Кіріспе

Каротиноидты химиялық қосылыс – табиғи түрде кездесетін қосылыс.

Кроцин – крокус және гардения гүлдерінде табиғатта кездесетін каротиноидты химиялық қосылыс. Оның құрамындағы оттек, оны химиялық тұрғыдан ксантенге жатқызады. Кроцин шафранның түсіне жауап беретін негізгі химиялық зат. Химиялық жағынан алғанда, кроцин – дисахарид гентиобиоза мен дикарбонды қышқыл кроцетиннен түзілген диэстер. Таза химиялық қосылыс ретінде бөліп алғанда, ол терең қызыл түсті болып келеді және 186 °C балқу температурасы бар кристалдар түзеді. Суда ерігенде апельсин түсті ерітінді пайда болады. "Кроциндер" термині кроцетиннің моногликозилді немесе дигликозилді полиен эфирлері болып табылатын, бір-бірімен байланысты гидрофильді каротиноидтар тобының мүшелерін де білдіруі мүмкін. Шафранның иісіне себеп болатын кроцин – α-кроцин (құрғақ шафранның массасының 10% астам бөлігін құрайтын каротиноидты пигмент): транскроцетин ди(β-D-гентиобиозил) эфирі; оның жүйелі (IUPAC) атауы – 8,8-диапо-8,8-каротино қышқылы.

Абсорбция

Ауызға қабылданған кроцин ішекте кроцетинге гидролизденеді, ол ішек қабырғасы арқылы сіңіріліп, қан-ми тосқауылын өте алады.

Антиоксидант

Кроцин антиоксидант және нейропротекторлық агент екені дәлелденді. Кроцин Nrf2, HO 1 гендерінің экспрессиясын күшейту және CAT, GSH және SOD сияқты антиоксидантты ферменттер арқылы тотығу стресі мен реактивті оттегі түрлерінің (ROS) деңгейін төмендетуге қабілетті. Малатионмен шақырылған Паркинсон ауруының жануарлар моделінде кроцин, антиапоптоздық активіті арқылы малатионның нейротоксикалық әсерін азайтып, Паркинсон ауруының патогенезіне қатысқан ақуыздардың экспрессиясын реттеді. Кроциндер GSK3β және ERK1/2 киназаларының белсенді формаларын басады, нәтижесінде тау фосфорилирленуі айтарлықтай төмендеп, Альцгеймер ауруының патогенезінің маңызды молекулалық жолдары тежеледі.

Көңіл күйі

Кроцин егеуқұйрықтар мен адамдарда антидепрессанттық қасиеттерге ие болуы мүмкін.

Қатерлі ісік

Кроциннің қатерлі жасушаларға қарсы ин витро және ин виво жағдайында антипролиферативтік әсері де байқалды. Кроцин PI3K/AKT/mTOR, MAPK, VEGF, Wnt/β-катенин және JAK STAT жолдарын басу арқылы антипролиферативтік қасиеттерге ие. Сонымен қатар, Nrf2 және p53 сигналдық жолдарының белсендірілуі кроциннің антипролиферативтік әсерін күшейтуі мүмкін.

Мінез-құлық

Кроциннің еркек егеуқұйрықтардағы жыныстық қызығуды күшейту қасиеті өте жоғары дозаларда байқалған.

Торсық безінің аурулары

Жаңа деректер кроциннің торлы қабықша тініндегі цитопротекторлық, антиоксиданттық және қабынуға қарсы әлеуетін көрсетеді, бұл оны көру қабілетін жақсарту және көз денсаулығын сақтау үшін перспективті кандидат ретінде қарастыруға мүмкіндік береді. Дегенмен, қазіргі зерттеулердің көп бөлігі негізінен жануарлар моделінде жүргізілгенін және кроциннің көз денсаулығымен байланысты ауруларды емдеудегі тиімділігін нақтылайтын жеткілікті клиникалық деректердің жетіспейтінін ескеру қажет.