Кіріспе

Американдық орнитолог (1890-1959)

Людлоу Гриском (17 маусым 1890 – 28 мамыр 1959) – американдық орнитолог, далалық орнитологияның ірі қадамы болған адам. Оның ұшып жүрген құстарды далалық белгілері арқылы анықтауға ерекше мән беруі кәсіби мамандар мен әуесқойлардың арасында кеңінен қабылдауға ие болды. Көптеген адамдар оны "Құс сарапшыларының деканы" деп атады.

Жас шағы мен отбасы

Гриском Нью-Йорк қаласында Клемент Акттон Гриском және Женевьева Спригг Ладлоудың ұлы болып дүниеге келді. Ладлоудың әкесі Клемент Акттон Гриском аға белгілі саудагер және кеме жүргізу компаниясының басшысы болды. Оның шешесінің әкесі Уильям Ладлоу әскери қызметте өзгелерден ерекше көзге түсті. Гриском әулетінің тамыры Пенсильванияда 17 ғасырдағы дәрігер болған Томас Ллойдқа дейін жетеді. Үш баланың үлкені Лудлоу Грискомның Джойс есімді әпкесі бала кезінде қайтыс болды, ал ағасы Акттон болды. Лудлоудың құстарға деген қызығушылығы 1898 жылдан бастау алды. 1907 жылы ол Нью-Йорк Линнеан қоғамына қосылып, табиғатты жақсы көретін достар тапты. Гриском 1912 жылы Колумбия университетін заң мамандығына дайындық бойынша «А» бағасымен бітірді. Гриском опера мен концерттерге әуес болды және шебер пианист еді.

Музей жұмысы

1916 жылы Гриском Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайының (AMNH) штатына қосылды, бастапқыда ихтиология бөлімінде, онда Джон Тредвелл Николспен бірлесіп балықтар туралы бір мақала жазды. Ұйым мұражай коллекцияларын зерттеуден тірі құстарды зерттеуге көшкен кезде, ол өз пікірлерімен және қабілеттерімен оның өзгеруіне үлес қосты. 1934 жылы ол Қаржы комитетіне сайланды, кейіннен кеңес құрамына, фаунистикалық және басқа комитеттерге кірді. Грискомның AOU-ға қатысуы да қиындықтарсыз болған жоқ. Кейде ол AOU-ның кейбір ескірген әдістерін, әсіресе Тізімді тексеру комитетінің жұмысын сынға алды; 1940 жылдары комитет құрамына Александр Уетмор және Джеймс Ли Питерс кірді. Питерс, сонымен қатар Грискомның MCZ-дегі әріптесі, Грискомнан көп жағынан өзгеше болды: мұражайда тыныш жұмыс істеді, ал Гриском жылдам далалық идентификациясымен назар аударды. 1927 жылы Бостонға келгеннен кейін Гриском Натталл орнитологиялық клубына қосылды, ол AOU-дың алдын бағдарлаушысы болған орнитологтардың шектеулі мүшелік тобы еді. 1930 жылы ол қазынашы болып сайланды (Чарльз Фостер Батчелдердің орнын басып), кейіннен кеңес мүшесі болып тағайындалды және 1952 жылдан бастап президент болып қызмет етті. Ол клубтың тұрақты жиналыстарындағы әртүрлі сапарлары мен жергілікті құстардың таралуы және көші-қоны туралы 50-ге жуық баяндама жасады. AOU-дағыдай, ол құстарды қолдағы емес, далалық белгілерімен анықтауға баса назар аударды, ал ұйымның хаттамаларына оның соңғы байқаулары туралы жазбаларын қосу үшін кеңейтілді. Сондай-ақ 1927 жылы Гриском Бостон табиғи тарих қоғамының демеушілігімен құрылған Жаңа Англия табиғи тарих мұражайының қосымша мүшесі болды. Ол 1937 жылы Қоғамның Бюджет комитетінің төрағасы болды және одан әрі әкімшілік және қаржылық жауапкершіліктерді мойындады. 1940 жылдары мұражай қаржылық қиындыққа тап болды, ал Гриском (қазіргі қамқорлар кеңесінде) жаңа директор Брэдфорд Уошбернмен бірге жағдайды түзетуге жұмыс істеді. Гриском осы қоғамның кітаптарының бір бөлігін сатуды ұйымдастырды (олардың көп бөлігі Бостон аймағында қайталанған), кітапхананың көп бөлігі Оңтүстік Калифорния университетіне жіберілді. Онжылдықтың соңында Уошберн мен Гриском мұражайға келушілер санын арттыру қажеттігін сезінді. Олар осы мекемені Бостон ғылым мұражайы деп қайта ұйымдастырды, ал Гриском президенті болған кезде жаңа мұражай 1951 жылы есігін ашты. Ұлттық деңгейде Гриском Ұлттық Одубон қоғамының (NAS) редакторы және атқарушы органында маңызды мүшесі болды. Ол Audubon Magazine журналының редакторы және Audubon Field Notes журналының редактор-шолушысы болды. Соғырдың тарихы толығымен рас болсын болмасын, Гриском құстарды көзбен жылдам анықтауға шебер болды, ол мұражай жұмысынан алған диагностикалық белгілерін пайдаланды және басқа құс зерттеушілер мен орнитологтарға сол әдістерді қолдануға ықпал етті. Кейінірек мансабында ол былай деп жазды: [Адамдар] қазір ән, дыбыс, ұшу тәсілдері, пішін және т.б. арқылы көптеген құстарды бірден тануға қабілетті, олардың түстерінен мүлдем бөлек, білмейтіндерге керемет болып көрінеді және бір буын бұрын мүмкін емес деп жарияланды. Көзбен анықтау және тірі құстың далалық идентификациясы үшін күрес, менің білуімше, жеңіліп қалды, және құстарды тіріде тануға болатындығы және осы тануды ғылыми зерттеулерде қолдануға болатындығы туралы ешқандай дау жоқ. Бұл Гриском Латын Америкасына жасаған экспедицияларында үлгілер жинамағанын білдірмейді. АҚШ-та ол 1928-1945 жылдар аралығында жылына бір құс жинағанын есептеді және 1955 жылға дейін ғылыми жинауға рұқсаты болды. Гриском көрініс жазбаларын сынсыз қабылдамады, өзін осы тұрғыдан орташа деп санайды. Ол әуесқойларды құс аулауды спорт түрінде жүзеге асыруға шақырса да, көптеген кәсіби емес адамдардың жариялаған байқаулары туралы есептерді ғылыми әдебиетте артық деп санайды. Ол өзінің "Нью-Йорк қаласы аймағының құстары" (1923) еңбегінде өзі сенімді деп санайтын көріністерін ғана қолданды және жай ғана байқау туралы хабарлау мен оны жазба ретінде қабылдау арасындағы айырмашылықты көрсетті. Алайда Людлоу Грискомды құстарды спорт ретінде көрудің жаңадан пайда болған практикасына ынталы қатысуы және оны насихаттағаны үшін есте сақтайды. Оның алғашқы құс санағы 1908 жылы болды, ал ол Бостон аймағында санақтарды ұйымдастырды. Ол жеке өмірін және жылдық тізімін сақтады: оның Солтүстік Америкадағы түрлерінің саны 1939 жылға дейін 640 болды. Бірақ оның ерекше сүйіспеншілігі - үлкен күндері, бір аймақты аралап, 24 сағат ішінде мүмкіндігінше көп құс түрін табуға тырысатын құс зерттеушілер тобының достық жарысы. Массачусетс штатының жағалауындағы Гриском үшін бір күндік есеп 160 түрді құрады. Грискомның "Нью-Йорк қаласы аймағының құстары" және Массачусетс құстарының фаунистикасы туралы еңбектері жаңа жанрдағы алғашқы кітаптардың бірі болды: анықтамалық емес, құстарды табуға арналған нұсқаулықтар. Көбінесе білікті бақылаушылардың байқауларының көлемі артып келе жатқанда, Гриском осы кітаптарда құстың аймақта қайда табуға болатынының егжей-тегжейлі сипаттамасын берді (мысалы, нақты саябақта немесе жағажайда), жылдың қай уақытында (мысалы, көктемгі көші-қонда) және қандай санда екенін көрсетті. Осы еңбектерді дайындау кезінде Гриском өзінің жазбаларын пайдаланды. 1907 жылдан бастап өмірінің соңына дейін Гриском АҚШ және шетелдегі сапарларында жасаған далалық жазбаларын үлкен тізім кітаптарына көшірді. Ол әр құс түрінің идентификациялық ерекшеліктерін, құстардың санын бағалады, байқалған мінез-құлқын жазды және ауа райының жағдайларын ескерді. Осы тізім кітаптарының жиынтығы 16 томды құрайды және олар Пибоди Эссекс мұражайының қорында сақталады. Далада Гриском достары мен студенттері оның идентификациядағы шеберлігімен, ынтасымен және тікелей юморымен, сондай-ақ басқаларға құс аулаудың ләззатын үйретуден алған зор қанағаттығымен есте сақталады. Оның ең көрнекті далалық сапарының серігі, әдетте, 1942 жылы Нью-Йорктің Датчесс округінен Грискоммен бірге сапарлаған президент Франклин Д. Рузвельт болды.

Қорғаушылар

Лудлоу Грискомның орнитология мен табиғатты қорғаудағы ең маңызды үлесі, Роджер Тори Петерсонға тигізген әсері болды, нәтижесінде 1934 жылы Петерсонның «Құстар анықтамалығының» бірінші басылымы жарық көрді. Гриском Петерсонның суреттерін кітаптың баспашысы «Хаутон Миффлин» үшін тексеріп, олардың дала жағдайында құстарды анықтауға қажетті дұрыс ерекшеліктерді бергенін көрсетті. Петерсон өзінің анықтамалықтары Грискомның оқытуымен «терең ықпалдасқандығын» жазды. Нью-Йорк қаласындағы жылдары Гриском «Бронкс округі құс клубы» деп белгілі болған топқа ұстаздық етті. Ол ойын құстарын басқару мәселесінде орташа көзқарас білдірді. Ұлыбританиядағы ойынды басқару тәжірибесін жақсы бағалады; тұрғын емес аңшылық лицензияларын беруді азайтуды ұсынды; және құстар көшпес болып, аң аулауға жарамсыз болып қалмауы үшін қаздарға шектеулі мерзімге аң ауру маусымын жабуды ұсынды.

Дәйексөздер

Құсты атпастан не екенін білуге болады.

Таңдалған жарияланымдар

Николс, Джон Т. және Людлоу Гриском. 1917 жыл. "Конго бассейнінің тұщы су балықтары, Америка музейінің Конго көрмесінен алынған, 1909–1915", Америка табиғи тарих мұражайының бюллетені 37:653–756. Гриском, Людлоу. 1922 жыл. "Далалық идентификация мәселелері", The Auk 39:31–41. Гриском, Людлоу. 1922 жыл. "Атлант жағалауындағы су құстарындағы (Anatidae) далалық зерттеулер, І бөлім", The Auk 39:517–530. Гриском, Людлоу. 1923 жыл. Нью-Йорк қаласы аймағының құстары. Нұсқаулық сериясы № 9. Америка табиғи тарих мұражайы, Нью-Йорк, Нью-Йорк. 400 бет. Гриском, Людлоу. 1923 жыл. "Атлант жағалауындағы су құстарындағы (Anatidae) далалық зерттеулер, ІІ бөлім", The Auk 40:69–80. Гриском, Людлоу. 1932 жыл. "Гватемаладағы құстардың таралуы", Америка табиғи тарих мұражайының бюллетені 64:1–439. Гриском, Людлоу. 1933 жыл. "Маунселл С. Кросби жинаған деректер бойынша Нью-Йорк штатының Дачесс округінің құстары", Нью-Йорк Линей қоғамының мәмілелері 3:1–184. Гриском, Людлоу. 1934 жыл. "Мексиканың Герреро штатының орнитологиясы", Салыстырмалы зоология мұражайының бюллетені 75:367–422. Фернальд, Мерит Л. және Людлоу Гриском. 1935 жыл. "Оңтүстік-шығыс Вирджиниядағы ботаникалық зерттеулердің үш күні", Гарвард университетінің Gray Herbarium-нан алынған үлестер 107:129–157, 167–189. Гриском, Людлоу. 1935 жыл. "Панама Республикасының орнитологиясы", Салыстырмалы зоология мұражайының бюллетені 78:261–382. Гриском, Людлоу. 1936 жыл. "Далалық идентификацияның қазіргі заманғы мәселелері", Bird Lore 38:12–18. Фернальд, Мерит Л. және Людлоу Гриском. 1937 жыл. "Diodia туралы ескертпелер", Rhodora 39:306–308. Гриском, Людлоу. 1937 жыл. "Қызыл крестқұсқа (Red Crossbill) монографиялық зерттеу", Бостон табиғи тарих қоғамының мәмілелері 11:77–210. Гриском, Людлоу және Дж. К. Гринвей, кіші. 1941 жыл. "Төменгі Амазонияның құстары", Салыстырмалы зоология мұражайының бюллетені 88:81–344. Гриском, Людлоу. 1945 жыл. Қазіргі заманғы құс зерттеуі. Гарвард университетінің баспасы, Кембридж, Массачусетс. 190 бет. Гриском, Людлоу. 1946 жыл. "Қорғаудың 50 жылы", Массачусетс Аудубон қоғамының бюллетені 30:65–72. Гриском, Людлоу. 1948 жыл. "Бүркіт атуды сақтауға болады", Field and Stream 52(9):22–23, 83–85. Гриском, Людлоу және Эдит В. Фолгер. 1948 жыл. Нантакет құстары. Жаңа Англия құс зерттеулері I. Гарвард университетінің баспасы, Кембридж, Массачусетс. 156 бет. Гриском, Людлоу. 1949 жыл. Конкорд құстары: популяция трендтерін зерттеу. Жаңа Англия құс зерттеулері II. Гарвард университетінің баспасы, Кембридж, Массачусетс. 340 бет. Гриском, Людлоу. 1950 жыл. "Мексика құстарының таралуы және шығу тегі", Салыстырмалы зоология мұражайының бюллетені 103:341–382. Гриском, Людлоу, 288 тақтаға кіріспе және мәтін. 1950 жыл. Аудубонның "Америка құстары", халықтық басылым. Macmillan, Нью-Йорк, Нью-Йорк. 320 бет. Фридман, Герберт, Людлоу Гриском және Роберт Т. Мур. 1950 жыл. "Мексика құстарының таралу тізімі, 1-бөлім", Pacific Coast Avifauna 29. Cooper Ornithological Club, Беркли, Калифорния. 202 бет. Гриском, Людлоу және Дороти Истман Снайдер. 1955 жыл. Массачусетс құстары: түсіндірмелі және жаңартылған тізім. Peabody Museum, Салем, Массачусетс. 295 бет. Гриском, Людлоу және Александр Спрант, кіші, редакторлар. 1957 жыл. Американың құс құстары: Батыс жарты шарда кездесетін ағаш құстары туралы танымал есеп. Devin Adair, Нью-Йорк, Нью-Йорк. 356 бет. Миллер, А. Х., Герберт Фридман, Людлоу Гриском және Роберт Т. Мур. 1957 жыл. "Мексика құстарының таралу тізімі, ІІ бөлім", Pacific Coast Avifauna 33. Cooper Ornithological Club, Беркли, Калифорния. 436 бет. Гриском, Людлоу және Гай Эмерсон. 1959 жыл. "Мартаның жүзім бағындағы құстар", түсіндірмелі тізіммен. Жеке басылым, Мартаның жүзім бағы, Массачусетс. 164 бет.