Кіріспе

1978 жылы батып кеткен неміс LASH тасымалдаушысы

MS München – Hapag Lloyd желісінің неміс LASH тасымалдаушысы. 1978 жылғы желтоқсанда Солтүстік Атлантика мұхитындағы қатты дауыл кезінде белгісіз себептермен 28 адаммен бірге батып кетті. Ең қабылданған теория бойынша, бір немесе бірнеше қатыгез толқындар München кемесіне соқтығысып, оған зақым келтірген. Соның салдарынан кеме 33 сағат бойы 50 градусқа қалықтап, электр қуаты мен қозғалтқышсыз қалды.

Ерте мансап

Мюнхен кемесі 1972 жылдың 12 мамырында Cockerill Yards кеме жасаушылығында, Хобокен, Фландрия, Бельгияда (Комбинат № 860) суға түсірілді және 1972 жылдың 22 қыркүйегінде тапсырылды. Мюнхен – LASH кемесі және неміс тіліндегі туды көтерген осы сипаттағы жалғыз кеме. Ол 1972 жылдың 19 қазанында АҚШ-қа өз алғашқы сапарына шықты. Оның әпкесі MS Bilderdijk кемесі Holland America Line үшін де Cockerill Yards кеме жасаушылығында, Хобокен, Бельгияда (Комбинат № 859) салынды. Ол 1986 жылға дейін голланд тіліндегі тудың астында жүзіп, содан кейін Рейн Орманы деп аталды. Бұл кеме 2007 жылдың 15 желтоқсанында коммерциялық пайдаланудан алынып тасталды. Кейін Бангладеште металлға тапсырылды.

Соңғы сапар және іздеу жұмыстары

Мюнхен 1978 жылдың 7 желтоқсанында Бремерхавен портынан Саваннаға (Грузия) бет алды. Бұл оның әдеттегі бағыты еді, ол 83 тізілген болат өнімдерін және 28 адамнан тұратын экипажды тасымалдады. Сонымен қатар, ол Combustion Engineering, Inc компаниясы үшін жаңа ядролық реактордың корпусын алып жүрді. Бұл оның 62-ші сапары болды, және ол қараша айынан бері ашулы дауыл болған Солтүстік Атлантика арқылы өтті. Мюнхен мұндай жағдайларға төтеп беру үшін жасалған еді, және сапарын жалғастырды. LASH кемелерінің ерекше жүзу қабілеті оны дерлік батпайтын кеме деп санауға мүмкіндік берді. Мюнхеннің 11-12 желтоқсан түнінде қалыпты түрде жүріп жатқаны болжамдалды, бірақ 12 желтоқсанда 00:05 пен 00:07 аралығында (барлық уақыт GMT бойынша) Мюнхеннің радио операторы Йорг Эрнст "сәлемдесу" жиілігінде қысқа радио байланысы барысында естілді. Ол нашар ауа райы және Мюнхенде болған кейбір зақымдар туралы алыстағы неміс круиздік кемесіндегі әріптесі Хайнц Лёхманға хабарлады. Эрнст сондай-ақ Мюнхеннің соңғы белгілі орнын жіберді. Байланыс сапасы нашар болғандықтан, Лёхманн барлығын түсіне алмады. Бұл стандартты хабарлама болғандықтан, ақпарат 17 желтоқсанға дейін кеме иесіне жеткізілмеді.

Қауіпсіздік шақыру

Шамамен үш сағаттан кейін (03:10–03:20) SOS сигналдарын грек "Панамакс" жүк кемесі "Марион" қабылдады және оларды кеңестік жолаушылар кемесі "Мария Ермоловаға" және неміс буксирі "Титанға" жіберді. "М.С. Мюнхен" өзінің орнын , деп хабарлады, бұл оның нақты орнынан шамамен солтүстікке қарай болған болуы мүмкін. Хабарламалар Морзе кодымен берілді және олардың тек бір бөлігі ғана қабылданды. Алынған фрагменттердің бірі – 50 градус оңға, бұл кеменің оң жаққа 50 градусқа қарай еңкейгенін білдіруі мүмкін. 04:43-тен бастап бірнеше радиостанциялар автоматты түрдегі төтенше жағдай сигналдарын қабылдады. 07:34-тен кейін қосымша сигналдар тіркелмеді, себебі АҚШ станциялары 2182 кГц жиілігінде тыңдауды тоқтатты. 12 желтоқсанда сағат 17:30-да Корнуоллдегі Лендс-Эндтегі Корольдік жағалау күзеті халықаралық іздеу-құтқару операцияларын бастады және оларды үйлестірді. Іздеу аймағында желдің жылдамдығы 11–12 бофортқа жеткені хабарланды, бұл іздеу жұмыстарын қиындатты. HMCG сұрауымен алғашқы іздеуді Royal Air Force Hawker Siddeley Nimrod теңіздік барлау ұшағы SRCC RAF Mount Batten-мен бірлесіп жүргізді.

Бастапқы іздеу жұмыстары және одан әрі хабарласу

Келесі күні, 13 желтоқсанда, Германиядан тағы бір Lockheed C 130 Hercules ұшағы және алты кеме Мюнхенді іздестірді. 09:06-да Брюссельдегі бельгиялық радио әуесқой Майкл Ф. Синнот 8238,4 кГц жиілігінде дауыс сигналын қабылдады, бұл жиілік әдетте Германиядағы Норддейх радиостанциясы қолданады. Сигнал анық естілді, бірақ шумен тоқтап, Мюнхеннің аты мен шақыру белгісінің бөліктерін қамтыды. Кейінірек сотта Синнот бұл дауыстың тыныш болғанын, ағылшын тілінде сөйлегенін, бірақ айқын неміс акценті болғанын мәлімдеді. Синноттың тек осы жиілікті қабылдайтын құрылғысы болғандықтан, ол хабарламаны телекс арқылы Остендедегі радиостанцияға жіберді. 17:00 мен 19:14 аралығында Испаниядағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Рота базасына реттелген уақыт интервалымен "бортында 28 адам бар" деген он әлсіз Mayday (құтқару) шақыруы келіп түсті. Бұл хабарламалар автоматты түрде жазылып, жіберілген болуы мүмкін. Мюнхеннің 'DEAT' шақыру белгісі Морзе кодымен сол жиілікте үш рет қабылданды. Голландияның теңіз құтқару буксирі Smit Rotterdam, Бретон шығанағы мен Ла-Манштан басқа Mayday шақыруларына жауап бергеннен кейін қайтып келе жатқанда, бұл шақыруларды қабылдады және капитан П.Ф. де Нейс басшылығымен белгіленген координаталарға бағыт алды. Lands End CG іздеу жоспарын жасады, қарастырылатын аумақтарды анықтады және Smit Rotterdam буксирін Onscene Commander (жетекші координатор) етіп тағайындады, ол ақырында 100-ден астам кеме мен 16 ұшақтың іс-қимылын үйлестірді, олардың барлығы уақытша Азор аралдарында орналасқан.

Іздеу жұмыстары күшейтілді

14 желтоқсанда желдің жылдамдығы 9 балға дейін төмендеді. Сол кезде іздестіру операциясына 4 ұшақ және 17 кеме қатысты. «Мюнхен» авариялық буйының сигналдары алынды. 19:00-де британдық «King George» жүк кемесі бос құтқару салтын тапты. Сол күні «Hapag Lloyd» компаниясының «Erlangen» жүк кемесі «Мюнхеннің» үш жүк платформасын (лайтерін) тауып анықтады. Келесі күні, 15 желтоқсанда британдық «Nimrod» патрульдік ұшағы екі қызғылт түсті, буй сияқты нысандарды тапты, ал «Titan» құтқару буксирі екінші құтқару салтын алып шықты. Үшіншісі келесі күні MS «Badenstein» кемесімен табылды; барлығы бос болды. Сол күні сары барабан да көрінді. 17 желтоқсанда сағат 13:00-де «Düsseldorf Express» кемесі «Мюнхеннің» авариялық буйын құтқарып алды. Осы кезде желдің жылдамдығы 3 балға дейін төмендеді. «Starlight» жүк кемесі екі құтқару белбеуін тапты, ал «Sealand Consumer» төртінші бос құтқару салтын алды. Сонымен қатар, үш құтқару жилеті көрінді, олардың екеуін «Starlight», ал біреуін «Evelyn» байқады.

Іздеу тоқтатылды .

Халықаралық іздеу операциясы 20 желтоқсан кешінде, басталғаннан кейін бір апта өткен соң ресми түрде аяқталды. Батыс Германия үкіметі мен «Хапаг Ллойд» британдық және американдық күштердің қолдауымен тағы екі күн іздеуді жалғастыруға шешім қабылдады. Барлығы, Ұлыбритания, АҚШ, Португалия және Германиядан 13 ұшақ, сондай-ақ шамамен 80 сауда және әскери кеме «Мюнхенді» немесе оның экипажын іздеді. 1979 жылдың 16 ақпанында «Don Carlos» автокөлік тасымалдаушысы «Мюнхеннің» зардап шеккен оң жақ бортындағы құтқару шлюпкасын құтқарып алды, ол «Мюнхеннен» табылған соңғы зат болды.

Тергеу

Мюнхеннің жоғалуы бойынша кейінгі тергеу оң жақтағы құтқару қайығына, әсіресе оның ілінген алдыңғы бөлігіне бағытталды. Ілгектер, тік тұруға тиіс болған, алдыңғы жағынан артқа қарай иіліп, құтқару қайығының астындағы күшті соққыға ұшырағанын көрсетті. Бұл күш кеменің басынан қауырсынына дейін өткен, құтқару қайығын ілгектерінен жұлып тастаған. Құтқару қайығы әдетте су сызығынан жоғары ілінген. Бұрын "қауіпті толқындардың" болу ықтималдығы өте төмен деп есептелгендіктен, тергеу соңында ауа райының нашарлауы Мюнхеннің батуына әкелген "көзге көрінбейтін оқиғаны" тудырды деген қорытындыға келді. Қауіпті толқындардың пайда болу механизмі зерттелгенде және толыққанды түсінік берілгенде, олардың ғана емес, Солтүстік Атлантика сияқты терең мұхиттарда да пайда болуы мүмкін екені мойындалды. Тергеушілер кейін Мюнхен мәселесіне оралып, сол түндегі дауыл кезінде кеме қауіпті толқынға тап болған болуы мүмкін деген мүмкіндікті қарастырды. 12 желтоқсан күні түнде дауылда келе жатқанда, ол кенеттен қараңғылықтан шығып тұрған алып су қабырғасымен бетпе-бет келді. Мюнхен алып толқынның төменгі бөлігіне құлап, одан шығар алмай тұрып, толқын оның үстіне құлап, басын және жоғарғы құрылысын қиратты, оң жақтағы құтқару қайығын ілгектерінен жұлып, тіпті көпірге соқтығып, терезелерді сындырып, суға толтырды. Көпір мен рульдік басқаруын жоғалтқандықтан, қозғалтқыштары да істен шыққан болуы мүмкін. Дауылға қарсы бағытын сақтай алмағандықтан, кеме толқындарға бүйірімен бұрылуға мәжбүр болды. Ол бірнеше сағат бойы су бетінде қалған сияқты, бірақ дауыл мен қате орналасу оны табуға кедергі келтірді. Содан кейін толқындардың күші кемені қиратты, тіпті оны аударды; тағы бір қауіпті толқын кеменің қиын жағдайына себеп болуы мүмкін. Нәтижесінде кеме суға батып, қысқа мерзім ішінде су астына кетті. Қазіргі таңға дейін Мюнхеннің апат орны табылған жоқ.

Медиа қамту

Мюнхеннің жоғалуы BBC деректік телехикаясы Horizon-ның "Freak Wave" ("Апатты толқын") атты бағдарламасында көрсетілді, ол алғаш рет 2002 жылдың 14 қарашасында эфирге шықты. 2003 жылы Science Channel "Killer Waves" ("Қатқыл толқындар") деген деректі фильм жасады, ол Мюнхеннің жоғалуын зерттеді және оның жоғалуына ең мүмкін себеп – апатты толқын деген қорытындыға келді.

Сот үкімдеріне үлес

1981 жылы Солтүстік Каролина апелляциялық соты Мюнхеннің жоғалуына байланысты құқықтық прецедент жасады. Rheinberg Kellerei GmbH v. Vineyard Wine Co. 281 S. E.2d 425 (N. C. Ct. App. 1981) ісінде сот 620 жәшік шараптың Солтүстік Каролина штатының Уилмингтон қаласына жіберілу барысында жоғалып кеткенін тыңдады. Шарапты өндіріп, сатқан Rheinberg Kellerei GmbH компаниясы Солтүстік Каролинадағы шарап дистрибьюторы Vineyard Wine Co. компаниясын жоғалған партияның құны үшін сотқа берді. Алайда Солтүстік Каролина апелляциялық соты неміс шарап өндірушісінің құнын өндіре алмайтынына шешім шығарды. Сатушылар тауар жіберілгені туралы "мерзімінде хабарлама" бермеген жағдайда жоғалу тәуекелін өздері көтеруі керек деп белгіледі (FOB қараңыз). Тауар жіберілгені туралы "мерзімінде хабарлама" берілмесе, сатып алушылар өз тауарларын жоғалу, зақымдану немесе ұрлану қаупінен сақтандыру сияқты шаралар арқылы қорғау мүмкіндігінен айырылады. Бұл апелляциялық іс АҚШ-тың көптеген құқық оқулықтарында Бірыңғай коммерциялық кодекстің қолданылуын түсіндіру үшін мысал ретінде келтіріледі. Бұл шешім Rheinberg Kellerei компаниясына зиян келтірмеді, және 2023 жылға дейін олар өз қызметін жалғастырып келеді.