Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Румыния динозаврларының көпшілігі креда кезеңіне жатады, бірақ Оңтүстік-Батыс Румынияның Анинасынан ерте юра кезеңіне жатқызылатын Parabrontopodus mcintoshi аяқ іздерінің сериясы сипатталған. Төменгі креда кезеңіне жататын динозаврлар Солтүстік-Батыс Румыниядағы Бихор округіндегі боксит кенінен табылды, онда мыңдаған бөлінген сүйектер кездесті. Жоғарғы креда кезеңіне жататын динозаврлар Трансильванияның оңтүстігіндегі Хацег алабында 19 ғасырдың соңынан бері белгілі, көбінесе сүйек шоғырлануы (қазбалы қалталар) түрінде; жақында Хацегте динозавр жұмыртқалары бар ұялар, тіпті балапандар да табылды. Шамамен 60 миллион жылдық үзілістен айырылған Румынияның екі динозавр фаунасы бірнеше ортақ белгілерге ие: орнитоподтардың басымдығы, ірі тераподтардың болмауы (бірақ Маастрихт Хацег жиынтығында бірнеше кішкентай тераподтар бар) және, жалпы алғанда, жеке тұлғалардың кішігірім мөлшері (оралдық карликоздықты да қараңыз). 1978 жылы Орадеяға (Бихор округі) жақын Корнет Брустуридегі боксит кенішіндегі динозавр сүйектерін екі кенші кен өндіру кезінде кездейсоқ тапқан. Сол кезде Дана Григореску Хацег алабындағы жоғарғы креда кезеңіне жататын динозаврларды тасымалдайтын кен орындарын зерттеуді қайта бастады, бұл Франц Нопсаның аймақтағы жұмысынан кейін 60 жылдан астам үзілістен кейін болды. Корнеттегі Берриас кезеңіне жататын боксит кен орындарынан шамамен 10 000 сүйек және сүйек сынықтары табылды, негізінен орнитопод динозаврларынан және сирек кездесетін птерозаврлардан. Бұл аймақ Пьемонт-Лигурия мұхитының шығысында орналасқан және ерте креда кезеңінде бүгінгі Индонезия немесе Кариб теңізіне ұқсас коралл және жанартау аралдарының архипелагын құрады. Апулия тақтасы креда кезегінің соңында және Альпид белдеуінің көтерілуінің басында солтүстік-батысқа қарай жылжығанда, Тетис мұхитының шетінде Хацег аралы пайда болды. Мұнда өмір сүрген түрлерге: Zalmoxes, Telmatosaurus, Balaur, Rhabdodon, Magyarosaurus және Struthiosaurus кіреді. Олармен бірге өмір сүрген, бірақ динозаврларға жатпайтын басқа да тарихқа дейінгі тіршілік иелері: Allodaposuchus және Hatzegopteryx.
The dinosaurs of Romania are mostly Cretaceous in age, though a series of footprints referred to Parabrontopodus mcintoshi was described from the Early Jurassic of Anina, southwestern Romania. Lowermost Cretaceous dinosaurs come from a bauxite mine in the Bihor County (northwest Romania) that has yielded thousands of disarticulated bones. Uppermost Cretaceous dinosaurs have been known from the Hațeg Basin (south Transylvania) since the end of the 19th century, mostly as bone concentrations (fossiliferous pockets); more recently, nests with dinosaur eggs, including hatchlings, have been found in Hațeg. Although separated by a gap of approximately 60 million years, the two dinosaur faunas from Romania share some common features: predominance of ornithopods, absence of large theropods (although the Maastrichtian Hațeg assemblage has several small theropods), and, in general, the small size of the individuals (see also insular dwarfism). The discovery of dinosaur bones in a bauxite mine at Cornet Brusturi, near Oradea (Bihor County) was made accidentally by two miners in 1978 during ore exploitation. Almost at the same time, research in the already known Uppermost Cretaceous dinosaur bearing deposits from the Hațeg Basin were restarted by Dan Grigorescu, after an interruption of more than 60 years, since Franz Nopcsa’s work in the region. The Berriasian bauxite deposits at Cornet have yielded approximately 10,000 bones and bone fragments, mainly from ornithopod dinosaurs and rarer pterosaurs. The region was located to the east of the Piemont Liguria Ocean, and during the Early Cretaceous formed an archipelago of coral and volcanic islands, not too dissimilar to today's Indonesia or the Caribbean. As the Apulian Plate moved northwest towards the end of the Cretaceous and the beginning of the uplift of the Alpide belt, the offshore Hațeg Island was formed at the rim of the shrinking Tethys Ocean. Among the species that lived here are: Zalmoxes, Telmatosaurus, Balaur, Rhabdodon, Magyarosaurus and Struthiosaurus. Other prehistoric creatures that lived among them, without being dinosaurs are: Allodaposuchus and Hatzegopteryx.