Кіріспе
Жюль Массенің операсы «Клеопатра» — Луи Пайеннің француз тіліндегі либреттосына жазылған, Жюль Массенің төрт актілі операсы. Ол алғаш рет 23 ақпан 1914 жылы Монте-Карло операсында Массенің қайтысынан кейін шамамен екі жыл өткен соң қойылды. «Клеопатра» — Массенің өлімінен кейін тұсаукесерленген үш операсының бірі; қалғандары — «Панурж» (1913) және «Амадис» (1922). Бұл туынды премьерасынан бері аз ғана қайта қойылды және қазіргі заманда оның жазбалары да көп емес.
Cléopâtre is an opera in four acts by Jules Massenet to a French libretto by Louis Payen. It was first performed at the Opéra de Monte Carlo on 23 February 1914, nearly two years after Massenet's death. Cléopâtre is one of three operas by Massenet to be premiered posthumously; the others are Panurge (1913) and Amadis (1922). The piece has seen limited revival since its premiere and has a modest modern recording history.
Өнер тарихы
Опера меццо Люси Арбелл үшін жазылған болса да, Клеопатра рөлін сопрано Мария Николаевна Кузнецова жасады. Чикаго опералық қауымдастығы Кузнецованың қатысуымен 1916 жылдың 10 қаңтарында алғашқы американдық қойылымын ұсынды. Нью-Йорктегі тұңғыш қойылым 1919 жылдың 23 қаңтарында Мэри Гарденмен өтті. 1990 жылы Сент-Этьендегі Массенет фестивалінде Патрик Фурнильердің жетекшілігімен Кэтрин Харрис басты рөлде опера қайта жаңғыртылды. Бұл қойылымнан Koch Schwann компаниясы екі дискіде тікелей жазба шығарды. Нью-Йоркте 1997 жылдың 26 маусымында Опера Манхэттен Alice Tully Hall-да Марион Каприоттидің басты рөлде (Флоренс Киварды соңғы сәтте алмастырған) қойылымын, Габриэль Гимараес дирижерлік етті. 2004 жылы Барселонадағы Лицейде Монсеррат Кабалемен концерттік нұсқасы орындалды. 2012 жылғы Зальцбург Уитсун фестивалі аясында Владимир Федосеевтің дирижерлігімен өткен концерттік қойылымда Софи Кох басты рөлде, Людовик Тезиер Марк Антоний рөлінде, ал Вероника Генс Октавия рөлінде болды. Родни Милнес операны "үлкен опералық стильдегі қызықты, эмоционалды күшті Массенет" деп сипаттап, "композитор мансабының осы кезеңінде (1912) опералық әсемдеулерге көп уақыт жұмсаған жоқ, сюжетті (міндетті балетті қоса) екі сағаттан кем уақытта аяқтады" деп атап өтті, сондай-ақ "ең көп әсер ететіні – қарапайымдылығы, сөздерді тамаша қоюы, сонымен қатар қарама-қарсы дыбыс әлемдерін нақты бейнелеуі. Мысыр үшін икемді хроматизм, Рим үшін Эльгардың беделіне жақын асыл сән" екенін көрсетті.
Рөлдер
Роль
Клеопатра – меццо-сопрано Мария Николаевна Кузнецова
Марк Антоний – баритон Альфред Магуэнат
Октавий – сопрано Лилиан Гренвилл
Спако – тенор Шарль Русселье
Амнес – баритон Пьер Клаузур
Шармион – сопрано Картон Энниус
Севрус – баритон Файнер
Л'Эсклав де ла Порт – баритон Гаштау
Адамос – баритон Гаспарини
Билеуші – Маглиани
Дауыс – баритон Лозе
Октав – мысық (немесе сөйлей алмайтын)
Хор: Рим басшылары мен сарбаздары, грек және египет құлдары, той процессиясы, мейрамханадағы көпшілік, Клеопатраның ізбасарлары; Бишілер – құлдар, Лидиялықтар, Халдейлер, Фригиялықтар, Амазонкалар, Скифтер, мейрамхана акробаттары.
Қысқаша мазмұны
Бұл оқиға Клеопатра мен Марк Антуанның бақытсыз махаббатына арналған. Марк Антуан Мысырды бағындырғаннан кейін Клеопатраны алғаш рет көреді және оның әсемдігіне дереу ғашық болады. Римдегі міндеттерін елемей, Марк Антуан Клеопатрамен бірге кетеді, тіпті Октавияға берген неке уәдесін орындау үшін оралғаннан кейін де, құштарлық пен қызғаныш оны қайта шақырады. Клеопатраның қаза тапқаны туралы жалған хабарды естіген Марк Антуан өз қылышымен өзін-өзі жаралайды, содан кейін Клеопатраға жеткізіледі. Ол оның жанында көз жұмғанын көріп, жеміс себетінен улағы бар жыланды алып, кеудесіне қысып алады.