Кіріспе

Америкалық куратор

Фредерик Огастус Лукас (25 наурыз 1852 – 9 ақпан 1929) – зоолог және таксидермист, Бруклин мұражайының кураторы және Америка табиғи тарих мұражайының директоры қызметін атқарған. Ол құстардың сүйектер құрылысы (остеологиясы) және анатомиясы саласындағы сарапшы болды.

Өмірбаян

Август Генридің ұлы, ол желкенді кеме капитаны болған саудагер теңізші еді. Ол әкесімен екі ұзақ сапарға қатысты, біріншісі (1861-1862) 9 жасында, ал екіншісі (1869-1870) 17 жасында болды. Оның анасы Элиза Оливер еді, ал әкесінің әжесі Руби Фуллер, «Мейфлауэр» кемесінде болған дәрігер Сэмюэл Фуллердің ұрпағы болды. Ол теңіз жануарларына, әсіресе теңіз құстарына қызығушылық танытты, олардың көптерін ұстап, терісін сырып, экспонат ретінде дайындады. Осыдан ол таксидермист болуға ниеттеніп, Рочестердегі (Нью-Йорк) Уордтың Табиғи ғылымдар мекемесіне оқуға түсті. Оның осылай қалыптасуының нәтижесінде, ол зерттеу ғылымына аса мән бермеген сияқты. Осы себепті, ол формальды білім алуға көп мүмкіндік алмады және оны іздеген де жоқ. Уордта өткізген 11 жылдан кейін ол «сол күндері ол ешбір ғылыми кітап оқымаған, ғылыми лекцияларға қатыспаған, бір сағат та зертханалық жұмыс істемеген, тіпті микроскопқа слайд дайындамаған» деп мақтанды, оның қызығушылығы құстардың сүйектер тануымен (остеология) және экспонаттарды дайындаумен шектелген. Дегенмен, оның осы саладағы біліктілігі 1882 жылы, 21 жасында Вашингтондағы Ұлттық табиғи тарих мұражайында құстардың экспонаттарын дайындауға тағайындалуына жеткілікті болды, сонда оған куратор лауазымы берілді. Лукас американдық мұражайлардың дамуындағы маңызды тұлға болды, олар американ халқына табиғи ғылымды жеткізуге ұмтылды. Лукас 1882 жылдан 1904 жылға дейін Вашингтондағы Ұлттық табиғи тарих мұражайында остеолог және куратор болып қызмет етті. 1904 жылдан 1911 жылға дейін Лукас Бруклиндегі Бруклин мұражайының бас кураторы болды, содан кейін 1911 жылдан 1923 жылға дейін Манхэттендегі Америка табиғи тарих мұражайының директоры, ал 1924 жылдан 1929 жылы қайтыс болғанға дейін – құрметті директоры болып тағайындалды.

Мансап

Лукасты замандастары ежелгі жануарлар саласындағы сарапшы ретінде таныды. Ол өзін "жан-жақты" табиғатты зерттеуші ретінде сипаттады, және осындай мамандықтардың өкілдері, өкінішке орай, жылдам жоғалып бара жатқанын айтты. Ұлттық мұражайдағы байланыстары мен Уорд мекемесіндегі тәжірибесінің арқасында ол Уильям Хорнедей, Карл Акели, Генри Б. Уорд, Артур Хауэлл сияқты көптеген осындай адамдармен қарым-қатынас жасап, жұмыс істеді, олардың танымалдылығы ғалымдар ретінде емес, саяхатшылар ретінде жазған еңбектерімен байланысты болды. Лукас өзін осы тұрғыдан кемшілік деп санаған емес.

Ұлы аук экспедициясы

1885 жылы Лукас Ұлттық мұражайға Фанк аралына экспедиция ұйымдастырып, 1852 жылдан бері жойылып кеткен үлкен гагардың қаңқа қалдықтарын жинауды ұсынды. Бұл ұсыныс қажетті уақыт пен қаржы шығындарына байланысты жүзеге асырылмады. Бірақ 1887 жылдың 2 шілдесінде Лукасқа USFC Grampus кемесімен солтүстікке бағытталған экспедицияға қатысуға міндеттелді, мақсаты скумбрия балықтары туралы хабарларды тексеру болатын. Кеме солтүстік аралдардан өте жатқанда, ол биологиялық үлгілерді жинады, ең бастысы – жойылған құстың қалдықтарын табуға тырысты. Экспедиция 2 қыркүйекте оралды, жинау жұмыстары толыққанды болмады. Мыңдаған әртүрлі сапалы сүйектер жиналды, бірақ жойылған құстың онға жуық толық қаңқасын ғана құрастыру мүмкін болды, олар кейін әртүрлі табиғат тарихы мұражайларына жіберілді. Үлкен гагар кейіннен басқа да сиреп бара жатқан және жойылған жануарлармен бірге, Лукастың Ұлттық мұражай коллекциясындағы жануарлардың өкілдігін бағалау туралы баяндамасына енгізілді. Ол сондай-ақ адамның әрекетінен туындаған жануарлардың жаппай қырылуына қарсылық білдірді және баяндамада жойылудың алдын алу үшін қорғау шараларын қабылдауды ұсынды.

Қабақ тұмсығы комиссиясының мүшесі

1896 жылы Ұлттық музейдегі тәжірибесіне байланысты Лукас президент Гровер Кливленд тарапынан Тері мөрінің бірлескен жоғары комиссиясына тағайындалды. Комиссия құрамында американдық ғалымдар Чарльз Х. Таунсенд, Леонхард Штейнге және комиссия төрағасы Дэвид С. Джорданмен қатар, британдық ғалымдар Д'Арей В. Томпсон және Джеймс М. Макон да болды. 1909 жылы Лукас АҚШ Сауда және Еңбек департаментінің Тері мөрі жөніндегі консультативтік кеңесіне кірді. Бұл кеңес пелагикалық аң ауруға толық тыйым салуды жақтады, бірақ сонымен қатар үйірді басқару саясаты болмаған жағдайда, артық еркектер арасындағы талас әйелдер мен жас мөрілерге қауіп тудыратынын ескере отырып, құрлықтағы аң ауруды жалғастыруды ұсынды. Осы ұсынысқа қарамастан, 1911 жылы Солтүстік Тынық мұхитындағы Тері мөрі конвенциясына қол қойылды. Бұл конвенция пелагикалық аң ауруға тыйым салғанымен, тері мөрі аулауға бес жылға мораторий енгізді. Бұл мәселе бойынша туған келіспеушіліктер 1914 жылы Сауда министрінің Прибилов аралдарына тағы бір ғылыми комиссия жіберуіне әкелді. Комиссияның жаңа ашылулары кеңестің ұстанымдарын және ұсынылған үйірді басқару әдісін растады.

Ғылыми еңбектер

Карьерасының басында досы ғылыми жазу және қолжазба дайындау техникасын үйреткеннен кейін, ол 350-ден астам мақала жариялады, негізінен құстардың сүйектер тану саласында, сондай-ақ табиғат тарихы және мұражайдың рөлі мен халыққа білім беруге қатысты. Лукас бірнеше энциклопедияға да көп үлес қосты, жануарлардың сипаттамаларын жазды, мұнда ол басқа мәтіндік көздерден гөрі, көбінесе өзінің жеке бақылауларына сүйенді. Ол 1884 жылы Энни Эдгарға үйленді және олардың екі қызы болды.