кез келген ынтымақтастықтан бас тартты. Стэнтонның қызы Харриот Стантон Блатч, редакциялауға көмектесу үшін Еуропадан оралғаннан кейін, егер Стоун мен AWSA енгізілмесе, тарих қабылдамайтынын мәлімдеді. Ол өзі Стоун және AWSA туралы 120 беттік тарау жазды, ол екінші томда жарияланды. "Әйелдер сайлау құқығының тарихы" еңбегінде мәңгілікке жоғалып кетуі мүмкін көптеген материалдар сақталған. Бірақ бұл еңбек екіге бөлінген әйелдер қозғалысының бір бөлімінің көшбасшыларымен жазылғандықтан, олардың қарсыластарына қатысты теңдестірілген көзқарас бермейді. Ол Стэнтон мен Энтонидің рөлін асыра көрсетсе, Стоун мен олардың тарихи баяндамасына сәйкес келмейтін басқа да белсенділердің рөлін азайтады немесе елемейді. Бұл еңбек көп жылдар бойы сайлау құқығы қозғалысы туралы негізгі дереккөз болғандықтан, тарихшылар теңдестірілген көзқарасқа ие болу үшін басқа да дереккөздерді іздеуге мәжбүр болды.
Лекциялық схема
Стентон 1869 жылдың соңында 1879 жылға дейін Редпат лицейінің Нью-Йорк бюросында лекция оқытушысы болып жұмыс істеді. Бұл ұйым Лицей қозғалысының бір бөлігі болды, ол спикерлер мен артистерге ел аралап саяхаттауға мүмкіндік берді, көбінесе білім беру мүмкіндіктері мен театрлардың аз болған шағын қауымдастықтарға барып лекция оқыды. Он жыл бойы Стентон жылдың сегіз айын лекциялық турда өткізіп, әдетте күніне бір лекция оқыды, ал жексенбі күндері – екі лекция. Ол сондай-ақ әйелдер құқығына қызығушылық танытқан жергілікті әйелдермен кішкентай жиналыстар ұйымдастырды. Саяхат кейде қиындықтармен қатар келді. Бір жылы, қардың күшінен теміржолдар жабылып қалғанда, Стентон шана жалдап, қатты суықтан сақтану үшін теріге оранып, жолға шықты. 1871 жылы ол Энтонимен бірге үш ай бойы бірнеше батыс штаттарды аралап, ақырында Калифорнияға жетті. Оның ең танымал лекциясы "Біздің қыздарымыз" жас әйелдерді тәуелсіздікке ұмтылуға және өзін-өзі қанағаттандыруға шақырып, олардың жеке басының дамуына баса назар аударды. "Жыныстардың қарама-қайшылығы" лекциясында ол әйелдер құқығы мәселесін ерекше ынтамен қарастырды. "Біздің ұлдарымыз", "Бірлескен білім беру", "Неке және ажырасу" және "Әйелдердің бағыныштылығы" атты лекциялары да көпке таралды. Жексенбі күндері ол көбінесе "Киелі кітаптағы танымал әйелдер" және "Киелі кітап және әйелдер құқығы" тақырыптарында сөз сөйлейтін. Инфляцияны ескерсек, бұл бүгінгі ақшамен шамамен $ құрайды. Оның күйеуінің табысы тұрақсыз болғандықтан және ол оны тиімсіз жұмсағандықтан, ол тапқан ақша олар үшін маңызды болды, әсіресе балаларының көпшілігі колледжде оқып жатқан немесе жақын арада оқуға түсуі керек болды. 1859 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Стентон шамамен 50 000 доллар немесе бүгінгі шарамен $ мұрагерлік алды. 1868 жылы ол Нью-Йорк қаласынан пойызбен бір сағаттық қашықтықта орналасқан Нью-Джерси штатының Тенефли қаласының жанындағы кең ауылдық үй сатып алды. Тенефлидегі Стентон үйі қазір Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде сақталған. Генри қалада жалға алынған пәтерде тұрды. Олар Генримен араласып тұрғандарына қарамастан, кейіннен көбінесе бөлек өмір сүрді. Стентонның жеті баласының алтауы колледжді бітірді. Стентон жоғары білім алуға тырысқан кезде әйелдерге колледждер жабық болды, бірақ оның екі қызы да Вассар колледжінде білім алды. АҚШ-та әйелдер үшін магистратура бағдарламалары әлі қолжетімді болмағандықтан, Харриет Францияда магистратураға түсті, бірақ үйленуге келісім бергеннен кейін оқуын тоқтатты. Харриет 35 жасында Вассардан магистратура дәрежесін алды. 1884 жылдан кейін Генри Тенефлиде көбірек уақыт өткізе бастады. 1885 жылы, 80 жасқа толуға аздай қалғанда, ол "Кездейсоқ естеліктер" атты қысқаша өмірбаян жариялады. Онда ол әйгілі судья Кейдидің қызына үйленгенін, бірақ оның атын атамағанын айтты. Кітабының үшінші басылымында ол әйелінің есімін бір рет қана атады. Ол 1887 жылы Англияда қызын көріп тұрғанда қайтыс болды.
Ұлттық американдық әйелдер сайлау құқығы қауымдастығы
Бесінші түзету 1870 жылы ратификацияланды, бұл әйелдердің сайлау құқығы үшін күрестің бөлінуіне себеп болған бастапқы мәселенің көп бөлігін жойды. 1875 жылға қарай Энтони NWSA-ны әйелдердің түрлі мәселелерінен гөрі әйелдердің сайлау құқығына көбірек назар аударуға шақыра бастады, бұл оларды AWSA-ның ұстанымдарына жақындатты. Дегенмен, екі ұйым арасындағы бәсекелестік қатал болды, өйткені 1880-ші жылдары AWSA-ның күші әлсіреп бастады. 1880-ші жылдардың соңында AWSA жетекшісі Люси Стоунның қызы Элис Стоун Блэквелл ескі буын жетекшілері арасындағы келіспеушілікті бейімдеуге кірісті. Энтони осы әрекетке сақтықпен қатысты, бірақ Стэнтон екі ұйым да тек сайлау құқығына назар аударуды қалағанына көңілі қалды. Ол достарына былай деп жазды: "Люси мен Сюзан тек сайлау құқығын көреді. Олар әйелдердің діни және әлеуметтік құлдықта екенін, жас әйелдердің де осы қауымдастықта екенін көрмейді, сондықтан олар бірігуі мүмкін". 1890 жылы екі ұйым бірігіп, Ұлттық американдық әйелдердің сайлау құқығы қауымдастығы (NAWSA) құрылды. Энтонидің талабы бойынша Стэнтон жаңа ұйымның бағытына алаңдағанына қарамастан, оның президенттігін қабылдады. Құрылтайдағы сөйлесінде ол әйелдердің мәселелерін кең ауқымда қарастыруға шақырды және барлық нәсілдерді, діндерді және әлеуметтік топтарды, соның ішінде "мормондарды, үндістерді және қара нәсілді әйелдерді" қосуды ұсынды. Президенттікке сайланғаннан кейін бір күн өткен соң Стэнтон Англиядағы қызының үйіне кетіп, он сегіз ай бойы сонда болды, ал Энтони тиімді түрде басшылықты өз қолына алды. 1892 жылы конгресс кезінде Стэнтон президенттік лауазымға қайтадан сайланудан бас тартқанда Энтони осы лауазымға сайланды. 1892 жылы Стэнтон "Өзінің жалғыздығы" деп белгілі болған сөйлесін үш күн ішінде екі рет Конгресс комитеттеріне және бір рет NAWSA-ға соңғы сөзі ретінде оқыды. Ол оны өзінің ең жақсы сөйлесі деп санады, көптеген адамдар осы пікірмен келісті. Люси Стоун оны "Әйелдер журналында" өзінің әдеттегі сөйлесі орнына толыққанды жариялады. Әйелдердің ерлерге қарағанда нашар екені және тәуелсіздікке лайық емес деген сенімді жоюға бағытталған өмір бойына созылған ізденісінде Стэнтон бұл сөйлесінде әйелдердің білім алуын, ішкі күшін дамытуын және өзіне сенуін қажет ететінін айтты. Әйелдің өмірдегі ең маңыздысы – өзінің тәуелсіздігі, қыз, әйел немесе ана болу емес. Стэнтон: "Әйелдер қаншалықты қорғауға, қолдауға ұмтылса да, ерлер оларды осылай қаласа да, олар өмір саяхатын жалғыз жүруі керек" деді.
Әйелдер Киелі кітабы және дінге қатысты көзқарастар
Стантон бала кезінде дін қызметкерінің тозақ туралы айтқан сөзінен қорқып қалғанын, бірақ әкесі мен қайын інісінің көмегімен бұл қорқыныштан арылғаннан кейін, діннің бұл түрін толығымен қабылдамағанын айтты. Есейген соң оның діни көзқарасы өзгеріп отыра берді. 1840 жылдары Бостонда тұрып, ол Теодор Паркердің уағызына қызығушылық танытты, ол өзінің туысы Геррит Смит сияқты, Джон Браунның Харперс-Ферриге шабуылына қаржы бөлген «Құпия алтылық» тобының мүшесі болды, мақсаты – қарулы құл көтерілісін тудыру. Паркер трансценденталист және белгілі унитариандық дін қызметкері болды. Ол Киелі кітапты сөзбе-сөз қабылдаудың қажеті жоқ екенін, Құдайды еркек ретінде елестетудің қажеті жоқ екенін және жеке ерлер мен әйелдер діни шындықты өздері анықтауға қабілетті екенін үйретті. 1848 жылы Сенека-Фолс конвенциясына арналған «Сентименттер декларациясында» Стэнтон әйелдерді дін қызметінен және басқа да діндегі жетекші рөлдерден шеттетуге кінә таққан ерлерге қатысты бірқатар наразылықтарды тізімдеді. Стэнтонның айтуынша, адам «Жаратқан Иенің өзіне ғана тиесілі құқықты тартып алып, әйелдің ар-ұжданы мен Құдайға ғана тиесілі іс-әрекетін өзі шешеді». Бұл фактіге жатпайтын жалғыз шағым болды (мысалы, әйелдерді колледждерден, сайлау құқығынан шеттету және т.б.), бірақ сенімнің, билік пен автономияның негізгі негізін сынға алған мәселе. Азамат соғысынан кейінгі жылдары әйелдердің әлеуметтік реформа ұйымдарының әртүрлілігі мен ондағы белсенділердің саны айтарлықтай өсті. Стэнтон көптеген белсенділердің үкімет христиандық этиканы мемлекеттік мектептерде Киелі кітапты оқыту және жексенбіде жабылу заңдарын күшейту арқылы жүзеге асыруы керек деген сенімінен алаңдады. 1890 жылы NAWSA-ны құрған бірлік конвенциясындағы сөйлеген сөзінде Стэнтон: «Мен бұл конвенция Әйелдер сайлау құқығының қауымдастығы барлық шіркеу мен мемлекет одағына қарсы екенін және өзіміздің үкіметтің зайырлы табиғатын сақтауға уәде береді деп мәлімдейді деп үміттенемін» деді. 1895 жылы Стэнтон «Әйелдер Киелі кітабын» жариялады, бұл Киелі кітаптың Құдайдың сөзі ретіндегі мәртебесіне күдік келтіріп, оның әйелдерді төмен дәрежеге түсіру үшін қолданылуын сынаған еңбек болды. Стэнтон оның көп бөлігін жазды, оған әйелдер құқығы тарихында көмек көрсеткен Матильда Джослин Гейдж сияқты бірнеше әйелдер көмектесті. Онда Стэнтон Киелі кітапты жүйелі түрде зерттей отырып, таңдалған тармақтарды келтіріп, оларға жиі әзіл-сықақпен түсініктеме береді. Алты айда жеті рет басылып, бірнеше тілге аударылды. Екінші том 1898 жылы жарық көрді. Бұл кітап бүкіл әйелдер құқығын қорғау қозғалысына әсер еткен дау тудырды. Стантон бұрын бір танысына: «Егер біз ескі ырымдардың ақымақтығын көріп, оларды басқаларға ешқашан ашып айтпасақ, әлем теологияда қалай жетістікке жетеді? Өмірдің түбіне жеткендей, мен адамдарға олар естімейтін нәрселерді айтуды ерекше міндетім деп санаймын» деген еді. Киелі кітаптың мәтінін сын көзбен қарастыру – тарихи сын деп аталатын әдіс – ғалымдар арасында бұрыннан қалыптасқан. Стентонның жаңалығы – ол Киелі кітапты әйелдің көзқарасы бойынша зерттеді, оның тұжырымдарын көптеген мәтіндері Құдайдың сөзін емес, аз өркениетті дәуірде әйелдерге қатысты бейбітшілікке қарсы пікірді көрсетеді деген тұжырымға негіздеді. Стентон өзінің кітабында дәстүрлі христиандықтың негізгі тұстарын жоққа шығарып, былай деді: «Мен ешбір адамның Құдайды көргеніне немесе онымен сөйлескеніне сенбеймін, Құдай Мұсаның кодексін жазды деп сенбеймін, немесе тарихшыларға әйел туралы не істегенін айтты деп сенбеймін, өйткені жер бетіндегі барлық діндер әйелді төмендетеді, ал әйел оған тағайындаған орнын қабылдағанша, оның азаттыққа жетуі мүмкін емес». Кітаптың соңында Стентон «он тоғызыншы ғасырдағы діннің ақылға қонымды болуына, сондай-ақ грек, парсы және мысырлықтардың аңыздарынан гөрі маңызды емес деп саналатын яһуди мифологиясының барлық қиындықтарынан құтылуға» үміт білдірді. 1896 жылы NAWSA конгресінде жас жетекші Рейчел Фостер Эвери «Әйелдер Киелі кітабын» «танымдық та, әдеби құндылық та жоқ, мақтанышпен берілген атағы бар кітап» деп қатаң сынға алды. Эвери Стэнтонның кітабынан ұйымды алшақтату туралы қаулы енгізді. Энтони мұндай қадамның қажет еместігін және зиянды екенін қатты қарсыласа да, резолюция 53 дауыспен 41 дауыспен қабылданды. Стэнтон Энтониге наразылық білдіру үшін өзінің басшылығынан кету керектігін айтты, бірақ Энтони бас тартты. Кейіннен Стэнтон сайлау құқығы қозғалысынан барған сайын алыстады. Бұл оқиға жас сайлаушы көшбасшылардың көпшілігін Стэнтонды өмір бойы төмен бағалауға әкелді.
Соңғы жылдар
1891 жылы Еуропаға соңғы сапарынан оралғаннан кейін Стэнтон Нью-Йорк қаласындағы бір үйде тұратын, үйленбеген екі баласының біріне көшіп орналасты. Ол бұрыннан бері қолдап келген «білімді сайлау құқығы» идеясын одан әрі күшейтті. 1894 жылы ол «Woman's Journal» журналының беттерінде Уильям Ллойд Гаррисон кішімен осы мәселе бойынша пікір алмасты. Оның қызы Харриот Стэнтон Блатч, сол кезде Ұлыбританиядағы әйелдердің сайлау құқығы үшін күресте белсенді болып, кейін АҚШ қозғалысының жетекші тұлғасына айналған, осы пікірсайыста Стэнтонның айтқандарынан алаңдады. Ол анасының көзқарастарын сынап, білім алу мүмкіндігіне ие болмаған, бірақ ақылды және табысқа жеткен, сайлау құқығына лайық азаматтардың көп екенін айтты. 1902 жылы NAWSA съезіне жолдаған хатында Стэнтон өз күресін жалғастырып, «білімділік талабын қосатын конституциялық түзетуді» қажет етіп, «дауыс беретін әрбір адам ағылшын тілін сауатты түрде оқып-жазуы керек» деді. Өмірінің соңғы жылдарында Стэнтон кооперативтік қауымдастықтар мен жұмыс орындарын құруға қызығушылық танытты. Ол сондай-ақ саяси радикализмнің түрлі ағымдарына бейімделіп, популисттік қозғалысты қолдады және өзін социализммен, әсіресе фабиандықпен – демократиялық социализмнің біртіндеп даму жолымен байланыстырды. 1898 жылы Стэнтон «Сегіз жыл және одан да көп» атты естеліктерін жариялады, онда өзін қалай есте сақтауды тілейтінін көрсетті. Онда ол саяси және жеке дау-дамаздарды азайтып, әйелдер қозғалысындағы жіктер туралы ештеңе айтпады. Көбінесе саяси тақырыптарға арналған естеліктерде анасы, күйеуі немесе балалары туралы аздаған мәлімет кездеседі. Стэнтон мен Энтони арасында кейінгі жылдары белгілі бір келіспеушіліктер болғанына қарамастан, кітапқа арнау бетінде Стэнтон: «Мен осы томды жарты ғасыр бойы адал досым болған Сьюзан Б. Энтониге арнаймын» деп жазды. Стэнтон өмірінің соңына дейін түрлі басылымдарға мақалалар жазуын тоқтатпады.
Өлім және жерлеу
Стэнтон 1902 жылғы 26 қазанда Нью-Йорк қаласында қайтыс болды. Бұл, әйелдердің АҚШ-та дауыс беру құқығын алуына 18 жыл қалғанда болды, бұл құқық АҚШ Конституциясының он тоғызыншы түзетуі арқылы іске асырылды. Медициналық қорытындыда өлімнің себебі – жүрек жеткіліксіздігі деп көрсетілген. Оның қызы Гарриеттің айтуынша, ол тыныс алуда қиындықтарды сезінген, бұл оның жұмысына кедергі келтіріп жатқан. Өлер алдында Стэнтон дәрігеріне, егер жағдайды емдеу мүмкін болмаса, өлімін жеделдету үшін бірдеңе беруін өтінді. Дәрігері әйел адам болды. Стэнтон екі жыл бұрынғы берген мәлімдемесінде, өлімінен кейін оның миы ғылыми зерттеулер үшін Корнелл университетіне тапсырылуын қалаған, бірақ оның бұл тілегі орындалмады. Ол Нью-Йорк қаласындағы Бронкс ауданындағы Вудлон зиратында күйеуінің қасына жерленді. Стэнтонның қазасынан кейін Сьюзан Б. Энтони достарына былай деп жазды: "Ой, қандай үнсіздік! Мен елу жыл бойы тыңдағанды ұнатқан дауыс енді естілмейтін болды. Мен әрқашан өз пікірімді білу үшін миссис Стэнтонның ойын білуге тиіспін деп ойладым. Мен қазір жолдан тайып қалғанмын." Оның өлімінен кейін де әйелдердің сайлау құқығына қарсылар 1920 жылы заңға айналған он тоғызыншы түзетуді бекітуге қарсылық көрсету үшін Стэнтонның кейбір бейшаралық пікірлерін пайдаланды. Сайлау құқығы үшін күрескен жас әйелдер Стэнтонды сынай бастап, Энтониді мақтап, оның беделін көтерді. 1923 жылы Ұлттық әйелдер партиясының жетекшісі Элис Пол Сенека-Фоллс конвенциясының 75 жылдығына орай Сенека-Фоллста Тең құқықтар туралы түзетуді ұсынды. Жоспарланған салтанатта және бағдарламада конвенцияның бастамашысы болған Стэнтон туралы ештеңе айтылмады. Сөз сөйлеушілердің бірі Стэнтонның қызы Харриот Стентон Блатч болды, ол анасының рөлін құрметтеуді талап етті. Балалары жариялаған хаттарынан басқа, 1940 жылы оның қызының көмегімен жарық көрген толық біографияға дейін Стэнтон туралы маңызды еңбек жазылмады. Стэнтон 1960 жылдардағы жаңа феминистік қозғалыстың өркендеуімен және академиялық әйелдер тарихы бағдарламаларының құрылуымен әйелдер құқығы қозғалысындағы рөлі үшін қайта танылды.
Еске алу рәсімі
Стантон Лукреция Мотт пен Сьюзан Б. Энтонимен бірге 1921 жылы Аделаида Джонсонның АҚШ Капитолиумындағы «Портрет монументі» мүсініне қойылған. Көп жылдар бойы Капитолий ғимаратының криптасында орналасқан, ол 1997 жылы АҚШ Капитолиуінің ротондасындағы көрнекті орынға көшірілді. 1965 жылы Сенека-Фолс қаласындағы Элизабет Кейди Стэнтон үйі Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Қазір ол Әйелдер құқығын қорғау ұлттық тарихи саябағының бір бөлігі. 1969 жылы «Нью-Йорк радикалды феминисттер» тобы құрылды. Ол шағын жасушаларға немесе «бригадаларға» ұйымдастырылды, олар өткендегі әйгілі феминисттердің есімдерімен аталды; Энн Коэдт және Шуламит Файрстоун Стэнтон-Энтони бригадасын басқарды. 1973 жылы Стэнтон Ұлттық әйелдер даңқы залына енгізілді. 1975 жылы Нью-Джерси штатының Тенефли қаласындағы Элизабет Кейди Стэнтон үйі Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 1982 жылы Элизабет Кейди Стэнтон мен Сюзан Б. Энтонидің құжаттары жобасы Элизабет Кейди Стэнтон мен Сюзан Б. Энтони жазған барлық материалдарды жинау және құжаттау үшін академиялық жұмыс ретінде жұмыс істей бастады. Жоба бойынша жиналған 14 000 құжаттан «Элизабет Кейди Стэнтон мен Сьюзан Б. Энтонидің таңдамалы еңбектері» атты алты томдық басылым жарық көрді. Жоба осы уақыттан бастап аяқталды. 1999 жылы Кен Бернс пен Пол Барнс «Біздің өзімізге ғана емес: Элизабет Кейди Стэнтон мен Сьюзан Б. Энтонидің тарихы» атты деректі фильмін түсірді, ол Пибоди сыйлығын жеңіп алды. 1999 жылы Тед Аубтың мүсіні 1851 жылғы 12 мамырда Амелия Блумердің Стэнтонды Сьюзан Б. Энтонимен таныстырғанын еске алу үшін ашылды. «Энтони Стэнтонмен кездескенде» деп аталатын бұл мүсінде үш әйелдің өмірлік өлшемдегі қоладан жасалған мүсіндері бейнеленген. Ол Нью-Йорк штатының Сенека-Фолс қаласындағы Ван-Клиф көлінің жанында орналасқан. 2005 жылы Элизабет Кейди Стэнтонның жүктілік және ана болу студенттік қызметтері туралы заңы Конгреске енгізілді, жүкті немесе баласы бар студенттерге қызмет көрсетуді қаржыландыру мақсатында. Ол заңға айналмады. 2008 жылы 37 Park Row, Стэнтон мен Энтонидің «Революция» газетінің кеңсесі орналасқан жер, Манхэттен қаласындағы әйелдер тарихымен байланысты тарихи орындар картасына енгізілді. Стэнтон Амелия Блумер, Соджорнер Трут және Харриет Росс Табманмен бірге Епископальдық шіркеудің қасиеттілер күнтізбесінде жыл сайын 20 шілдеде еске алынады. АҚШ Қаржы департаменті 2016 жылы Стэнтонның суреті Люкреция Мотт, Соджорнер Трут, Сьюзан Б. Энтони, Элис Пол және 1913 жылғы әйелдер сайлау құқығы шеруімен бірге жаңа 10 долларлық банкноттың артқы жағында пайда болатынын жариялады. Жаңа $5, $10 және $20 банкноттары 2020 жылы американдық әйелдердің дауыс беру құқығын жеңуінің 100 жылдығына орай енгізілуі жоспарланған, бірақ кейінге қалдырылды. 2020 жылы Нью-Йорктегі Орталық паркте әйелдер құқығының пионерлеріне арналған монумент ашылды, бұл әйелдерге дауыс беру құқығын берген Он тоғызыншы түзетудің 100 жылдығына орай жасалды. Мередит Бергманның жасаған бұл мүсіні Стэнтон, Сьюзан Б. Энтони және Соджорнер Труттың жандалған пікірталас жүргізіп отырғанын бейнелейді.
Стентонның жазбалары
"Декларация сезімдері", қол қоюшылармен бірге, "Әйелдер құқықтары ұлттық тарихи паркінен". Алты томдық "Әйелдер сайлау құқығының тарихының" алғашқы үш томы (I том, 1848–1861; II том, 1861–1876; III том, 1876–1885), негізінен Стэнтон жазған, Интернет мұрағатынан. "Әйелдер Киелі кітабы" – Стэнтонның Киелі кітапта әйелдер туралы айтылғандарды сын тұрғысынан қарауы, Интернет мұрағатынан. "Сегіз жүз жыл және одан да көп" – Стэнтонның естеліктері, Пенсильвания университетінің цифрлық кітапханасынан. "Революция" – Стэнтонмен бірге редакцияланған әйелдер құқығын қорғаушы газет, Льюис және Кларк колледжінің Уатзек кітапханасынан. Стэнтон осы газеттегі мақалаларына жиі "ECS" деп қол қоятын. "Өзінің жалғыздығы" ("Solitude of Self") Джордж Мейсон университетінің "Тарих маңызды" ("History Matters") сайтынан. Стэнтон бұл сөзді өзінің ең жақсысы деп санады. "Біздің қыздарымыз" – Ұлттық гуманитарлық қор мен "Демократия дауыстары" жобасынан. Бұл Стэнтонның лекция кезіндегі ең танымал сөзі болды. "Құлдың шақыруы" ("The Slave's Appeal"), Интернет мұрағатынан. Стэнтон бұл кітапшаны әйел құлдың көзқарасынан жазды. Кітапшадағы сөйлеушінің діни көзқарастары Стэнтонның өзінің көзқарастарынан мүлдем өзгеше. "Заманының көрнекті әйелдері; қазіргі буынның ең белгілі әйелдерінің өмірі мен істерінің баяндамасы", Хартфорд, Коннектикут: S. M. Betts & Company, 1868. Бұл кітапта бірнеше автордың 47 өмірбаяны бар. Стэнтон олардың 15-ін жазды, 14-і "АҚШ-тағы әйелдер құқықтары қозғалысы және оның жақтастары" ("The Woman's Rights Movement and Its Champions in the United States") деген тарауда, 362–404 беттерде, ал Анна Элизабет Дикинсон туралы біреуі, 479–512 беттерде, жеке тұр. Олар осы жерде тізімделген. Кітапта Стэнтонның өмірбаяны да бар: "Элизабет Кейди Стэнтон ханым", Теодор Тилтон, 332–361 беттерде.