Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құл емес шаруа
A non servile peasant
Churl (Ескі жоғарғы неміс тіліндегі karal) сөзінің ең ерте көне ағылшын (англосаксон) мағынасында, қарапайым "адам" немесе одан да анығырақ "еркін адам" деген мағынасы болған, бірақ бұл сөз тез арада "құлдыққа тартылмаған шаруа" деген мағынаны иеленді, әлі де ċeorl(e) деп жазылып, еркін адамдардың ең төменгі рангін білдірді. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінде айтылғандай, кейіннен бұл сөз ақсүйектер мен патшалыққа қарама-қарсы мағынаны білдіріп, "қарапайым адам" дегенге айналды. Чэдвик былай дейді:
A churl (Old High German karal), in its earliest Old English (Anglo Saxon) meaning, was simply "a man" or more particularly a "free man", but the word soon came to mean "a non servile peasant", still spelled ċeorl(e), and denoting the lowest rank of freemen. According to the Oxford English Dictionary, it later came to mean the opposite of nobility and royalty, "a common person". Says Chadwick:
Бұл мағына 15 ғасырға дейін сақталды, бірақ содан кейін сөздің мағынасы өзгеріп, "ауыл тұрғыны", содан кейін "арзан адам" деген мағынаны алды. 19 ғасырда жаңа және жағымсыз мағына пайда болды, "әдепсіз немесе қарапайым мінез-құлыққа бейім" – содан "құлықсыз" сөзі туды (ағылшын тіліндегі "ауыл адамы" немесе "фермер" деген бастапқы мағынасы голланд және африкаанс тілдеріндегі boer және неміс тіліндегі Bauer сөздерінде сақталған, бірақ соңғысының өзінің жағымсыз мағыналары бар, мысалы, шахматтағы пішке үшін қолданылатын атау; сондай-ақ, англо-француз және көне француз тілдерінен алынған "villain" сөзі, бастапқыда "шаруа" деген мағынаны білдірген, қазіргі мағынасына жету үшін ұқсас эволюциядан өтті). Англосаксон дәуіріндегі ċeorl-дар негізінен еркін қоғамда өмір сүрді, олардың адалдығы негізінен патшаларына болды. Олардың төмен мәртебесін олардың werġild ("адам құны") көрсетіп тұрады, ол Англияның көп бөлігінде 200 шиллингке (theġn-нің алтынды бөлігі) бекітілді. Ауыл шаруашылығы негізінен қоғамдық және ашық далалық жүйеде коммуналдық сипатта болды. Бұл бостандық феодалдық мырзалардың және иелік жүйесінің күшеюімен ақырында жойылды. Дегенмен, кейбір ғалымдар иелік жүйесіне енуге дейін ċeorl-дар жергілікті мырзалар мен билік иелеріне түрлі қызметтер мен жалдау ақысын төлегенін айтады. Солтүстік герман (Скандинавия) тілдерінде Karl сөзі churl сөзінің түбімен байланысты және бастапқыда "еркін адам" дегенді білдірді. Ол Англияға "housecarl" ретінде оралды. Немец тілінде Kerl сөзі біршама дөрекі және қарапайым адамды сипаттау үшін қолданылады және енді қарапайым сарбаздың синонимі ретінде қолданылмайды (Пруссия королі Фридрих Вильгельм I-нің langen Kerls). Rígsþula, Поэтикалық Эддадағы өлең, әлеуметтік таптарды Ригтің үш ұлынан – Thrall, Karl және Earl (Þræl, Karl және Jarl) шыққан деп түсіндіреді. Бұл оқиға Прото-индоеуропалық қоғамның ұсынылған үш функциялық гипотезасының аясында қарастырылған. Ceorle сөзімен байланысты сөздер жиі жер аттарында кездеседі, бүкіл ағылшын тілді әлемде, мысалы, Карлтон және Чарльтон қалаларында, "churl-дың шаруашылығы" деген мағынаны білдіреді. Карл және Чарльз сияқты есімдер churl немесе ċeorle сөздерінен туындаған. Churl сөзі әлеуметтік сатыдан төмендеген кезде, сол этимологиялық түбірден алынған алғашқы есім ("Karl" неміс тілінде, "Charles" француз және ағылшын тілдерінде, "Carlos" испан тілінде, Karel голланд тілінде және т.б.) Еуропаның көптеген патшалық отбасылары тарапынан кеңінен қолданылатын престижді есім болып қала берді, бұл бастапқыда Шарльманьның даңқына байланысты болды, содан кейін осы атпен аталатын басқа да көрнекті корольдер мен императорлардың даңқы қосылды. Польша тілінде "патша" дегенге қатысты "Król" сөзі де осы түбірден шыққан. Джоанна Бейлидің "Этвальд" трагедиясының (II бөлім) кейіпкерлерінде cairl сөзі қолданылады, ал 2-ші акттың II-ші көрінісінде Бірінші Кайрл, Екінші Кайрл және Үшінші Кайрл кейіпкерлері шайқас алаңында өлгендердің арасында іздестіруде. Бұл пьеса Мерсияда өтеді.
This meaning held through the 15th century, but by then the word had taken on negative overtones, meaning "a country person" and then "a low fellow". By the 19th century, a new and pejorative meaning arose, "one inclined to uncivil or loutish behaviour"—hence "churlish" (cf. the pejorative sense of the term boor, whose original meaning of "country person" or "farmer" is preserved in Dutch and Afrikaans boer and German Bauer, although the latter has its own pejorative connotations such as those prompting its use as the name for the chess piece known in English as a pawn; also the word villain—derived from Anglo French and Old French, originally meaning "farmhand"—has gone through a similar process to reach its present meaning). The ċeorles of Anglo Saxon times lived in a largely free society, and one in which their fealty was principally to their king. Their low status is shown by their werġild ("man price"), which, over a large part of England, was fixed at 200 shillings (one sixth that of a theġn). Agriculture was largely community based and communal in open field systems. This freedom was eventually eroded by the increase in power of feudal lords and the manorial system. Some scholars argue, however, that anterior to the encroachment of the manorial system the ċeorles owed various services and rents to local lords and powers. In the North Germanic (Scandinavian) languages, the word Karl has the same root as churl and meant originally a "free man". As "housecarl", it came back to England. In German, Kerl is used to describe a somewhat rough and common man and is no longer in use as a synonym for a common soldier (die langen Kerls of King Frederick William I of Prussia). Rígsþula, a poem in the Poetic Edda, explains the social classes as originating from the three sons of Ríg: Thrall, Karl and Earl (Þræl, Karl and Jarl). This story has been interpreted in the context of the proposed trifunctional hypothesis of Proto Indo European society. Cognates to the word ceorle are frequently found in place names, throughout the Anglophone world, in towns such as Carlton and Charlton, meaning "the farmstead of the churls". Names such as Carl and Charles are derived from cognates of churl or ċeorle. While the word churl went down in the social scale, the first name derived from the same etymological source ("Karl" in German, "Charles" in French and English, "Carlos" in Spanish, Karel in Dutch, etc.) remained prestigious enough to be used frequently by many European royal families owing originally to the fame of Charlemagne, to which was added that of later illustrious kings and emperors of the same name. The Polish word for "king", Król, is also derived from the same origin. In her tragedy Ethwald (Part II), Joanna Baillie uses the spelling cairl, and in Act 2, Scene II, the characters, First Cairl, Second Cairl and Third Cairl are found searching amongst the dead upon a battle field. This play is set in Mercia.
Қазіргі қолданылуы
Көптеген герман тілдерінде бұл сөз ағылшын тіліндегі "надан шаруа" мағынасын ешқашан қабылдамады және өзінің бастапқы мағынасын "дос, жігіт" деп сақтап келді; салыстырыңыз, архаикалық tsjerl, tsjirl, kerel, (сондай-ақ неміс тіліне қабылданған), karl және т.б.
In most Germanic languages this word never took on the English meaning of "lowly peasant" and retains its original meaning of "fellow, guy"; cf. (compare with) , archaic tsjerl, tsjirl, kerel, (also borrowed into German), karl, and so on.