Мартин Руис де Гамбоа: Испан конкистадоры және Чили губернаторы
Martín Ruiz de Gamboa
Мартин Руис де Гамбоа: испандық конкистадор, Чилидің Корольдік губернаторы. 1552 ж. Чилиге келді, Арауко соғысына қатысты. Тарихы мен өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испан конкистадоры
Spanish conquistador
Мартин Руис де Гамбоа де Берриз (maɾˈtin rwiθ ðe ɣamˈβo. a; 1533 – 1590) – Чилидің корольдік губернаторы қызметін атқарған испан баск конкистадоры.
Martín Ruiz de Gamboa de Berriz (maɾˈtin rwiθ ðe ɣamˈβo. a; 1533 – 1590) was a Spanish Basque conquistador who served as a Royal Governor of Chile.
Алғашқы жылдар
Ол Дуранго қаласында, Бискайяда Андрес Руис де Гамбоа мен Нафара де Берриздің ұлы ретінде дүниеге келді және жас кезінде Левант аймағындағы корольдік теңіз күштерінде қызмет етті. 18 жасқа толмастан бұрын ол Перуге сапар шекті, соңынан 1552 жылы Чилиге жетті. Ол бұл аймақта қалып, Арауко соғысына қатысты, 1565 жылы сол кездегі губернатор Родриго де Кироганың генерал-лейтенанты болып тағайындалды, ол Родриго де Кироганың қызы Изабел де Кирогаға үйленгеннен кейін туысқандық байланыста болды.
He was born in Durango, Biscay, the son of Andrés Ruiz de Gamboa and Nafarra de Berriz, and served as a youth in the royal navy in the Levant. Before the age of 18, he traveled to Peru, eventually arriving in Chile in 1552. Remaining in the area, he would participate in the Arauco War, being named in 1565 the lieutenant general for the governor at the time Rodrigo de Quiroga, with whom he had familial ties after marrying his daughter Isabel de Quiroga.
Чилоэ қаласының әкімі
Ол Чилоэ аралын бағындырып, қарапайым Cункос тайпаларын жеңіп алды. Аралды Жаңа Галисия деп атап, 1567 жылдың 12 қарашасында Сантьяго-де-Кастро қаласын құрды. Ол Чилоэ губернаторы болды, ал 1568 жылы Мельхор Браво де Саравия оны Арауко және Тукапельдің генералы және бас судьясы етіп тағайындады. Арауко соғысындағы тәжірибесіне орай, Корольдік сот оған соғысқа жетекшілік етуді тапсырды. Бірақ 1569 жылы Катирай шайқасында толық жеңіліске ұшырап, енкомиендасын жоғалтып, қоғамдық өмірден қалыс қалды.
He achieved the conquest of the island of Chiloé by subduing the docile Cuncos Indians. He named the island New Galicia, and on November 12, 1567, founded the city of Santiago de Castro there. He was governor of Chiloé, and in 1568 Melchor Bravo de Saravia named him general and chief justice of Arauco and Tucapel. Given his experience in the Arauco War, the Real Audiencia entrusted him with the direction of the war. However, in 1569 he suffered a complete defeat in the Battle of Catirai, losing his encomienda and suffering a marginalization from public life.
Чилидің губернаторы
Ол Родриго де Кирога екінші мандатын алған кезде қайтадан көзге түсті. Губернатордың ауырып қалғанына байланысты, Гамбоаға соғыс күшін басқару қайтадан сеніп тапсырылды. 1577 жылы Кирога өсиетімен Гамбоаны мұрагері етіп көрсетті және өлімі алдында оны уақытша губернатор етіп тағайындады. Мұның бәрі сол кездегі Испания патшасы Филипп II-нің берген құқықтарының арқасында мүмкін болды. 1580 жылдың 25 ақпанында Кирога қайтыс болған соң, Сантьяго қалалық кеңесі (кабильдосы) Гамбоаға елшілер жіберіп, мандатын алу үшін астанаға оралуын сұрады. Ол 1580 жылдың 8 наурызында қызметке кірісті (ант берді). Содан кейін ол Перу вице-королінен және патшадан мандатын бекітуге ұмтылды.
He returned to prominence when Rodrigo de Quiroga received his second mandate. Because of the sickness of the governor, Gamboa was again entrusted with the leadership of the war effort. In 1577, Quiroga named Gamboa his successor in his will, and just before his death, made him interim governor. All this was allowed because of privileges granted by the king at the time, Philip II of Spain. As soon as Quiroga died, on February 25, 1580, the cabildo of Santiago sent messengers to Gamboa to ask him to return to the capital to receive the mandate. He was sworn in on March 8, 1580. He then pursued the ratification of his mandate by the Viceroy of Peru and the king.
Таса де Гамбоа
Вице-король өзінің растауын шамамен бір жылға кешіктірді, ал патша оған одан да күдікпен қарады. Патшаның толық сенімін қамтамасыз ету үшін Гамбоа патшаның үндістерді қорғау тілегін орындаудың өзінің беделін арттыратынын ойлады. Осы мақсатта ол бұрын ешқашан толыққанды қолданылмаған Сантильян салығын, бүгін Гамбоа салығы деп белгілі болған басқа салықпен алмастырды. Бұл үндістерден талап етілетін еңбек салымын қарапайым ақшалай салықпен ауыстырды. Репартиментодағы үндістер Сантьяго епархиясында жылына тоғыз песо, ал Ла Империалда жеті песо төлеуге міндетті болды. Салық жүйесін қадағалау және үндістерді қорғау үшін коррегидор лауазымы құрылды. Бұл лауазымдағы адамдар салықтың бір бөлігімен қамтамасыз етілуі керек еді, бірақ оның көп бөлігі энкомендероларға берілді. Бұл жаңа жүйе энкомендеролармен қақтығысты күшейтті, олар үндістер жаңа салықты төлемейді, керісінше, бос уақытқа беріледі деп сенді (кейін бұл дұрыс екені дәлелденді). Осылайша Гамбоа өзіне жаңа қарсыластар жасады, олар туралы вице-корольге құлақтандырып, ол Гамбоа туралы күннен-күнге жағымсыз пікір қалыптастырды. Бұл жағдайдың арасында Гамбоа өзінің әкімшілігіне қарсы болған лейтенант-губернаторы Лопэ де Азокардың бүлік көтерілісіне жауап беруге мәжбүр болды. Алайда, губернатор жағдайды бақылауға алып, Азокарға қысым көрсетіп, оны Чилиден қуғынға шығарды. Гамбоа өзінің мандатының соңғы жылдарын (1581-1583) елдің оңтүстігінде, жергілікті тұрғындармен үздіксіз қақтығыста өткізді. 1580 жылдың 25 маусымында ол Сан-Бартоломе Чилан-и-Гамбоа деп аталған қаланың негізін қалады, ол кейін Чилан деп аталды. Оның өкімет кезеңінде соғыс жағдайы нашарлады, өйткені мапучелердің бүліктеріне бұрын агрессивті болмаған хуиллишелер және Чиланға жақын пеуенчелер де қосылды.
The Viceroy delayed nearly a year in his confirmation, and the king took an even more ambivalent view towards him. In order to fully secure the trust of the king, Gamboa thought that the achievement of the king's wishes that the Indians be protected would increase his standing. For this he replaced the Tasa de Santillán, which itself had never really been enforced, with another which is known today as the Tasa de Gamboa. This replaced the tribute of labor required of the Indians with a simple monetary tax. The Indians of the repartamientos were required to pay nine pesos annually in the diocese of Santiago, and seven in La Imperial. The post of corregidor was created to oversee the tax system and the protection of the Indians. These functionaries were to be supported by a portion of the tax, but a majority of it went to the encomenderos. This new system provoked increasing confrontations with the encomenderos, as they were sure (and later proved correct) that the Indians wouldn't pay the new tribute and would instead dedicate themselves to leisure. The new enemies that Gamboa thus created for himself began to pass rumors to the Viceroy, who each day had a more negative image of Gamboa. Amidst all this, Gamboa had to respond to a rebellion by his lieutenant governor Lope de Azócar, who opposed his administration. However, the governor was able to gain control of the situation, pressuring Azocar, and finally chasing him from Chile. Gamboa spent the final years of his mandate (1581 1583) in the south of the country, engaged in permanent conflict with the natives. On June 25, 1580 he had founded a city named San Bartolomé Chillán y Gamboa, which became known as Chillán. The situation of the war during his tenure only worsened, since the rebellion of the Mapuches was joined by the Huilliches, who previously had not been aggressive, and by the Pehuenche nearby Chillán.
Соңғы жылдар
Осы сәтсіздіктердің нәтижесінде Гамбоа Испания мен Перуден күштер сұрауға мәжбүр болды. Олар жетіп келді (сапар барысында көптеген дезертирлер болғанмен), бірақ король тағайындаған Гамбоаның ізбасары Алонсо де Сотомайордың басқаруымен келді. Гамбоа бұл жаңалықты естігенде Чилан қаласында болды, өз өкілеттігін тапсырып, ізбасарына құрметпен қарады. Дегенмен, Сотомайор Гамбоаға қарсы көптеген шағымдарды естіп, оның кінәсін бағалау үшін де келген еді. Осының салдарынан ол Гамбоаны Сантьягодағы үкімет үйінде ұстап, тек кепілдікпен ғана босатуға рұқсат берді. Соңында, ол ақталды және бостандыққа шықты. Гамбоа Лима Аудиенциясынан Испанияға барып, патшаға өз әрекеттерін түсіндіруге рұқсат алуды ұзақ күтті. Бірақ, ол бұл сапарды ешқашан іске асырмады, соңғы күндерін Сантьягода үкіметтің араласуынан тыс өткізді. Ол 1590 жылы Сантьягода қайтыс болды.
As a result of the setbacks, Gamboa had to send for reinforcements from Spain and Peru. These arrived well enough (although there were many desertions during the journey), but under the command of Alonso de Sotomayor, Gamboa's successor designated by the king. Gamboa was in Chillán when he heard the news, and handed over his command and treated his successor with courtesy. However, Sotomayor had also come to hear the innumerable complaints against Gamboa and judge his guilt. As a result, he had to detain Gamboa in the government house in Santiago, letting him out only on bail. Eventually, he was absolved and given his freedom. Gamboa had long waited for the permission of the Audiencia of Lima to travel to Spain to justify his conduct to the king. However, he never realized this trip, living his last days in Santiago away from the interference of the government. He died at Santiago in 1590.