Кіріспе

АҚШ және Канададағы полиция көліктері АҚШ және Канададағы полиция және құқық қорғау органдарының қызметкерлері пайдаланатын полиция көліктерінің кең ауқымын қамтиды. АҚШ және Канададағы полиция көліктерінің көпшілігі американдық автоөндірушілер, негізінен «Үлкен Үштік», тарапынан жасалады, және көптеген көлік үлгілері мен автопарк стандарттары екі елдегі полициямен ортақ. Өндірушілер ресми түрде полиция ретінде сататын американдық және канадалық полиция көліктерінің көпшілігі – «қуғын-сүргін жиынтығы» деп жіктеледі, бұл көбінесе полицияның көптеген міндеттерін, ең алдымен, қалыпты патрульдеуді, сондай-ақ, атауынан көрініп тұрғанындай, қуғын-сүргінмен айналысуға қабілетті көлік үлгілерін білдіреді. Басқа үлгілер көбінесе «арнайы қызмет жиынтығы» ретінде жіктеледі, бұл белгілі бір міндеттерді немесе қосымша функцияларды орындауға арналған мамандандырылған көліктерді білдіреді, мысалы, көліктер, пикап жүк көліктері, SWAT көліктері және жоғары өнімділік көліктері. Жалпы алғанда, бұл полиция автопаркі ұсыныстарын өндірушілер «полиция жиынтығы» деп атайды. Көптеген басқа елдерден айырмашылығы, американдық және канадалық құқық қорғау органдары көлік үлгілеріне немесе сыртқы түріне қатысты ережелермен шектелмейді, яғни әр юрисдикцияда жедел жәрдем көліктеріне немесе жасырын полиция көліктеріне қатысты әртүрлі ережелер болуы мүмкін, бірақ стандартталған сыртқы түрі жоқ, және көптеген мекемелердің өзіне тән дизайны бар.

Тарих

Әлемдегі алғашқы полиция машинасы 1899 жылы Акрон қаласының полиция бөлімінде пайда болған, электр қуатымен жүретін вагон болды. 2400 доллар тұратын көлік электр шамдарымен, гонгпен және тасымалдағышпен жабдықталған, батареясын зарядтамай 48 шақырымға дейін жүре алатын. Көліктің алғашқы тапсырмасы – Маңғыстау және Биржа көшелерінің қиылысында мас адамды алып кету болды. 1920 жылдан бері Нью-Йорк полиция департаменті патрульдік міндеттерге "Радиомотопатруль" деп аталатын көліктерді пайдаланады. Форд компаниясы 1932 жылы V8 қозғалтқышы бар Model 18 машинасымен таныстырды, бұл V8 қозғалтқышы бар, төмен бағалы, көптеп өндірілген алғашқы автомобиль болды және полиция бөлімдері арасында танымал болды, соның нәтижесінде брендке деген адалдық артты. Бұл компанияға 1968 жылға дейін сақталған нарықты басып алуға мүмкіндік берді. 1940 және 1950 жылдары "Үш үлкен" компания (Форд, General Motors және Chrysler) полицияға арналған, арнайы бөліктері бар топтамаларды ұсына бастады. Олардың ішіндегі ең маңыздысы 1950 жылғы Ford жиынтығы болды, ол кішкентай, жеңіл Ford машинасына үлкен және қуатты Mercury қозғалтқышын орнатты. Бұл кейбір штат полициясының Buick, Hudson және Chrysler сияқты үлкен, қуатты, бірақ қымбат модельдерді сатып алуын тоқтатты. 1969 жылы Plymouth полиция нарығында бірінші орынға шықты, Chrysler компаниясының 440 куб. дюймдік V8 қозғалтқыштары, Torqueflite қоробкалары және бұралу сырғылары оларға үлкен артықшылық берді. Chrysler 1970 жылдардағы энергетикалық дағдарысқа дейін бұл көшбасшылықты сақтап тұрды, ол сатып алушыларды кішірек машиналарға итермеледі, содан кейін Chrysler 1989 жылғы модельден кейін артқы жетек платформасын тоқтатты. Полиция Ford Model A заманынан бері толық өлшемді, төмен бағалы седандарды пайдаланып келді, бірақ көптеген полиция бөлімдері 1960 және 1970 жылдары Plymouth Satellite, Ford Torino және AMC Matador сияқты орташа өлшемді машиналарға ауысты. Кейбір штат полициясы қуғын машиналарын ретінде Ford Mustang, Chevrolet Camaro және AMC Javelin сияқты "пони" машиналарын пайдаланды. Ford LTD, Plymouth Gran Fury және Chevrolet Caprice модельдері 1970 жылдардың соңында үлкендігі азайтылғаннан кейін стандартты машиналар ретінде қайта пайдаланылды. 1996 жылы Chevrolet Caprice өндірісі тоқтатылғаннан кейін, оның орнын Ford Crown Victoria Police Interceptor басты, ол Солтүстік Америкадағы полиция автопарктерінде кең таралғандықтан полиция машинасы ретінде танымал болды. Chevrolet Impala (8-ші және 9-шы буындары), Chevrolet Tahoe және Dodge Charger сияқты басқа модельдер де осы кезеңде нарықтың үлесін алды және көбінесе автопарктерді әртараптандыру және Ford машинасы еске түскен жағдайдағы бұзылыстарды азайту үшін сатып алынды. Crown Victoria тоқтатылғаннан кейін Ford автопаркіне арналған ұсыныстарын Ford Taurus және Ford Explorer полициялық нұсқаларымен ауыстырды, олар автопарктерде танымал болды. General Motors қайта жаңғыртылған Chevrolet Caprice-ті және 9-шы буын Impala-ны тек автопарктерге арналған машина ретінде сатты, ал Dodge өз Charger машинасының сатуын жалғастырды, ол Crown Victoria-ға жарамды седанның орнын басатын машина ретінде қарастырылды. Taurus, Impala және Caprice тоқтатылғаннан кейін, 2022 жылғы деректер бойынша полиция автопаркі нарығында кроссоверлер мен SUV-тер басым, Ford Explorer, Chevrolet Tahoe және Dodge Durango сияқты модельдер кең таралған. Қазіргі уақытта полиция автопаркіне арналған жалғыз седан – Dodge Charger, ол 2023 жылы тоқтатылатын болады деп күтілуде.

Басқа көліктер

Кейбір агенттіктер басқа көліктерді әртүрлі мақсатта пайдаланады, мысалы Toyota Prius, Smart Fortwo, BMW i3 және басқа да модельдер, олар ресми түрде автопарктерге сатылмайды. Электрлік көліктер қанағаттанарлық деңгейде көбейіп, полиция автопарктерінде жиі кездесе бастады, себебі электрлік көліктерге деген сұраныс артып келеді. 2017 жылы Фримонт полиция департаменті патрульдік қызметке Tesla Model S сатып алып, осылайша әлемдегі алғашқы Tesla полиция машинасына ие болды; содан бері электрлік көліктер Боулдер-Сити, Дирборн және Нью-Йорк қалаларының полиция автопарктеріне қосылды. Канададағы алғашқы Tesla полиция машинасы 2022 жылы Бриджвотер полиция қызметіне келді; содан кейін, сол жылдың соңында Корольдік Канадалық шаруа полициясы 2023 жылы Tesla Model Y, олардың алғашқы электрлік полиция машинасына ие болатынын хабарлады. 2023 жылдан бері автокөлік өндірушілері өздерінің электрлік көліктері үшін, мысалы Chevy Blazer PPV және F 150 Lightning SSV сияқты полиция жиынтықтарын ресми түрде жариялады және шығарды. Классикалық полиция машиналары да қызметте қалуы мүмкін, көбінесе тарихи маңызы немесе қоғамдық сұранысқа байланысты; мұндай көліктер көбінесе іс-шараларда немесе шерулерде қолданылады және жедел патрульдік қызметке тағайындалмайды. Дегенмен, бұл әрқашан солай бола бермейді; мысалы, Мак-Хенри округі шерифінің департаменті 2016 жылдан бері тұрақты патрульдік міндеттерді орындау үшін қайта жабдықталған 1995 жылғы Chevrolet Caprice көлігін пайдаланады.

Жоғары өнімділігі бар автомобильдер

АҚШ және Канаданың кейбір полиция күштері белгілі бір жағдайларда жоғары өнімділік көрсетілетін автомобильдерді пайдаланады. Бұл автомобильдер полиция күштері арасында сирек кездеседі, көбінесе қылмыскерден тәркіленген немесе олардың құзырындағы бай демеушілер немесе жергілікті автосаудагерлер сыйлаған бірнеше машинадан тұрады. Көптеген адамдардың ойынша, олар күнделікті шақыруларға жауап бермейді, редовті патрульдеу жүргізбейді және қуып жете алмайды; керісінше, олар көбінесе жарнамалық мақсаттар үшін немесе қоғамдық полиция жұмысының бір бөлігі ретінде қолданылады. Кейде автомобиль полиция қызметкерлерімен пайдаланылмайды, оларға құрмет көрсету мақсатында жасалады. Қолданылатын автомобильдердің түрлері әртүрлі, бірақ көбінесе Chevrolet Camaro, Dodge Challenger сияқты қуатты машиналар, Chevrolet Corvette сияқты спорттық автомобильдер, сондай-ақ түрлі Ferrari модельдері мен Chevrolet Camaro B4C қолданылады. Бірақ олар сирек кездесетін және 1990-шы және 2000-шы жылдардың басында қолданылуы азайды.

D.A.R.E. көліктері

Америка полиция бөлімдеріндегі Есірткіге қарсы тұру білім беру бағдарламасының (D.A.R.E.) бірқатар бағдарламаларында бағдарламаны насихаттау үшін полиция машинасы ретінде белгіленген көліктер бар. Бұл "D.A.R.E. машиналары" – есірткі сатушылардан тәркіленген және полиция машинасына айналдырылған көліктер. Олар есірткі сатушылар ұсталғанда барлық сән-салтанаты мен иелігінен айырылады деген ойды жеткізу үшін пайдаланылады. Дәстүрлі түрде бұл көліктер қымбат, сәнді немесе жоғары жылдамдықты автомобильдер болып келген, бірақ соңғы үлгілерде D.A.R.E. безендірілген полиция автопаркінің көліктері де кездеседі.

Сыртқы келбеті

АҚШ пен Канадада әр автопарктің дизайнын әдетте әр жеке агенттік анықтайды; тек Миннесота мен Огайо штаттарында полиция көлігінің дизайны қалай болуы тиіс екенін регламенттейтін заңнама бар. Көбінесе полиция көліктерінің белгіленуіне қатысты стандарттарды белгілейтін және азаматтық көліктерге белгілі бір белгілерді немесе бояу схемаларын қолдануға тыйым салатын заңдар бар, мысалы, Калифорния штатындағы жағдай сияқты. Ливрея дизайны әр юрисдикцияда әртүрлі болады. Полиция машинасының жақтағы есіктерінде, капотында немесе багаж бөлімінде агенттік, қала немесе округтің мөрі немесе белгісі орналасқан, көбінесе ол жарықтандырылған болады. Жедел телефон нөмірлері, бөлімнің ұраны немесе веб-сайт мекенжайы сияқты белгілер де жиі кездеседі. Кейбір агенттіктер патрульдік машиналардың шатырында ұшу аппараттарын қадағалау үшін немесе K9 бөлімдері немесе басшылар сияқты арнайы бөлімшелерді анықтау үшін идентификациялық нөмірлерді жасайды. Авариялық жарықтар, сүйреу құралдары, іздеу шамдары, орындықтар, терезелерге орнатылатын қоршаулар және доңғалақ қаптары сияқты арнайы көлік құралдары әр бөлімшеде немесе қызметте әртүрлі болуы мүмкін және көліктің моделіне, мақсатына және пайдалануға берілген уақытына байланысты сәйкес келмеуі мүмкін. Солтүстік Америка полиция машиналарының тарихында қара және ақ түстің болуы қалыпты жағдай, атап айтқанда есіктер мен шатыры ақ, ал қалған бөлігі қара түспен боялған. Ескі полиция көліктері көбінесе бір түспен, әдетте ақ немесе қара түспен зауыттан шығарылған. Полиция көліктерін азаматтық көліктерден оңай ажырату үшін қара және ақ бояу схемасы қолданылды, бұл жарқын түстерді, арнайы дизайнды, графиканы немесе үлкен белгілерді қажет етпеді. Солтүстік Америка полициясы мен қара және ақ түстердің байланысы соншалықты мықты, АҚШ-тың Ішкі қауіпсіздік департаменті жергілікті құқық қорғау органдарына бүкіл ел бойынша визуалды идентификацияны жеңілдету үшін қара және ақ түсті көлік схемасын қабылдауды ұсынады, бірақ талап етпейді. Басқа елдерден айырмашылығы, АҚШ пен Канададағы авариялық көліктерде Battenburg белгілері өте сирек кездеседі. Дегенмен, бұл олардың Солтүстік Америкада мүлдем жоқ екенін білдірмейді; Онтарио провинциясындағы бірнеше аймақтық полиция қызметтері, атап айтқанда Сент-Томас, Барри және Кобург қалаларындағылары, кейбір жаңа көліктерде сары және көк түсті Battenburg белгілеу дизайндарын қабылдады, бірақ бұл тәжірибе екі елде де кең таралған емес. Көптеген юрисдикцияларда қара және ақ дизайн қолданылса да, көптеген заманауи полиция машиналары қатты түстерді, негізінен ақ, қара және сұр сияқты бейтарап түстерді қолданады, көбінесе бюджеттік себептерге байланысты; мысалы, Нью-Йорк полициясы 1990 жылдардың соңында бояу шығындарын үнемдеу үшін ашық көк түстен ақ түске ауысты. Басқа агенттіктер көк, жасыл, қоңыр, күйдірілген және қызыл түстердің әртүрлі реңктерін пайдаланады. Канадада сары түс 1980 жылдарға дейін Онтарио провинциясындағы муниципалитеттер мен аймақтық полицияда кең таралған түс болды; Нью-Йорк полициясы сияқты, көптеген полиция қызметтері ақшаны үнемдеу үшін ақ бояуға ауысты. Бүгінде патрульдік көліктердегі автопарк белгілерінің көпшілігі жарықтандырылатын винилден жасалады, оның артында жабысқақ қабат болады және оны жабыстыру оңай. Агенттіктің имиджін көрсететін түстерді әдетте жеке бөлім таңдайды, бірақ жоғарыда айтылғандай, кейбір штаттарда түстер схемалары мен белгілерге қатысты нақты нұсқаулар бар. Автопарк белгілерін жасауға арналған винил үлкен рулондарда келеді, олар кескіш немесе үлкен форматты принтер/кескіш арқылы беріледі. Дизайн арнайы компьютерлік бағдарламалық жасақтамада жасалады және өндіріс үшін кабельдік байланыс арқылы машиналарға жіберіледі. Дизайн винилге кесілгеннен кейін, парақтағы артық винил "ағаштан тазарту" процесі арқылы алынып тасталады. Соңында винил дизайнының үстіне бірнеше әріптер мен пішіндерді бір уақытта оңай қолдануға мүмкіндік беретін қағаз маскасы жабыстырылады.

Белгісіз көліктер мен көмескі көліктер

АҚШ және Канаданың көптеген құқық қорғау органдарында белгісіз полиция көліктері жиі кездеседі. Көбінесе белгісіз полиция машиналары белгілі автопарк көліктерімен бірдей модельдерден тұрады және төбеге орнатылған төтенше жарықтары болмаса, олардан ешқандай айырмашылығы болмайды; алайда, бұл құқық қорғау органына байланысты, ал кейбіреулері трафик ағынымен араласу үшін қарапайым азаматтық көлік модельдерін пайдаланады. Көптеген органдар "көлеңкелі көліктер" немесе "жасырын көліктерді" де пайдаланады, олар белгісіз көліктерге ұқсас, бірақ жарықпен жарықтандырылмаған немесе белгілі бір бұрыштардан қарағанда көру қиын болатын шағылыстыратын графикалық элементтері бар. Көлеңкелі көліктер көбінесе жол қозғалысын бақылау үшін қолданылады, бірақ олар дәстүрлі белгісіз көліктерге тыйым салынған немесе олардың тоқтату мүмкіндіктері шектелген, мысалы, көлік тоқтатуды жүргізе алмайтын аумақтарда да қолданылуы мүмкін. Сондай-ақ, белгісіз көліктердің болуы полиция қызметкерлерін шатастыруға мүмкіндік береді, өйткені белгілі көлікке қарағанда белгісіз көлікті көшіру оңай.