Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Румыниядағы діни білім беру туралы шолу
Overview about the religious education in Romania
1989 жылғы желтоқсанда Николае Чаушескудың коммунистік режимін аяқтаған 1989 жылғы Румыния революциясы, Румынияда сол кезде мойындалған 15 діни конфессияға 1945 жылдан бері жоғалтқан құқықтарын қайтару мүмкіндігін берді. 1945 жыл – аграрлық майданшылдар фронтының өкілі, коммунистермен тығыз байланыста болған Петру Гроза премьер-министр болған жыл. Осы сәттен бастап Румыния Коммунистік партиясы елді марксистік-лениндік идеология бойынша атеистік мемлекетке айналдыру мақсатында секуляризация науқанын бастады. 1989 жылғы революциядан бастап, заңды түрде танылған шіркеулер, әсіресе Румынияның ең ірі діни тобы – Румын православие шіркеуі, посткоммунистік билік органдарына мемлекеттік мектептерде діни білім беруді енгізуге, теологиялық оқу орындарына айтарлықтай қаржылық қолдау көрсетуге және дін қызметкерлерін ауруханаларға, қарттар үйлеріне және түрмелерге орналастыру арқылы конфессияларға әлеуметтік қызметін қайта бастауға ықпал етті. Білім беру саласында шіркеулер посткоммунистік кезеңнің бастапқы кезеңінде жетістікке жеткенімен, Румынияда діни білім беру әлі де екінші деңгейде қалып отыр.
The Romanian Revolution in 1989, which ended the Communist regime of Nicolae Ceauşescu in December 1989, offered the 15 religious denominations then recognized in Romania the chance to regain the terrain lost after 1945, the year when Dr. Petru Groza of the Ploughmen's Front, a party closely associated with the Communists, became prime minister. From that time, the Romanian Communist Party started a campaign of secularization, seeking to transform the country into an atheist state along Marxist Leninist lines. Beginning with the 1989 revolution, the legally recognized churches, especially the Romanian Orthodox Church, the country’s largest religious group, pressured the post communist authorities to introduce religious education in public schools, offer substantial financial support for theological institutions and allow denominations to resume their social role by posting clergy in hospitals, elderly care homes and prisons. Although education was an area where churches registered success in the early stages of post communist transition, religious education remains a low priority in Romania.
Коммунизмдегі діни білім беру
1945 жылдан кейін көп ұзамай діни білім коммунистік билік пен Секьюритатенің қатаң бақылауына түсті. Коммунистік кезеңге дейін діни мәселелермен айналысып келген мемлекеттік орган – Діни конфессиялар департаменті өз жұмысын жалғастырды, бірақ елдегі діни істерге күшті мемлекеттік бақылауды қамтамасыз ететін мекемеге айналды. Соңғы кезде Секуритатеде діни өмірді қадағалайтын арнайы бөлім болғандығы және оның конфессиялардың, әсіресе жаңа үкіметке қарсы тұратын діни топтар мен адамдардың мәселесін шешуге тырысқандығы мәлім болды.
Shortly after 1945, religious education came under the scrutiny of communist authorities and the Securitate. The Department of Religious Denominations, a governmental body dealing with religious matters since pre communist times, continued to exist but was transformed into an agency enforcing stricter state control over religious affairs in the country. Recently it was revealed that the Securitate included a special department supervising religious life that tried to solve the so called problem of the denominations, especially religious groups and individuals hostile to the new regime.
Коммунистік кезеңнен кейінгі даму
Онжылдықтар бойы ресми түрде атеизмді қолдағаннан кейін, сол елдегі шіркеулердің 1989 жылдың желтоқсанынан кейін алға қойған алғашқы талаптарының бірі мемлекеттік мектептердегі университетке дейінгі діни білім беруді қайта бастау болды. 1990 жылдың қаңтар айында, коммунистік көшбасшы Чаушеску атылғаннан кейін бір айдан да аз уақыт өткенде және посткоммунистік биліктер білім беру жүйесін жаңартуға уақыт таппастан бұрын, діни конфессиялар жөніндегі жаңа мемлекеттік хатшы Николае Стоическу, Румыния Православ шіркеуінің ұжымдық басшылығы – Киелі Синодпен бірлесіп, барлық университетке дейінгі деңгейдегі мемлекеттік мектептерде діни білім беруді енгізуді қолдады. Оқушыларға баға қойылмайтын, қалау бойынша дін сабағы университетке дейінгі оқу бағдарламасына енгізілуі керек еді, оқушылар ата-аналарымен ақылдасып, діни көзқарастарын білдіруі керек еді. Атеист немесе дінге сенбейтін оқушылар сабақтан бас тартуға мүмкіндік алатын еді. Румыния Сенаты 1995 жылдың 13 маусымында сол кездегі білім министрі Ливиу Майордың (Социал-демократтарды ұсынып тұрған) қатысуымен заң жобасын талқылады, талқылаудың басым бөлігі 9-бапқа шоғырланды, ол дінді мектеп пәні ретінде мойындады. Біріншіден, парламенттің білім беру комиссиясының мүшесі Георге Думитреску 9-бапты былай түсіндіруді ұсынды: «Мектеп оқу бағдарламасына дін пән ретінде енгізіледі. Дінді оқыту бастауыш мектепте міндетті, ал орта мектепте – қалау бойынша, қалау бойынша этика пәні. Діннің оқытылуы әр оқушының діні мен конфессиясына қарай, қалау бойынша болады». Бір өзгеріс – діни білім беруді қайта ұйымдастыру, әсіресе бастауыш мектептерде. Румынияда ресми түрде 86%-дан астам христиан-православ сенушілер бар. Тағы 6%-ы католик шіркеуіне, ал 3%-ы протестант шіркеуіне жатады. Мұсылмандар мен яһудилер 1%-дан аз құрайды және олар да мектептерде діни білім беруді енгізе бастады. Румыния қоғамында дінге сенбейтін адамдардың саны (крещениеден өтпеген және діни ортада үйленбеген) өте аз, 0,1%-дан төмен. Бүгінгі таңда ұлттық сауалнамалар Румыния Православ шіркеуінің Румыниядағы ең сенімді институттардың бірі екенін көрсетеді. Қазіргі уақытта мемлекеттік мектептерде 10 мыңнан астам білікті мұғалім бар, бірақ олардың саны жеткіліксіз. Олардың ынтасы ондаған жылдар бойы діни білімнен айырылған адамдарға үлкен көмек көрсетті. Дін мұғалімдерінің жетіспеушілігіне қарамастан, көптеген діни қызметкерлер мен теология студенттері сәтті оқыды. Румыния Православ шіркеуі 37 орта мектеп (семинария) және жоғары білім беруде 12 теология факультетін иеленеді, онда діни қызметкер, мектеп, әлеуметтік қызмет және қасиетті өнер салаларында маманданған 9400-ден астам студент оқып жатыр. 1995 және 2011 жылғы білім беру заңдарына сәйкес, оқушылар діни сабақтарға міндетті түрде қатысуы керек еді, ал олардан бас тартқысы келгендері мектеп директорына жазбаша өтініш беру арқылы ғана мүмкін болатын. Ұлттық кемсітушілікке қарсы күрес кеңесі мұны балалардың ар-ождан еркіндігіне қол сұғу деп сынады. 2014 жылдың 12 қарашасында Румыния Конституциялық соты тиісті заң баптарын конституциялық емес деп таныды, бұл Румыниядағы діни білім беруді де-факто міндетті емес деп жариялады. Румыния Православ шіркеуі бұл шешімге наразылық білдіріп, оны діни білім беру үшін «ұятты жағдай» деп мәлімдеді, бірақ шешімге қарсы шаралар қабылдауға мүмкіндігі жоқ.
After decades of officially backed atheism, one of the first demands churches in that country put forth after December 1989 was the resumption of pre university religious education in public schools. In January 1990, less than a month after communist leader Ceauşescu was killed by a firing squad and well before post communist authorities had time to revamp the education system, the new Secretary of State for Religious Denominations, Nicolae Stoicescu, together with the Romanian Orthodox Church’s collective leadership structure, the Holy Synod, pledged their support for the introduction of religious education in public schools at all pre university levels. An optional religion class, for which students were not to be graded, was to be included in the pre university curriculum, with students declaring their religious affiliation in consultation with their parents. Students who were atheist or non religious had the opportunity to opt out of the classes. The Romanian Senate discussed the bill on 13 June 1995 in the presence of then Minister of Education Liviu Maior (representing the Social Democrats), with much of the discussion centering on Article 9, which recognized religion as a school subject. First, Gheorghe Dumitrescu, who sat on the parliamentary commission on education proposed that Article 9 read: "Mandatory school curricula include religion as a school subject. The study of religion is mandatory in primary school and optional in secondary school, the optional subject being ethics. The study of religion is also optional, depending on the religion and denomination of each student." One change has been the reorganization of religious education, mainly in primary schools. Romania officially has more than 86% Christian Orthodox believers. Another 6% percent belong to the Catholic Church and 3% are Protestant churches. Muslims and Jews constitute less than 1% and have also started to implement their religious education in schools. In Romanian society, the number of people without any belief (unbaptized and not having been married in a religious setting) is very low, under 0.1%. Nowadays, national polls show Romanian Orthodox Church to be one of the most trusted institutions in Romania. At this moment there are over 10,000 qualified teachers in public schools and the number is not enough. Their enthusiasm had provided a good assistance to people who were deprived by religious education for decades. Despite a shortage of qualified teachers in religion, many priests and students in theology accomplished in a successful way. The Romanian Orthodox Church has 37 high schools (seminaries) and, in higher education, 12 faculties of theology with over 9,400 undergraduate students specialized in Priesthood, School, Social Services and Sacred Arts. Under the 1995 and 2011 education laws, students were to attend religious classes by default, and those who wished to opt out of them could only do so through a written request to the school director. The National Council for Combating Discrimination criticized this as an infringement on children's freedom of conscience. On 12 November 2014, the relevant articles of law were ruled unconstitutional by the Constitutional Court of Romania, effectively abolishing the de facto compulsory religious education in Romania. The Romanian Orthodox Church protested against the ruling, claiming it is a "humiliation" for religious education, however it has no means to challenge the decision.