Кіріспе

Құрт-құмырсқалардың бір тұқымдасы

Саз құрағыш құрттар (немесе mason құрттары), Eumeninae – бүкіл әлемге таралған құрттар тобы, қазіргі уақытта Vespidae тұқымдасының кіші тұқымдасы ретінде қарастырылады, бірақ бұрынғыда жеке отбасы, Eumenidae ретінде танылған. Саз ұя салатын құрттар, сондай-ақ ұяларын сазбен салады, Sphecidae және Crabronidae тұқымдасына жатады және бұл жерде талқыланбайды.

Биология

Эуменді бұғылар ұя салуда әртүрлі. Әр түрлі түрлер бірнеше дәрежеде өзгертетін қуыстарды (мысалы, ағаштағы қоңыздардың туннельдері, басқа гименоптералардың тасталған ұялары немесе тіпті ескі шеге тесіктері мен электронды құрылғылардағы бұрандалы саңылаулар сияқты адам жасаған тесіктер) пайдалана алады, немесе өздерінің жер астындағы немесе ашыққан ұяларын салады. Ұяда бір немесе бірнеше жеке ұяшықтар болуы мүмкін. Ең көп қолданылатын құрылыс материалы – топырақ пен қайта құйылған судың қоспасынан жасалған саз, бірақ көптеген түрлер оның орнына шайналған өсімдік материалдарын пайдаланады. "Саз құмырысқа" (potter wasp) деген атау Эумен және оған ұқсас туыстардың салған саз ұяларының пішінінен шыққан. Американың жергілікті халықтары өздерінің керамикалық бұйымдарын жергілікті саз құмырысқалардың ұяларының түріне қарап жасаған деген болжам бар. Аналық бұғы құс жамбасымен және алдыңғы аяқтарымен сазды немесе кірді жинап, оны сумен және сілекеймен араластырып, саздан шар жасап, құрылысы жүріп жатқан ұясына апарып қосады. Барлық белгілі эуменді түрлер – жыртқыштар, олардың көпшілігі жеке қамтамасыз ететіндер, бірақ кейбір оқшауланған түрлер әлеуметтік мінез-құлықтың және прогрессивті қамтамасыз етудің алғашқы деңгейлерін көрсетеді. Ұяшық толыққаннан кейін ересек бұғы көбінесе қоңыздың дернәсілдерін, құмырсқаларды немесе гусеницаларды жинап, оларды парализдеп, бір дернәсілдің тағамы ретінде ұяшыққа салады. Мысалы, Euodynerus foraminatus улы гемолоктың (A. alstroemeriana) дернәсілдерін парализдеп қояды. Әдетте, ересек бұғы бос ұяшыққа бір жұмыртқа салады. Кейбір түрлер жұмыртқаны ұяшықтың тесігіне, құрғаған сұйықтықтың жібіне іліндіріп салады. Бұғы дернәсілі жұмыртқадан шыққаннан кейін төмен түсіп, дернәсілге айналғанға дейін бірнеше апта бойы берілген жеммен қоректене бастайды. Толық өмірлік цикл жұмыртқадан ересек бұғы шығуына дейін бірнеше аптадан бір жылдан астам уақытқа созылуы мүмкін. Ересек саз құмырысқалар гүл нектарымен қоректенеді.

Таксономия

Құмырагер аралары – бұл қалыңқоңыр аралардың ең көп түрлі туысы, олардың шамамен 200 туысы бар және олардың көп бөлігін құрайды (барлығы 4500 түрінің шамамен 3000-ы). Құмырагер араларының морфологиялық әртүрлілігі оларды басқаруға ыңғайлы топтарға біріктіру үшін сипатталған туыстардың көбеюінде көрінеді. Бұрын Zethinae туысы осы топқа кірген, бірақ Eumeninae туысын парафилетикалық ететіні анықталғаннан кейін одан шығарылды.