Кіріспе

Тіл білімі мен тіл философиясында айтылған сөз – тілдік әрекеттің орындалуы, және ол сөйлеу әрекеттері теориясында әдетте айтылатын күш түрлерінің бірі болып табылады. Сөйлеу әрекеттері теориясы – прагматиканың кіші саласы, ол сөздер мен сөйлемдердің ақпарат беру үшін ғана емес, сонымен қатар әрекеттерді орындау үшін қалай қолданылатынын зерттейді. Тілдік әрекет ретінде, айтылған сөз перформатив болып есептеледі, онда тыңдаушы да, сөйлеуші де тілдік әрекет туралы белгілі бір шарттарға сенуі керек. Бұл шарттар «сәттілік шарттары» деп аталады және олар үш түрлі санатқа бөлінеді: қажетті шарт, шынайылық шарты және дайындық шарты. Бұл термин айтылған сөздің беткі мағынасын да білдіреді, өйткені Дж. Л. Остиннің өмірден кейін жарық көрген «Сөзбен іс-әрекет ету қалай?» деген еңбегінде айтылғандай, тілдік әрекетті тілдік әрекет ретінде (яғни, нақты айтылған сөз және оның айқын мағынасы, кез келген мағыналы сөздің тілдік, синтаксистік және семантикалық аспектілеріне сәйкес келетін фонетикалық, прагматикалық және реторикалық әрекеттерді қамтиды), сондай-ақ тілдік күш ретінде (сөздің семантикалық «тілдік күші», демек оның нақты, мақсатталған мағынасы), және кейбір жағдайларда одан әрі тілдік әрекет (яғни, оның нақты әсері, мақсатталған немесе емес) ретінде талдау керек.

Мысал

Мысалы, "Осылай істеме!" фразасы – фонетикалық, синтаксистік және семантикалық ерекшеліктері бар тілдік әрекет, ол мағынаға сай келіп, тыңдаушыға қазір жасап жатқан немесе жасауға дайын тұрған әрекетін тоқтатуға ескерту ретінде қызмет етеді. Бұдан әрі, бұл сөйлеу әрекеті, өтетілген етістік болмаса да, сөйлеушінің не істеп жатқанын түсіндіреді.