Кіріспе
Тілді талдау арқылы ежелгі халықтарды зерттеу. Палеолингвистика – кейбір тіл білімі мамандарының тілдік құралдарды пайдаланып, адамзаттың қашықтардағы өткенін зерттеу үшін қолданатын термині. Көптеген тарихи тіл білімі мамандары үшін палеолингвистика жеке ғылым саласы болып табылмайды. Осы терминді қолданушылар көбінесе негізгі тарихи тіл білімі мамандары қабылдамайтын болжамдарды қолдайды, олар бұл сала мамандары арасында «алыс іздеушілер» деп белгілі.
Paleolinguistics is a term used by some linguists for the study of the distant human past by linguistic means. For most historical linguists there is no separate field of paleolinguistics. Those who use the term are generally advocates of hypotheses not generally accepted by mainstream historical linguists, a group colloquially referred to as "long rangers".
Өмірбаян
Осы талқыланып отырған күмәнді гипотезалар екі категорияға бөлінеді. Олардың кейбіреулері стандартты тарихи лингвистикалық әдістемені қолдануда, гипотезаның дұрыстығына күмән тудыратын тәсілдерге саяды. Мұндай мысалдың бірі – Владислав Ильич Свитич құрған және Ахарон Долгопольский, Сергей Старостин және Виталий Шеворошкиннің қатысуымен дамыған ностратикалық мектеп. Олар ностратика тілінің бар екендігін дәлелдеуге тырысты, бұл тілге үнді-еуропалық, афро-азиялық, алтайлық, дравидтік және картвелиялық тілдерінің отбасылары, сондай-ақ кейде басқа тілдер де кіреді. Олар тұрақты фонологиялық сәйкестіктерді анықтады, морфологиялық ұқсастықтарды байқады және қабылданған әдістемеге сәйкес прототілді қайта құрды. Ностратика көбінесе қабылданбайды, себебі сыншылар сәйкестіктер мен реконструкцияның дұрыстығына күмән келтіреді. Басқа гипотезалар даулы болып табылады, өйткені оларды қолдау үшін қолданылатын әдістерді тарихи лингвистиканың негізгі қағидалары бойынша жарамсыз деп есептейді. Бұл категорияға бұқаралық салыстыруға негізделген ұсыныстар жатады, онда фонологиялық сәйкестіктерді анықтамай немесе реконструкция жасамай, дыбыстық және мағыналық ұқсастығы бар сөздер жиынтығының негізінде туыстық байланыс қарастырылады. Бұл әдіс бойынша жұмыс істеген көрнекті ғалымдар – Джозеф Гринберг және Мерит Руллен. Көптеген лингвистер бұл әдісті жалпы тектік ұқсастықтарды, қарыз сөздерден немесе жай ғана кездейсоқтықтан туындаған ұқсастықтардан ажырата алмайтыны үшін қабылдамайды.
Қолданбалар
Көптеген соңғы салааралық ғылыми-зерттеу еңбектер палеолингвистиканы өздерінің тәсілдерінің бірі ретінде пайдаланады. Мысалы, эволюциялық биолог Марк Пейджл "Еуразиядағы тілдердің терең тамырларын көрсететін өте сақталған сөздер" атты мақала жазды, ол озық жаңа статистикалық модельдеу техникаларын және есептеу әдістерін палеолингвистикалық аргументтермен үйлестіріп, кең уақыт пен географиялық кеңістікте сақталуы мүмкін тілдің ерекшеліктерін іздеуге теориялық негіз береді. Тағы бір жақындағы салааралық зерттеу, "Инд өркениетіндегі ежелгі дравид тілдері: өте сақталған дравид тіс сөзі терең тілдік тамырларды көрсетеді және генетиканы қолдайды" деп аталады. Бахат Ансумали Мухопаджайяның бұл еңбегі археологиялық, археогенетикалық, тарихи және палеолингвистикалық аргументтерді біріктіре отырып, Инд өркениетінің маңызды бөлігінің ата-бабаларының белгілі бір дравид тілдерінде сөйлегенін көрсетеді. Аско Парпола мен Кристиан Карпеланның тағы бір маңызды зерттеуі археологиялық және палеолингвистикалық деректерді біріктіріп, үнді-еуропалық және уральдық прототілдердің Шығыс Еуропаның археологиялық мәдениеттерінде қолданылғанын, тіпті осы мәдениеттердің алдыңғылары мен кейбір ізбасарлары бір-бірімен байланыста болғандығын дәлелдейді.