Кіріспе

Шри-Ланкада қандақ өсірумен айналысатын сингал кастасы – Салагама (кейде Салия деп те аталады). Атауының Кераланың Шала аймағынан шыққандығы болжанады. Салагамалардың тамыры Оңтүстік Үндістанның Коромандель және Малабар жағалауларына дейін барып, Шри-Ланканың оңтүстік жағалау аймақтарына қоныстанған. Олардың ата-бабалары Оңтүстік Үндістанның Салия, сондай-ақ Деванга Четиар деп белгілі тоқымашылар қауымы болған. Кейбір Салагамаларда "Намбудириге" деген тегі бар, бұл "Намбудириге тиесілі" деген мағынаны білдіреді. Профессор Гананат Обейесекере мұны кастаның мәртебесін Кераланың Намбудири брахмандары деңгейіне көтеруге жасалған жалған әрекет деп санайды (Каравалардың Кшатрия мәртебесін алғандықтан туған таптық бәсекелестікке байланысты). Каравалар мен Дуравалар сияқты басқа да жағалау касталары да 13-18 ғасырлар аралығында Шри-Ланкаға көшіп келген.

Португалиялық колониялық кезеңде көптеген Каравалар мен Салагамалар католицизмді қабылдады, бұл оларға білім алуға және әкімшілік қызметке жол ашты. Португалдықтар Салагамаларды қандақ плантаторлары ретінде пайдалануды жалғастырды, олар салық ретінде қандақ ұсынуға міндетті болды. Квейроз "Шалездерді" "жоғары касталар" қатарына жатқызған және олардың "үлкен салық" үшін қандақ дайындағанын айтқан. Голландтық Шығыс Үндістан компаниясы (VOC) жағалау аймақтарын басып алғаннан кейін, қандақ өсіруін қазіргі капиталистік үлгіде қайта ұйымдастырды, плантациялар VOC билігінің шекарасында, негізінен Галле ауданында орналасқан. Салагамалар феодалдық кастадан заманауи пролетариатқа айналды. Голландтықтардың қандаққа деген сұранысы португалдықтардан гөрі күшті болды, ал британдық билік орнаған кезде Салагамалардың өлім-жітімі күрт өсті. Қандақ қабығын жұлып, басқа касталарға тіркеу арқылы балаларын өмір бойына кешірілетін қиындықтан құтқару әдетке айналды. 1824 жылғы санақ бойынша Салагамалар жағалаудағы сингал халқының шамамен 7,5% құрады. Алайда, олар Галле ауданында шоғырланды, онда олардың жартысы тұрды және халықтың шамамен 20% құрады.

Субкасталар

Дәстүрлі түрде Салагамалар төрт субкастаға бөлінген:

* Хевапанне ("жауынгерлер" және әскери офицерлер/генералдар)
* Панивидакара ("арнайы хабаршылар") немесе басшылар (Мохотталаларға тең)
* Курундукара (тамил тілінде Курунтукарар сөзі "қандақ жұмысшылары" дегенді білдіреді). Алайда, қазіргі заманда Салагамалар екі топқа бөлінеді: Хевапанне және Курундукара. Біріншісі жоғары мәртебелі, олардың қатарында жер иелері бар. "Курундукаралар" бұрын Сингал қоғамында жоғары мәртебеге ие болған, бірақ 1406 жылы Котте патшасы тарапынан жазаланып, төмендетілді. Сондай-ақ, оларға қандақты салық ретінде төлеу міндеті салынды, бір кезде салық олардың күшінен асып, төзімсіз болды, бұл олардың өлім-жітіміне әсер етті. Кейбіреулері осы салықтан құтылу үшін басқа касталарға ауысты.

Кәсіптер

Бүгінгі таңда Салагамалардың қандақ өсірудегі басымдығы төмендеді, кастаның жоғары мәртебесі олардың мүшелерінің дәстүрлі кәсіптерін тастауына себеп болды. Хиккадуа аймағындағы көптеген Салагамалар 2004 жылғы Боксинг күніндегі цунами ауылдарын жойғанға дейін мұхит кеншілері болды. Коралл әктасынан жасалған пештер көптеген адамдарға жұмыс берді. Темір жол Коломбода және басқа да қалалық орталықтарда жұмысқа орналасуды жеңілдетті, ал каста жұмысші табының маңызды бөлігіне айналды. Оның жоғары эшелондары инженерлік мамандықта ерекше көзге түсті, негізінен Оңтүстік-Батыс Омнибус компаниясына (Сейлон көлік басқармасы) және Associated Motorways тобына және басқа да бизнесмендерге ие болған сэр Сирил де Зойсаның ықпалына байланысты.

Буддизмнің қайта жаңғыруы

18 ғасырдың ортасына қарай, упасампада (саманарадан немесе жаңадан діни қызметке тағайындалудан айырмашылығы жоғары) Шри-Ланкада жойылып кетті. Будда діні бұған дейін 500 жыл ішінде үш рет жойылып, Вимала Дхарма Сурия I (1591–1604) және Вимала Дхарма Сурия II (1687–1707) тұсында қайта құрылған. Бұл қалпына келтірулер ұзаққа созылмады. Вен. Велвита Саранкараның (1698–1778) бастамасымен тай монахы Упали Тера патша Кирти Шри Раджасингхе (1747–1782) тұсында Кандиге барып, 1753 жылы Шри-Ланкада будда дінін қайтадан орнатты. Ол "Сиам Корольдігінен" кейін Сиам Никая деп аталды.

Қазіргі заманғы радикализм

Балапития, Косгода, Ратгама, Хиккадува және Бусса айналасындағы дәстүрлі Салагама аймақтары Анагарика Дхармапаланың панаралық сингаль халықшыл қозғалысының орталығы болды (ол Салагама қауымынан емес). Бұл қозғалыстың негізгі мәселелері касталық теңсіздікке және отаршылдыққа қарсы күрес болды. Осы аймақтар тәуелсіздік күресінің басты күштері болды және Ланка Сама Самажа партиясы мен Коммунистік партияның ошақтарына айналды. Бұл аймақтар 1953 жылғы Харталға белсенді қатысты.