Кіріспе
1846 жылғы Атлантикалық дауыл 10 қазанда Кубаның Гавана қаласында Испания королевасы Изабелла II-нің туған күніне арналған тойлар қатты жаңбыр мен күшті желдің салдарынан тоқтап, кешкі уақытта дауылдың жақындап келе жатқанын көрсетті. Дауыл құрлыққа шыққаннан кейін, ең көп зиян Пинар-дель-Рионың шығыс бөліктерінен Матансас батысына дейін байқалды. Көп апта бойы тоқтаусыз жаңбыр жауып, өзендер тасып, жолдар су астында қалған, темекі егістері бүлінген, бұрынғы проблемалар одан әрі ушықты. Пасо Реал де Сан-Диегода маниок, тәтті картоп және басқа да тағамдық дақылдар жойылды. Гаванада 9 метрлік толқындар қалалық портында пана іздеген кемелерге шабуыл жасап, оларды құлатып, жағаға тіреп, қиратты. Кемелердің көп бөлігі – 105 сауда кемесі, 70 шлоп, ұшқыш қайықтар мен әскери кемелер, сондай-ақ 70 теңіздегі кемелер зақымданды немесе жойылды. Соның салдарынан ішкі провинцияларда көптеген қажетті тауарлардың тапшылығы туды. Кубаның порты қалаларындағы зиян кемелердің, қоймалардың және кемежайлардың қирауынан пайда болған қалдықтардың көптігінен одан әрі ушықты, олар күшті желдің әсерімен порты құрылыстарына лақтырылды. Кирпіштен салынған ғимараттар дауылдың салдарынан ең көп зардап шекті, жақында жөнделген Teatro Principal толығымен жойылды. Дауыл көшелерді ағаш кеспелермен, плиткалармен және басқа да қалдықтармен жауып, пальма ағаштарын тамырымен жұлып, жапырақтарын түсіріп, бақтарды бүлдіріп, балконға зақым келтірді. Бұл жүйеге байланысты үлкен дауыл тоғысы Батабаноның көптеген үйлерін жойып, жайылды, тек 20 үй ғана тұрды. Азық-түлік пен судың қоры жоғалып, судың шегінуінен кейін саз бен қираған қалдықтар қалды. Кеймито мен Росариода қоймалар, олардың ішіндегі заттар, кемежайлар мен пирстер жақын маңдағы мұхитқа айдалып кетті, екі қала да толығымен қирады. Дауыл Кабанастағы барлық пирстерді және барлық ғимараттарды қиратты, ал Кохимарда салынған 23 үйдің тек жетісі ғана дауылдан аман қалды. Матансастағы кемелердің көпшілігі жойылды, көптеген кемелер суға батып кетті немесе жағаға тірелді. Жағаға құлаған үлкен толқындар ғимараттарды қиратты және қаланың төмен жатқан жерлерін су басып кетті. 1844 жылы бұрынғы дауылдан зақымдалған ағаш және тас ғимараттардың көпшілігі толқындардың әсерінен бірден қирады. Жағалаудағы құрылыстар, сондай-ақ Юмури және Сан-Хуан өзендерінің бойындағы қалалар теңізге айдалып кетті. Дауылдың салдарынан туған су тасқынының алғашқы кезеңінде қырықтан астам адам қаза тапты. Гюинде дауыл барлық тұрғын үйлерді, қоғамдық ғимараттарды және кәсіпорындарды қиратты, жүзден астам адам қаза тапты. Бежукаль, Сан-Антонио-де-лос-Банос, Сантьяго-де-Лас-Вегас және Мариел қалаларында дауылдан кейін бірде-бір үй зақымданбады, ал қирамаған үйлердің шатыры жабылмады. Нюэва-Пас 110 үйден, ал Мадруга 100 үйден айырылды, Манагуада тек бес үй қалды, ал Кивикандағы сегіз үйдің барлығы қатты зақымдалды. Жибакоа қаласында 82 үйдің тек 32-сі ғана дауылдан аман қалды. Жағалаудағы Гуанабо қаласы толығымен жойылды, су тасқыны қаланы теңізге алып кетіп, тұрғындарын баспанасыз қалдырды. Мантилья, Ла-Чоррера және Паула ауылдары толығымен жоғалып кетті, ал Канделярия барлық құрылыстарымен бірге суға кетіп, олардың көпшілігі дауылдың күшті желдерінің күшімен құлап, теңізге айдалып кетті. Каяхабос, Бойерос және Агуакате қалаларындағы ғимараттардың көпшілігі жермен-жексен болды, ал Алькизар, Гуира-де-Мелена және Вереда-Нуева ауылдары дауылдан кейін мүлдем жойылды. Гуатао толығымен қирады, оның қиратылмайтын шіркеуі жойылды, ал Куэмадо толығымен жойылды, Сан-Антонио-де-лос-Банос қаласында дауылдың салдарынан тек төрт үй ғана тұрды. Ки-Весттегі 2 метрлік дауыл толқыны қаланың орталығынан өтіп, көптеген адамдарды үйлерін тастап кетуге мәжбүр етті, көптеген адамдар биік жерге қашуға тырысты ("ең биік жердің биіктігі 17 фут, толқындар оларды итеріп жіберуге қауіп төнді"), бірақ олар қаза тапты немесе жарақат алды. Қаладағы барлық пирстер мен қоймалар белгілі бір дәрежеде зақымдалды, ал кілттегі шамамен алты жүз үйдің тек алтауы ғана дауылдың ашуына төтеп берді, қалғандары шатырсыз немесе қатты желден қирады. Форт Закари Тейлор, дауылдан ішінара жойылған, 200 000 доллардан астам залал келтірді, ал жақын маңдағы кеден үйіне де залал келтірілді. Ағаштар мен үйлердің қираған қалдықтары жолдарды жабық қылды. Дауыл сондай-ақ айналадағы ландшафтты өзгертті, Sand Key толығымен жойылды. Жергілікті портындағы барлық кемелер қатты зақымдалды, сондай-ақ шамамен 20 кеме жоғалып кетті, кем дегенде 40 адамның қазасы тіркелді. Ішкі аймақтарда да 12 адам қаза тапты, олар тікенектіге қадалып, қысылып немесе суға батып қайтыс болды. Күшті желдер мен дауылдың үлкен су тасқыны кемелерге ағаш және шарап шелектерін тастады. Қала бойынша лақтырылған үлкен ағаш бөліктері қабырғаларды жарып, елеулі зақым келтірді. Көшелерде бұрыннан бар қалдықтармен бірге 1 метрге дейін су көтерілді, кілттің солтүстік-шығыс бөлігінде су деңгейі 2 метрге жетті. Сол жерде Лафайет тұз компаниясы және екі әскери зират суға кетіп қалды. Су тасқыны сол зираттардағы көптеген қаңқалар мен қабірлерді шығарып алып, оларды жергілікті орманға таратып жіберді. Жағалаудағы бірнеше ағаш ғимараттар, жерге бекітілмегендіктен, дауылдың күшті желдерінен теңізге айдалып кетті. Жақын маңдағы тағы бір маңызды кемелердің жоғалуы тіркелді, Лафайет кемесінде үш адам қаза тапты, Exchange және Frankford кемелерінде бір-бір адам қаза тапты, ал Villa Nueva кемесінде 19 адам қаза тапты. Сонымен қатар, бірнеше тастап кетілген кемелер жағаға тірелді, ешқандай адам қаза болған жоқ. Чарльстон қаласының солтүстігінде жаңбыр аз жауып, желдер пирстерді қиратты, ағаштарды жұлып, қоршауларды құлатты және үйлердің шатырларын ұшырып кетті. Колумбияда көп мөлшерде жаңбыр жауып, 152 мм жаңбыр жауып, зиян аз болды және көбінесе егістерге келді. Бірақ жақын арада дауылға тап болып, қатты зақым шекті. Кемедегі жолаушыларды құтқару үшін ол Флориданың Джексонвилл қаласының жанында жағаға тірелді, кемедегі жолаушылардың ешқайсысы қаза болған жоқ, бірақ кеме құтқарылмады. Чарльстон портында оннан астам кеме жағаға тірелді немесе суға батып кетті, қаланың жағалауындағы көптеген пирстер қирады. Традд көшесінің батыс бөлігі, әсіресе Чизолм шіркеуі мен Саут Бэй тротуарының жанында, жел мен судың салдарынан эрозияға ұшырады, сонымен қатар Саут Бэй және Ист Баттери қабырғаларына да зиян келтірді. Желдер Хасселл көшесіндегі Тринити шіркеуінің шатырын ұшырып жіберді, шатыр жақын маңдағы зиратқа түсті. Джорджтаун, Оңтүстік Каролина және Уилмингтон, Солтүстік Каролина қалаларында күтпегендей төмен дауыл толқыны 1 метрге жетті, ешқандай айтарлықтай зиян келтірді. Алайда, жалпы алғанда, дауыл Оңтүстік-Шығыс жағалауында 1824 жылдан бері ең ауыр дауыл болды деп хабарланды. Делавэр өзенінің бойындағы төмен жатқан жерлер, соның ішінде Нью-Касл, Делавэр, 1775 жылғы Ньюфаундленд даулынан бері көрілмеген дауыл толқындарын бастан өткерді. Су деңгейі жоғары көтеріліп, дауылдың жаңбырынан тоқтатылған локомотивтегі өртті де сөндірді. Жергілікті Эпископалдық шіркеуінің мұнарасы күшті желдерден қирады. Солтүстікке қарай Филадельфияда дауыл 30 жылдың ішіндегі ең күштісі болды, оның жоғары толқындары қаланың барлық пирстерін жауып тастады, Пенсильвания ауруханасында 152 мм жаңбыр жауды. Делавэр өзені бойында кең таралған қирауларға қарамастан, Филадельфиядағы ғимараттарға келтірілген зиян аз болды...
Celebrations coinciding with the birthday of Isabella II of Spain held in Havana, Cuba, on 10 October were disrupted by heavy rains and strong winds, indicative of the hurricane's imminent arrival that evening. Following the storm's landfall, the most severe damage as a result of the storm was observed from eastern regions of Pinar del Río to western Matanzas. Already soaked by weeks of constant rainfall, with swollen rivers, inundated roads, and spoiled tobacco crops, existing problems were only further exacerbated; at Paso Real de San Diego, cassava, sweet potato, and other vianda harvests were ruined. In Havana proper, 30 feet (9 m) waves battered ships seeking refuge in the city's harbor, grounded, driven away, capsized, and smashed, with much of their cargo, composing of cartons of sugar, bales of tobacco, and fragments of hemp, barrels, and cases strewn along the shore and sea. In all, the gale destroyed or seriously damaged 105 commercial ships, 70 sloops, pilot boats, and military craft, as well as 111 other vessels at sea; as a result, shortages of many essential goods occurred in inland provinces. Damage in Cuban port cities was only further aggravated by the amount of debris produced by the destruction of ships, warehouses, and docks, which were in turn blown into harborside structures by powerful gusts. Masonry buildings bore the brunt of the storm, with the recently overhauled Teatro Principal wholly obliterated, The storm covered streets with planks, tiles, and other debris, uprooted and defoliated palm trees, ruined gardens, and damaged balconies. The massive storm surge associated with the system annihilated and washed away most of the huts and houses of Batabanó, with only 20 left standing. Food and water supplies were lost, while the retreating tides left behind inches of mud and mounds of debris in their wake. At Caimito and Rosario, warehouses, their contents, piers, and wharves were all driven out into the neighboring ocean, and both towns were entirely flattened. The hurricane destroyed all the piers and nearly every building in Cabañas, and of the 23 houses built in Cojimar, only seven weathered the storm. A majority of ships at Matanzas were destroyed, with numerous ships capsized or washed aground. Massive waves crashed ashore, crushing buildings and inundating low lying areas in the city. Many wooden and stone buildings, already impaired by an earlier hurricane in 1844, were immediately destroyed by the surge's impact. Structures along the shoreline, in addition to towns along the courses of the Yumurí and San Juan rivers, were driven out to sea. More than forty deaths occurred in the first round of flooding brought by the storm. At Güines, the tempest wrecked all of the town's residences, public buildings, and businesses, and over a hundred individuals died. Not a single residence remained undamaged after the hurricane's passage in Bejucal, San Antonio de los Baños, Santiago de Las Vegas, and Mariel, and those that were not destroyed were unroofed. Nueva Paz suffered the loss of 110 homes, while Madruga lost 100; only five remained standing at Managua, and of the eight left at Quivicán, all were severely damaged. At Jibacoa, only 32 of the town's 82 residences survived the storm. The seaside town of Guanabo was entirely lost, with floodwaters driving the town to sea and leaving its residents homeless. The hamlets of Mantilla, La Chorrera, and Paula disappeared entirely, while Candelaria was washed away with the loss of all its structures, of which a majority collapsed under the strength of the storm's powerful winds before being driven out to sea. Most structures in Cayajabos, Boyeros, and Aguacate were flattened, while the villages of Alquízar, Güira de Melena, and Vereda Nueva essentially vanished after the storm passed through. Guatao was entirely destroyed, suffering the loss of its apparently indestructible church, while Quemado wholly vanished and only four houses endured the storm's impacts at San Antonio de los Baños. The 5 feet (2 m) storm surge in Key West proper swept through downtown and forced many to abandon their homes; many attempted to flee to higher ground ("the highest piece of land — seventeen feet high, with waves threatening to push them off") but were still killed or injured. All wharves and warehouses in the town suffered some degree of damage, and of the approximately six hundred residences on the key, only six endured the storm's fury successfully, with the others unroofed or flattened by intense winds. Fort Zachary Taylor, partially obliterated by the hurricane, endured over $200,000 in damage, while the nearby customs house was also harmed. Uprooted trees and debris from destroyed houses rendered roads impassable. The storm also changed the landscape within the vicinity, washing away Sand Key entirety. Every vessel at local harbor sustained serious damage; in addition, some 20 vessels were unaccounted for, and at least 40 deaths were documented, An additional twelve died inland as a result death by being impaled, crushed, or drowned. Powerful winds and the storm's massive flood tide washed lumber and casks aboard ships. Massive pieces of timber, hurled across town, cracked walls and inflicted significant damage. Floodwaters 3 feet (1 m) deep submerged already debris clogged streets, with inundation as deep as 7.5 feet (2 m) in the key's northeastern sector. There, the Lafayette Salt Company was swept away along with two military cemeteries. Floodwaters exhumed many skeletons and coffins in those graveyards, dispersing them across local forests. Several wooden buildings along the shoreline, not tethered to the ground, drifted out to sea upon high waters due to the sheer force of the hurricane's gusts. Other notable maritime losses were also noted nearby, with the deaths of three on the Lafayette, which capsized offshore, one fatality each upon the Exchange and Frankford, and 19 casualties on the Villa Nueva; in addition, several other abandoned vessels were driven aground, apparently without any loss of life. Although little rain fell farther north at Charleston, with merely measured, gusts leveled wharves, uprooted trees, prostrated fences, and unroofed buildings. Despite copious rainfall measurements at Columbia, which received of rainfall, damage was minimal and, for the most part, restricted to crops. but soon encountered the storm and experienced severe damage. In an effort to save the vessel's passengers, it was deliberately run ashore near Jacksonville, Florida, without the loss of any passengers on board; however, the steamer itself was not salvageable. A dozen ships beached or capsized in Charleston's harbors, with many wharves demolished along the city's shoreline. The western part of Tradd Street, especially near Chisolm's Mill and South Bay's sidewalk, eroded as a result of wind and water, which also fractured the South Bay and East Battery walls. Gusts unroofed the Trinity Church along Hasell Street; the roof itself landed in an adjacent graveyard. Unexpectedly low storm tides of 2 feet (1 m) at Georgetown, South Carolina and Wilmington, North Carolina inflicted no noteworthy damage. In general, however, the hurricane was reportedly the most severe since 1824 along the southeastern seaboard. Low lying areas along the Delaware River, including New Castle, Delaware, experienced storm tides not seen since the 1775 Newfoundland hurricane. The floodwaters were high enough to even extinguish a fire in a stationary locomotive which had been impeded by the gale's rainfall. The local Episcopal Church's steeple was tossed away by forceful gusts. To the north at Philadelphia, the tempest was the most intense in 30 years, with its high tides engulfing every wharf in the city; a total of of rain was measured at Pennsylvania Hospital. Despite widespread destruction along the Delaware River, damage to buildings in Philadelphia proper was less severe. At Buffalo, a rupture along the Erie Canal interrupted nearby traffic, and to the east in Dansville, copious rainfall was also recorded. Approximately of rain accompanied low atmospheric pressure readings throughout a wide area, with winds along the gale's eastern fringes, especially at Cape Cod, Massachusetts, remaining intense. In New England, it was generally considered to be the most severe storm since a previous disturbance in October 1841, despite having produced minimal rainfall totals throughout the region, including at New Bedford. Gusts felled trees paralleling both sides of a roadway from Springfield to Amherst. Nearby at Worcester, winds flattened several factories, and also overturned a substantial number trees in the outskirts of Boston.
Кейінгі оқиғалар мен жазбалар
Дауыл аяқталғаннан кейін бірден АҚШ армиясының квартермейстері үйсіз азаматтарға жергілікті казармаларда демалуға рұқсат берді. Азық-түлік, су және керек-жарақтар жетіспеді, олардың көпшілігі дауылдың тұзды толқынынан шайылып кеткен, қолдануға жарамсыз немесе жеуге жарамсыз болып қалды. "Моррис" кемесінің капитаны зақымдалған кемеден азық-түлік алып, жергілікті методист пасторына жіберді. Апаттың салдарынан қалпына келтіру жұмыстары қолда бар ресурстардың жетіспеуіне байланысты дереу басталмады. Аймақтағы маяктардың жоғалуы жергілікті суларда кеме жүргізуді қиын етісті, нәтижесінде Ки-Уэсттің батысында кеме апатқа ұшырады; оған жауап ретінде, қазір құлаған Ки-Уэст маягының бұрынғы орнына 60 фут (18 м) биіктіктегі тіреу орнатылды. Sand Key Light маңында да көптеген кемелер жоғалды. 1846 жылғы Гавана даулымы 5-санатты дауыл болды және Кубаға соққан осындай күшті тропикалық циклонның ең ерте тіркелген мысалы есептеледі.
The 1846 Havana hurricane was likely of Category 5 intensity, the earliest known tropical cyclone of its strength to strike Cuba.