Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Георгий Тимофеевич Зацепин (Гео́ргий Тимофеевич Заце́пин; 28 мамыр 1917 [ескі стиль бойынша 15 мамыр 1917] – 8 наурыз 2010) – ғарыш сәулелері физикасы және нейтрино астрофизикасы саласындағы еңбектерімен белгілі советтік және ресейлік астрофизик.
Georgy Timofeyevich Zatsepin (Гео́ргий Тимофе́евич Заце́пин; 28 May 1917 [O. S. 15 May 1917] – 8 March 2010) was a Soviet and Russian astrophysicist known for his works in cosmic ray physics and neutrino astrophysics.
Өмірбаян
Ол Мәскеуде дүниеге келген. 1941 жылы Мәскеу мемлекеттік университетінің физика факультетін бітірген Зацепин үш жыл бойы Мәскеудегі, кейіннен Иркутсктегі ұшақ құрастыру зауытында жұмыс істеді. 1944 жылы факультеттің аспирантурасына түсіп, алты жылдан кейін «Кеңейтілген ауа душының тығыздық спектрі» атты диссертациясын ғылым кандидаты дәрежесіне қорғады. Осыған дейін, 1947-1949 жылдары ол ядролық каскад процесіне негізделген, электрон-фотондық процестер екіншілік болатын, тәжірибелік деректерді зерттеу және пайдалану әдістерін әзірледі. 1950 жылдан бастап Лебедев физикалық институтында аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істейді. 1951 жылы ядролық каскад процесін ашқаны үшін Сталин сыйлығымен марапатталды. 1954 жылы «Ядролық каскад процесі және кеңейтілген ауа душы» атты диссертациясын қорғап, ғылым докторы дәрежесін алды, ал 1958 жылы профессор атанды. 1960 жылдары Зацепин Грейзен-Зацепин-Кузьмин шегін болжады. Сол кезеңде ол мюондар мен нейтриноларды зерттеуді бастады, нейтрино астрономиясы мен нейтрино астрофизикасының негізін қалады. Ол құрған Лебедев физикалық институтындағы нейтрино зертханасында күн нейтриноларын анықтау әдістері әзірленді. 1968 жылы КСРО Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, 1981 жылы толық мүшесі болып сайланды. 1982 жылы Зацепинге Кеңес Одағы Ғылым академиясының Якут ғылыми-зерттеу базасының Космикалық сәулелер станциясын құрғандығы үшін Ленин сыйлығы табысталды. Баксан нейтрино обсерваториясын құрған және онда тәжірибелер жүргізгені үшін 1998 жылы Ресей Федерациясының Мемлекеттік сыйлығымен марапатталды. Зацепин 1975 және 1981 жылдары Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, 1987 жылы Қазан революциясы орденімен наградаланды. 2006 жылға дейін МГУ Скобельцын ядролық физика институтының Космикалық сәулелер және ғарыш физикасы кафедрасын басқарды. 2010 жылы 8 наурызда Мәскеуде 92 жасында дүние салды.
He was born in Moscow. Zatsepin graduated from the Faculty of Physics of the Moscow State University in 1941 and worked for three years at an aircraft building plant in Moscow and later in Irkutsk. He entered aspirantura of the faculty in 1944 and six years later defended dissertation "Density spectrum of Extensive Air Showers" for Candidate of Sciences degree. Prior to this, in 1947 1949 he developed methods of studying and using experimental data discovered, that they are based on nuclear cascade process, with electron photon processes being secondary. Since 1950 he works as senior research assistant at the Lebedev Physical Institute. In 1951 he was awarded the Stalin Prize for discovering the nuclear cascade process. He defended dissertation "Nuclear cascade process and EAS" for Doctor of Sciences degree in 1954 and became professor in 1958. In the 1960s Zatsepin predicted Greisen–Zatsepin–Kuzmin limit. In the same period he begin research of muons and neutrinos laying foundations of neutrino astronomy and neutrino astrophysics. At the neutrino laboratory created by him in Lebedev Physical Institute methods of solar neutrino detection were developed. He became Corresponding Member of the Academy of Sciences of the Soviet Union in 1968 and Full Member in 1981. In 1982 Zatsepin was awarded Lenin Prize for creating Station of Cosmic Rays of the Yakut Scientific Research Base of the Academy of Sciences of the Soviet Union. For creating the Baksan Neutrino Observatory, and conducting experiments there he was awarded the State Prize of the Russian Federation in 1998. Zatsepin was also awarded the Order of the Red Banner of Labour in 1975 and 1981, Order of the October Revolution in 1987. Until 2006 was the chairman of the Cosmic Rays and Space Physics Chair of the MSU Skobeltsyn Institute of Nuclear Physics. He died in Moscow on 8 March 2010, aged 92.