Кіріспе
Дөңгелек креслоға балама - тік тұруға мүмкіндік беретін құрал
Тік тұруға арналған тіреу (сондай-ақ тіреу, тіреу технологиясы, тіреу көмегі, тіреу құрылғысы, тіреу қорабы, еңкейту үстелі деп те аталады) – қозғалыс үшін дөңгелек креслоға тәуелді адам пайдалана алатын көмекші технология. Тік тұруға арналған тіреу адамды тік күйде ұстап, дөңгелек креслода отыруға баламалы мүмкіндік жасайды.
Түрлері мен қызметі
Тұрып тұрудың ең көп кездесетін түрлері: отырып тұруға көмектесетін тіреулер, жатып тұруға көмектесетін тіреулер, сыртқа қарай жатып тұруға көмектесетін тіреулер, тік тұруға көмектесетін тіреулер, көп позициялы тіреулер және тік мүгедектер арбалары. Ұзын тіректер де тұруға көмектеседі, бірақ қазіргі кезде олар жиі қолданылмайды.
Қозғалыстылық бойынша
Пассивті (статикалық) тұрақ: Пассивті тұрақ бір орында тұрады. Олардың кейде дөңгелектері болуы мүмкін, бірақ өздігінен жылжуға қабілетті емес. Қозғалмалы (динамикалық) тұрақ: Пайдаланушы қолмен итеретін мүгедектер арбасын итеруге күші жетсе, қозғалмалы тұрақпен өзі қозғала алады. Кейбір тұрақтар электр қуатымен де жабдылған. Белсенді тұрақ: Белсенді тұрақпен тұрғанда қолдар мен аяқтардың бір-бірін кезекті түрде қозғалыс жасауына мүмкіндік болады.
Түрі бойынша
Жатып тұру: Жатып тұрушылар дене салмағын алға қарай бөліп таратады және әдетте олардың алдында науа немесе тақта болады. Бұл оларды белсенді түрде қандай да бір жұмысты атқаруға тырысатын адамдар үшін ыңғайлы етеді. Жатқаннан тұру: Жатқаннан тұрушылар дене салмағын артқа қарай бөліп таратады және пайдаланушының қимыл-қозғалысы шектеулі болған жағдайларда немесе жарақаттан кейін қалпына келтіру кезеңінде жақсы қолданылады. Отырып тұруға көмектесуші құрал: Отырып тұруға көмектесуші құрал арбада отырған адамдарға ешкімнің көмегінсіз тұруға мүмкіндік береді. Бұл әдіс көбінесе ересектерге арналған, себебі балалардың көбі әдетте бір адамға көтерілуге оңай болады.
Диагноздар мен пайдаланушылар
Стандерлер жеңілден ауырға дейінгі мүгедектер, мысалы, омыртқа миының зақымдануы, бас миының жарақаты, церебральды парез, спина бифида, бұлшықет дистрофиясы, көп қабатты склероз, инсульт, Ретт синдромы және полиомиелиттен кейінгі синдромға тап болған адамдар қолданады.
Омыртқа миының зақымдануы
Тұрып тұру құрылғыларын параплегиялық және квадриплегиялық адамдар қолданады, себебі жеңілден ауырға дейінгі түрлі мүгедектіктерге бейімделуге болатын әртүрлі қолдау опциялары бар. Дуг Беттерс және Майк Утли – бұрынғы NFL футболшылары, олар омыртқа миының зақымдануы салдарынан квадриплегияға шалдыққан. Екеуі де белсенді тұру құрылғыларын пайдаланады. Сүйек минералдарының жоғалуы және остеопороз омыртқа миының зақымдануынан кейін жиі кездесетін салдарлар. Терапиялық тұру, салмақты көтеруге арналған емшара, тік аяқпен тұру арқылы жүзеге асырылады және дәстүрлі түрде омыртқа миының созылмалы зақымдануы бар адамдарға остеопороздың алдын алу мақсатында оңалту бағдарламаларына енгізіледі. Biering Sorenson және авторлар тобы жүргізген әдебиеттің жүйелі шолуы (2009) жарақаттан кейін бір жыл өткен созылмалы сатыдағы терапиялық тұрудың сүйек тығыздығын сақтауға әсер етпейтінін көрсетті. Жарақаттың алғашқы жылында терапиялық тұрудың тиімділігі туралы нәтижелер келіспейді және қысқа, аз қарқынды емшаралардың тиімділігі төмен екенін көрсетеді. Егер терапиялық тұру емдеуге енгізілсе, сүйек минералды тығыздығына оң әсер етуді күту үшін, оны жарақаттың ерте кезеңдерінде бастау және қарқындырақ жүргізу керек.
Тұрақты раманы алу
Көптеген дамыған елдерде тік тұруға арналған жабдықтарды қаржыландыру (мемлекеттік қаржыландыру немесе денсаулық сақтану) мүмкін, бірақ көбінесе медициналық негіздеме және физиотерапевт немесе медициналық қызметкер жазған медициналық қажеттілік туралы хат (толыққанды медициналық тағайындама) талап етіледі.