Кіріспе

Қайта-қайта байқалатын геометриялық үлгі

Форма тұрақтысы – гипнагогия, галлюцинациялар және сананың өзгерген күйлері кезінде қайта-қайта байқалатын бірнеше геометриялық үлгінің бірі.

Тарих

1926 жылы Генрих Клювер мескалиннің (пейоттың) қолданушылардың жеке тәжірибелеріне тигізетін әсерін жүйелі түрде зерттеді. Клювер мескалиннің түрлі қолданушыларда жарқын, "қан тоқты" түстермен және айқын бейнелермен сипатталатын галлюцинацияларды тудырумен қатар, геометриялық пішіндердің қайталап пайда болатынын байқады. Ол осы пішіндерді "тұрақты формалар" деп атады және төрт түрге жіктеді: торлар (оның ішінде бал ұялары, шахмат тақталары және үшбұрыштар), торы, туннельдер және спиральдар. 1988 жылы Дэвид Льюис Уильямс және Т. А. Даусон тұрақты формаларды өздерінің үш сатылы транс моделіне енгізді, геометриялық пішіндер модельдің бірінші сатысында байқалатын көру бейнелерін құрады.

Жауын-шашын

Клювердің формалық тұрақтылары басқа дәрілік заттардың әсерінен туындаған және табиғи түрде болатын галлюцинацияларда кездеседі, бұл әртүрлі себептермен туындаған галлюцинациялардың негізіндегі ұқсас физиологиялық процестің бар екенін көрсетеді. Клювердің формалық тұрақтылары өлімге жақын тәжірибелерде де, синестезиясы бар адамдардың сезімдік тәжірибелерінде де байқалады. Басқа себептердің ішінде психологиялық стресс, сананың шегіндегі күй (гипнагогия), инсулинмен шақырылған гипогликемия, қызбадан туындаған сананың бұзылуы, эпилепсия, психоздық эпизодтар, сифилис, сезімталдықтан айырылу, фотостимуляция, электрлік стимуляция, кристаллға шолу, мигрень, бас айналу және түрлі дәрілік заттардың әсерінен туындаған уыттанулар бар. Осы формалық тұрақтылардың пайда болу себебі көру жүйесінің құрылымымен байланысты деп саналады, әсіресе торлық қабаттағы бейнелер мен бастапқы көру қабығының бағаналық құрылымы арасындағы байланыс есебінен. Торлық қабаттағы концентрлі шеңберлер көру қабығында параллель түзулерге айналады. Бұралар, туннельдер, торлар және торы тәрізді бейнелер әртүрлі бағыттағы түзулерге трансформацияланады. Егер белсенділік көру қабығының ішінде түзу сызықтар бойымен таралатын болса, онда пайда болатын сезім нақты формалық тұрақтыларды көрумен тең. Осы формалық тұрақтылар абстракция, көру музыкасы және синестезия арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Wees кітабында ("Уақытпен қозғалатын жарық") жазғандай, формалық тұрақтылардың мәдени маңызы абстрактілі фильм және бейне өнер тарихының бір бөлігі болып табылады. Ежелгі заманғы болжау өнерінің практикасы формалық тұрақты бейнелерді қасады жасау және интуиция мен/немесе қиял арқылы уақытша көру құбылыстарынан мағына табу үшін жасалған әдейі амал болуы мүмкін. Психоделикалық өнер, психоделикалық заттармен тәжірибеден шабыттанған, көбінесе қайталама абстрактілі нысандар мен үлгілерді қамтиды, мысалы, мозаикалық үлгілер, Муар үлгілері немесе қағазды мармарлау арқылы жасалған үлгілерге ұқсас бейнелер, сондай-ақ кейінірек фракталдар. Визуалды өнердегі оп-арт жанры формалық тұрақтыларға ұқсас айқын бейнелерді қолдана отырып, өнер тудырады. Электроакустикалық музыкада Джон Вайнел музыкалық композицияларды құру үшін сананың өзгертілген күйлерін пайдалануды зерттеді. Оның жұмысы дыбыстық материалдарды галлюцинациялық күйлердің ерекшеліктеріне негізделген және оларды галлюцинациялық сюжеттерге сәйкес ұйымдастырады. Бұл жұмыстың бір бөлігі ретінде формалық тұрақтылар психоделикалық дыбыстық және визуалды материалды құру үшін маңызды негіз болып табылады.