Кіріспе
Оогенездің қосалқы өнімі. Полярлық дене – оогенез кезінде жұмыртқа жасушасымен бірдей уақытта пайда болатын, бірақ көбінесе ұрықтандырылмайтын шағын гаплоидты жасуша. Оның атауы жұмыртқа ішіндегі орналасуымен байланысты. Жануарлардағы кейбір диплоидты жасушалар мейоз бен цитокинезден өткенде жұмыртқа жасушаларын түзетін кезде, теңсіз бөлінуге ұшырайды. Цитоплазманың басым бөлігі бір қыз жасушаға жиналып, ол жұмыртқаға айналады, ал кішкентай полярлық денелер аз ғана цитоплазма алады. Олар көбінесе апоптоз арқылы өліп, ыдырайды, бірақ кейбір жағдайларда организмнің тіршілік циклінде маңызды рөл атқарады.
A polar body is a small haploid cell that is formed at the same time as an egg cell during oogenesis, but generally does not have the ability to be fertilized. It is named from its polar position in the egg. When certain diploid cells in animals undergo cytokinesis after meiosis to produce egg cells, they sometimes divide unevenly. Most of the cytoplasm is segregated into one daughter cell, which becomes the egg or ovum, while the smaller polar bodies only get a small amount of cytoplasm. They frequently die and disintegrate by apoptosis, but in some cases remain and can be important in the life cycle of the organism.
Туининг
Поляр денелердің бірігуі – мейоз кезінде болатын түйісудің гипотезалық түрі, онда бір немесе бірнеше поляр денелер ыдырамай, сперматозоидтармен ұрықтанады. Принцип бойынша, егер жұмыртқа жасушасы мен поляр дене екі бөлек сперматозоидтармен ұрықтанса, түйісу орын алады. Дегенмен, ұрықтандыру болған жағдайда да, одан әрі даму көбінесе жүрмейді, себебі сперматозоид пен поляр дененің қосылуынан пайда болған зиготада дамушы эмбрионды қоректендіруге жеткілікті цитоплазма немесе сақталған қоректік заттар болмайды. Поляр денелер туралы алғаш рет 1824 жылы Карус гастроподтарда хабарлаған, бірақ олардың қызметі 1875 жылы Бучли, 1876 жылы Гиард және, ақыры, 1877 жылы Гертвиг жұмыстарынан кейін ғана анықталды. Бұл құрылымдар жиі жұмыртқа жасушасының фрагменттерімен немесе шығарылған сары массаларымен шатастырылды, бірақ кейіннен «бағытталған денелер» (немесе Richtungskörper) деп аталды, бұл термин жетілу бөлінісі басталатын орынды білдіреді. «Полоциттер» және «поляр денелер» деген жалпы атаулар олардың жұмыртқа жасушасындағы полярлық орналасуынан туындайды. Поляр денелер жұмыртқаның мейоздық бөлінуі нәтижесінде пайда болған диплоидты хромосома жиынтығының жартысын жоюға қызмет етеді, нәтижесінде гаплоидты жасуша қалады. Поляр денелерді құру үшін жасуша асимметриялық түрде бөлінуі керек, бұл жасуша мембранасының белгілі бір нүктесінің жанында тереңдік пайда болуымен (қазанның қалыптасуы) қамтамасыз етіледі. Хромосомалардың болуы актомиозин қабықшасының, миозин II сақинасының және тікелей талшықтар жиынтығының қалыптасуына ықпал етеді, олардың айналуы жасуша мембранасының шетінде инвагинацияны күшейтеді және поляр денесін ооциттен бөліп шығарады. Мейоздық қателер поляр денелерде анеуплоидияға алып келуі мүмкін, бұл көп жағдайда анеуплоидты зиготаға әкеледі. Қателер әр поляр денесін құрайтын екі мейоздық бөліністің кез келгенінде пайда болуы мүмкін, бірақ олар бірінші поляр денесінің қалыптасуы кезінде орын алса, одан да айқын байқалады, себебі бірінші поляр денесінің қалыптасуы екіншісінің хромосомалық құрамына әсер етеді. Мысалы, бірінші поляр денесіндегі алдын ала бөліну (анафаза алдында хроматидтердің бөлінуі) анеуплоидты поляр денесінің пайда болуына себеп болуы мүмкін. Сондықтан, бірінші поляр денесінің қалыптасуы – сау зиготаның пайда болуына өте маңызды фактор. Дегенмен, хромосомалық аномалиялары бар поляр денелерінің аномальды зиготаның дамуын шақыруына кепілдік жоқ. Анеуплоидия өзара болған жағдайда эуплоидты зигота пайда болуы мүмкін: бір поляр денеде қосымша хромосома болса, екіншісінде сол хромосома жетіспейді (сондықтан унипарентал дисомияны да қараңыз). Егер қосымша хромосома ооцитке өтпей, поляр денеге сіңірілсе, трисомиядан аулақ болуға болады. Бұл жай ғана кездейсоқтық па, әлде микроортаның әсерінен бола ма, әзірге белгісіз. Кем дегенде бір жағдайда, мұндай эуплоидты зигота даму арқылы қалыпты хромосома саны бар сау баланың дүниеге келуіне дейін жеткен.
Медициналық қолдану
Поляр дене биопсиясы – жұмыртқа жасушасының поляр денесінен үлгі алу. Поляр денеден үлгі алғаннан кейін, одан кейінгі талдау жұмыртқаның тірі қалу мүмкіндігі мен жүктілікке бару ықтималдығын, сондай-ақ осы жүктіліктен туған адамның болашақ денсаулығын болжау үшін қолданылуы мүмкін. Бұл мүмкіндік оны имплантацияға дейінгі генетикалық тексерудің (ПДТ) бір түріне айналдырады. Бластоцист биопсиясымен салыстырғанда, поляр дене биопсиясы төмен құнмен, аз зиянды қосымша әсерлермен және аномалияларды анықтауда жоғары сезімталдықпен сипатталуы мүмкін.