Кэннон-Бард эмоция теориясы

Кіріспе

Каннон-Бард теориясының негізгі ережелері – эмоционалдық білім гипоталамус құрылымдарының жұмысының нәтижесі, ал эмоционалдық сезім – арқалық таламустың стимуляциясының нәтижесі. Стимулға жауап ретіндегі физиологиялық өзгерістер мен эмоцияның жеке сезімі бөлек және тәуелсіз болады; эмоция тумай тұрып, қозғалыс болуы міндетті емес. Осылайша, таламиялық аймақ осы эмоция теориясында маңызды рөл атқарады. Сондықтан бұл теория таламиялық эмоция теориясы деп те аталады.

Шығу тегі

Уолтер Брэдфорд Кэннон (1871–1945) – Гарвард университетінің физиологы, гомеостаз туралы классикалық еңбегімен танымал. Филип Бард (1898–1977) – Кэннонның докторанты, олар бірге эмоциялардың моделін әзірледі, ол Кэннон–Бард теориясы деп аталады. Кэннон жануарлар физиологиясын зерттеуге сүйенген тәжірибеші ғалым еді. Осы зерттеулер арқылы Кэннон мен Бард мидың физиологиялық жауаптар мен сезімдерді тудырудағы рөлін көрсетті; бұл рөл эмоциялық тәжірибе мен оның пайда болуын түсіндіруде маңызды. Ол үшін Кэннон мысықтардың автономды жүйке жүйесінің симпатикалық тармағының афференттік жүйкелерін кесу тәжірибесін жүргізді. Кэннон 1915 жылы тәжірибелік нәтижелерін жинақтап, кейін оларды жетілдіріп, кеңейтті және ақырында эмоциялар туралы өзінің моделін Джеймс–Ланге эмоция теориясына қарсы және балама ретінде ұсынды. Бұл теория ерекше эмоционалдық тәжірибелерді түсіндіру үшін перифериядан келетін импульстердің кері ағынына сүйенеді; Уильям Джеймс бұлшықеттер, тері және ішкі ағзалар сияқты ағзаның барлық бөліктерінен келетін импульстер деп есептеген. Джеймс ішкі ағзалардың маңызды рөл атқаратынын айтқан. Ішкі ағзалар тегіс бұлшықеттер мен бездерден тұрады. Кэннон Джеймс–Ланге теориясының эмоциялық тәжірибені түсіндіру ретінде тамыр-қимыл орталығының тұжырымымен байланысты бес мәселені анықтады. Ішкі ағзаларды орталық жүйке жүйесінен толық ажырату эмоциялық мінез-құлқына өзгеріс енгізбейді. Тәжірибе барысында мысықтардың симпатикалық жүйке жүйесі толықтай алынып тасталғаннан кейін де тірі және дені сау күйде ұсталып тұрды. Бұл жүйені алып тастау Джеймс–Ланге теориясы эмоциялық тәжірибелерге жауапты деп санайтын тамыр-қимыл орталығының бақылауындағы барлық реакцияларды жойды. Алайда, осы функцияларды жою жануарлардың эмоциялық жауаптарына ешқандай әсер етпеді. Мысықтар иттердің қауғанына жауап ретінде ашу-ызаның белгілерін көрсетті, ал жануарлар мимен байланысы бұзылмаған барлық мүшелерінде толыққанды эмоциялық көрініс білдірді. Мысалы, ішкі ағзалар жағдайында, ас қорыту процесінің жиырылуы мен кеңеюіне біздің көңіліміз жетпейді. Мұндай процестер біздің физикалық сезімімізден тыс және көзге көрінбейді, тіпті оларда айқын өзгерістер болған кезде де. Алайда, ерлер мен әйелдердің суреттеріне эмоционалдық жауап берудің жасырын кезеңі 0,8 секунд ішінде аяқталуы мүмкін екендігі де белгілі болды. Джеймс–Ланге теориясы мұндай эмоциялық жауаптар ішкі ағзалардың қозғалысынан туындайды деп санайды. Кэннон жүйке импульстерінің мидан периферияға және қайтадан миға өтуі үшін қажетті уақыт мұндай эмоциялық жауаптардың себебі бола алмайтынын көрсетті. Күшті эмоцияларға тән ішкі өзгерістерді жасанды түрде тудыру оларды шығармайды. Адреналин енгізгенде симпатикалық жүйке жүйесінің белсенділігіне тән физиологиялық жауаптар (бронхиолалардың кеңеюі, қан тамырларының тарылуы, қандағы қант деңгейінің жоғарылауы және т.б.) пайда болады. Бұл өзгерістер қарқынды эмоциялық күйге тән. Сондықтан, егер бұл ішкі өзгерістер адреналин енгізу арқылы жасанды түрде тудырылса, онда Джеймс–Ланге эмоция теориясы бойынша эмоциялардың пайда болуын күтуге болады. Алайда, бұл тәжірибе жүргізілген кезде қатысушылар ешқандай нақты эмоцияны сезінбеді. Бірақ, адреналин пациенттермен ауру балалары немесе қайтыс болған ата-аналары туралы сөйлескеннен кейін енгізілгенде ғана эмоциялық жауап пайда болатыны анықталды. Осылайша, адреналин енгізу қатысушыларда эмоционалдық көңіл-күй болған кезде ғана әсер етеді. Бұл зерттеуде эмоциялық көрініс кортекске тәуелсіз болуы керек деген тұжырым жасалды, өйткені эмоцияларды білдіруді әрдайым тежеуге немесе бақылауға болмайды (мысалы, тырналғаннан күлу), өйткені ішкі өзгерістер біздің бақылауымыздан тыс болады және бұл жауаптар, тежеуге болмайтын, кортикаль басқару дамығанға дейін туылғаннан кейін көп ұзамай көрінеді. Сонымен қатар, жануарлардағы сынақ субъектілерінің ми жарты шарларын алып тастағаннан кейін, тиісті ынталандырулар арқылы дұрыс эмоциялық жауаптар алуға болады. Бұл эмоциялық әсерлер жануарлардан оптикалық таламусты алып тастаған кезде жоқ болды; сондықтан бұл аймақ эмоцияларды білдіруде маңызды рөл атқарады деген қорытындыға келді. Эмоционалды көрініс қабықша асты орталықтарының әрекетінен туындайды деген пікірді одан әрі растау үшін Кэннон мен Бритон мысықтармен қосымша тәжірибелік зерттеулер жүргізді. Мысықтар декортицирленді, ал қалпына келтіру кезеңінен кейін олар қарқынды ашуға тән мінез-құлықты спонтанды түрде көрсетті. Бұл жауап, "жалған ашу" деп аталады, диэнцефалон алдындағы барлық ми аймақтары алынып тасталғаннан кейін де байқалды. Алайда, таламустың төменгі артқы бөлігі алынып тасталғаннан кейін мысықтардың "жалған ашу" көрсетуі тоқтатылды. Осы нәтижеге сүйене отырып, таламус кортикаль бақылау болмаған жағдайда импульстар шығарылатын аймақ екені, бұл импульстар бұлшықеттік және ішкі ағзалық "эмоциялық" белсенділіктің жоғары деңгейін тудырады деген қорытындыға келді. Осы нәтижелер мен байқауларға сүйене отырып, Кэннон оптикалық таламустың мидың эмоциялық көріністердің нейрондық ұйымдастырылуына жауапты аймақ екенін мәлімдейді.

Walter Bradford Cannon (1871–1945) was a physiologist at Harvard University, who is perhaps best known for his classic treatise on homeostasis. Philip Bard (1898–1977) was a doctoral student of Cannon's, and together they developed a model of emotion called the Cannon–Bard Theory. Cannon was an experimenter who relied on studies of animal physiology. Through these studies, Cannon and Bard highlighted the role of the brain in generating physiological responses and feelings; a role that is important in their explanation of emotion experience and production. To do so, Cannon experimented with severing afferent nerves of the sympathetic branch of the autonomic nervous system in cats. Cannon compiled his experimental results in 1915, then refined and expanded them, and finally proposed his model of emotion as a challenge and alternative to the James–Lange theory of emotion. relies on the backflow of impulses from the periphery to account for unique emotional experiences; impulses that William James assumed to come from all parts of the organism, including the muscles, skin, and the viscera. The viscera were attributed a major role by James. The viscera are composed of smooth muscle and glands. Cannon identified and outlined five issues with the James–Lange theory's notion of the vasomotor center as the explanation of emotional experience. Total separation of the viscera from the central nervous system does not alter emotional behaviour. In an experiment, cats were kept alive and healthy after having their sympathetic nervous systems completely removed. Removal of this system resulted in the abolishment of all the reactions under control of the vasomotor center, the region that the James–Lange theory purported to be responsible for emotional experiences. However, it was found that destroying these functions had little or no effect on the animals' emotional responses. The cats displayed the typical signs of rage in response to a barking dog, and the animals displayed full emotional expression in all organs that had not had their connections to the brain destroyed. For example, in the case of the viscera, we are unaware of the contractions and relaxations of the digestive processes. Such processes are undemonstrative and beyond our physical awareness, even when marked changes are induced in them. However, it has also been noted that the latent period of affective responses to photos of men and women can end within 0.8 seconds. The James–Lange theory contends that such affective responses result from reverberations from the viscera. Cannon pointed out that the time required for nerve impulses to travel from the brain to the periphery and back to the brain again could not occur quickly enough to be the cause of such emotional responses. Artificial induction of the visceral changes typical of strong emotions does not produce them. When adrenaline is injected it induces the physiological responses typical of sympathetic nervous system activity previously discussed (dilation of bronchioles, constriction of blood vessels, increased blood sugar etc.). These changes are typical of intense emotional states. Therefore, if these visceral changes were artificially induced by the injection of adrenaline, one would expect the emotions to follow, as articulated by the James–Lange theory of emotion. When this experiment was done, participants experienced no specific emotions. However, it was found that an emotional response may develop only when the adrenaline as injected subsequent to discussing with patients their sick children or their dead parents. Thus, injection of adrenaline had an effect when an emotional mood already existed in participants. In this research, it was argued that emotional expression must be independent of the cortex because the expression of emotions cannot always be inhibited or controlled (e. g. laughing from being tickled) because visceral changes occur independent of our control, and because these responses, which cannot be inhibited, are seen soon after birth before cortical management is developed. Furthermore, after cerebral hemispheres were removed from animal test subjects, correct affective responses could be elicited by appropriate stimulations. These emotional effects were no longer present when the optic thalamus was removed from the animals; thus, it was concluded that this region plays a significant role in the expression of emotions. To further support the assertion that emotional expression results from action of subcortical centers, Cannon and Britton performed further experimental research with cats. Cats were decorticated, and after a period of recovery they spontaneously displayed the behaviours characteristic of intense fury. This response, referred to as sham rage, continued to be displayed after ablation of all brain regions anterior to the diencephalon. However, once the lower posterior portion of the thalamic region was removed, the display of sham rage by the cats subsided. Based on this finding, it was concluded that the thalamus was a region from which, in the absence of cortical control, impulses are discharged which evoke an extreme degree of "emotional" activity, both muscular and visceral. Based on these findings and observations, Cannon asserts that the optic thalamus is a region in the brain responsible for the neural organization for the different emotional expressions.

Каннон-Бард теориясы

Кеннонның айтуынша, сыртқы стимулдар рецепторларды белсендіреді және бұл қозу импульстерді қабыққа қарай жібереді. Қабыққа жеткен соң, импульстер келесі жауаптың бағытын анықтайтын шартты процестермен байланыстырылады. Осы жауап таламиялық процестерді стимуляциялайды. Таламиялық процестер белсендірілгеннен кейін, олар зарядталуға дайын тұрады. Таламиялық нейрондар белгілі бір эмоциялық көріністе ерекше комбинацияда оянады. Бұл нейрондар содан кейін қарқынды және күшті заряд алады. Кэннон таламустың ішінде және жанында эмоциялық көрініске жауапты нейрондар перифериядан қабыққа дейінгі сезім жолындағы релелік станцияға жақын орналасқанын жазды, және осы нейрондар белгілі бір комбинацияда оянғанда бұлшықеттер мен ішкі органдарга әсер етеді, сондай-ақ тікелей байланыс немесе сәулелену арқылы қабыққа афференттік жолдарды қозады. Кэнон-Бардтың эмоция теориясының негізгі компоненті – таламиялық заряд болғанда, денедегі өзгерістер эмоционалдық сезіммен дерлік бір мезгілде жүзеге асады. Денедегі өзгерістер мен эмоционалдық сезім бір-бірінен бөлек және тәуелсіз түрде болады; физиологиялық ояну эмоционалдық көрініске немесе сезімге алдын басуы міндетті емес. Теория таламиялық аймақтың мидың эмоциялық жауаптарға жауап беретін бөлігі екенін көрсетеді. Екіншіден, таламустың бір жағындағы ісік тиісті жағдайларда бір жақты күлімсіреуге немесе қимылға алып келуі мүмкін, бірақ осы бұлшықеттердің кортикалды және ерікті бақылауы екі жақты болып табылады. Алғашқы зерттеулер лимбикалық жүйенің құрылымдары арасындағы өзара байланыстар эмоциямен байланысты ұзаққа созылатын, күшті сезімдерді басқаруға өте қолайлы екенін көрсетті. Маклин Папездің бұрынғы жұмысын кеңейтіп, префронталды қабық, септум және миндальды қосты және осы құрылымдар тобын лимбикалық жүйе деп атады. Сонымен қатар, Стэнли Шахтер және Джером Э. Сингер ұсынған эмоцияның екі факторлы теориясы бар.

According to Cannon, an external stimulus activates receptors and this excitation starts impulses toward the cortex. Upon arriving in the cortex, the impulses are associated with conditioned processes that determine the direction of the subsequent response. It is this response that stimulates the thalamic processes. Once the thalamic processes are activated, they are ready to discharge. The thalamic neurons fire in a special combination in a given emotional expression. These neurons then discharge precipitately and intensely. Cannon wrote that within and near the thalamus, the neurons responsible for an emotional expression lie close to the relay in the sensory path from the periphery to the cortex, and when these neurons fire in a particular combination they innervate muscles and viscera and excite afferent paths to the cortex by direct connection or irradiation. The key component of the Cannon–Bard theory of emotion is that when the thalamic discharge occurs, the bodily changes occur almost simultaneously with the emotional experience. The bodily changes and emotional experience occur separately and independently of one another; physiological arousal does not have to precede emotional expression or experience. The theory asserts that the thalamic region is the brain area responsible for emotional responses to experienced stimuli. Secondly, a tumor on one side of the thalamus can result in unilateral laughter or grimace under the appropriate conditions, although cortical and voluntary control of the same muscles is bilateral. initially suggested that the interconnections among structures of the limbic system were ideally constituted to handle the long lasting, intense aspects of experience that are typically associated with emotion. MacLean elaborated on Papez's earlier work, adding the prefrontal cortex, the septum, and the amygdala, and named this group of structures the limbic system. There is also the two factor theory of emotion, as proposed by Stanley Schachter and Jerome E. Singer.