Кіріспе

Памба өзені (Пампа өзені деп те аталады) – Үндістанның Керала штатында Перияр және Бхаратаппужадан кейінгі ең ұзын өзен, сондай-ақ бұрынғы Траванкор княздығының ең ұзын өзені. Аяппа құдайына арналған Сабарамала ғибадатханасы Памба өзенінің жағасында орналасқан. Өзен сондай-ақ Дақшина Бхагератхи деп белгілі. Көне заманда оны "Барис өзені" және "Маланкараның Иорданы" деп атаған. Памба өзені Патанаматтитта ауданының жерлерін, Алапужа ауданының Куттанад аймағын және Коттайам ауданының бірнеше бөліктерін суға толы қылып, құнарландырады.

Курс

Памба өзені Батыс Гат тауларындағы Перумеду үстіртісіндегі Пулачималаи төбесінен басталады. Идукки ауданынан басталып, Патанамтитта және Алапужа аудандары арқылы өтіп, көптеген арналар арқылы Араб теңізіне құяды. Бассейннің аумағы – , ал су жиналатын барлық аймақ Керала штатының ішінде орналасқан. Бассейн шығыстан Батыс Гаттармен, ал батыстан Араб теңізімен шектеледі. Өзеннің солтүстік шекарасы Манимала өзенінің алабымен, ал оңтүстік шекарасы Аханковиль өзенінің алабымен жалғасады. Өзен Читтар, Вадасерикара, Ранни, Айрур, Черокеле, Кежхукара, Коженчери, Марамон, Аранмула, Араттупужа, Эданад, Путенкаву, Ченганнур, Каллиссери, Панданад, Парумала, Маннар, Кадапра, Мельпадом, Тевери, Вияпурам, Тхакажи, Пулангади, Паллатурутхи қалалары арқылы ағып, Вембанад көліне құяды, ал тағы бір тармағы Каруватта арқылы Тоттаппалли ағып шығады. Памбаның Вараттар деп аталатын бір тармағы Араттупужа/Путенкавудан басталып, Эданад, Отера, Тируванвандор, Эрамалликкара бойымен ағып, Каллумкалдың шығыс жағында Манимала өзеніне қосылады. Памба өзенінің тағы бір тармағы Кутхиатодеден ағып, Манимала өзенімен Каллумкалдың батыс жағында бірігіп, Недумпурамда тағы да тармақтанады және Талавади, Эдатуа, Чампакулам, Пулангади, Недумуди бойымен ағып, Кайнакаридағы Вембанад көліне құяды. Бұл тармақ Пуллангадиде негізгі Памба өзенімен байланысып, Вембанад көліне қарай ағып жатыр. Аханковиль өзенінің бір тармағы Памбаға Пайппад/Вияпурамда қосылады, ал екінші тармағы Каричал, Черутана арқылы Памбаға қайтадан құяды. Перунтенаруви – Вечочира мен Атиккаям арасындағы Памба өзеніндегі ең ірі сарқырама.

Бассейннің, су қоймаларының және басқару аймағының топографиясы

Кераладағы барлық өзен алаптары сияқты, Памба алабы да биіктік деңгейіне байланысты төмендік немесе теңіз жағалауы, орталық және жоғарылық аймақтардан тұратын үш табиғи аймаққа бөлінеді. Жағалау көлдердің шекаралары бойындағы қысқа аралықта тегіс, ал одан ішке қарай беткейлер көтеріліп, шығысқа қарай тауларға бірігіп, дөңгелене бастайды. Теңіз жағалауындағы төмендік аймақтар көбінесе батпақты болып келеді және муссон кезеңінде су тасу қаупі бар. Жазықтар/орталық алқаптар төмендікке жалғасып, көлбеу көтерілістермен және оқшауланған төбелермен араласатын аңғарлардан тұрады. Шығыс бөлігіндегі жоғарылық аймақты ұзын тік беткейлер, тығыз орман, кең шатқалдар және қиылысқан жартастар кесіп өтеді. Осылардың барлығынан биіктеп тұратын Батыс Гаты таулары алаптың шығыс шекарасын құрайды.

Құрып кету қаупі бар

Құрғақшылық және үкімет тарапынан консервация мен қорғаудың жеткіліксіздігі салдарынан Пампа өзені сағалап қалған, ал көптеген жерлерде толығымен құрғап қалды. Жақын жердегі құдықтар да тартылып қалды. Шөлі себу сияқты егін шаруашылығы үшін су тапшы. Сарапшылар үкіметті ахуалдың қиындығына және қоршаған ортаны жоятын дамуды тежеу қажеттілігіне салғандарына шақыруда. Керала Жоғарғы Соты Сабарамалаға барушылардың кейбіреулері киімдерін өзенге тастауынан туындаған ластануды бақылау үшін қадамдар қолдады. "Пуням Пункаванам" жобасы аясында, паломниктерге Памба өзенінде шомылғанда сабын мен май қолданудан аулақ болуға кеңес берілді. Сондай-ақ, олар киімдерді қоса алғанда, ешқандай затты осы қасиетті өзенге тастамаулары сұралады. Жобаның жалпы мақсаты – тазалық және жасыл желек идеясын Памба мен Сабарамаладан тысқары да тарату.

Индуизмдегі маңызы

Айяппан (Шри Дхармашаста) Пандалам Раджасына Памба өзенінің жағасында бала болып көрінді. Памба өзені Кераланың Ганжі деп құрметтеледі, ал Айяппан құдайына табынушылар Памбаға батуды қасиетті Ганг өзенінде шомылумен теңестіреді. Күнәлардан арылуға сенетін өзенде шомылу, Сабаримала төбесіндегі Айяппан ғибадатханасына қатысу алдында орман арқылы сапарға шығудың шарты болып табылады. Керала штатында ағатын Памба өзенінің жағасында Сабарималадан басқа да көптеген танымал ғибадатханалар орналасқан. Тирувалла Шриваллабхапурам ғибадатханасы, Адур Маннар ғибадатханасы, Аранмула ғибадатханасы, Ченганур Махадева ғибадатханасы, Тахажи Шри Дхарма Саста ғибадатханасы және Шри Панайаннуркаву Деви ғибадатханасы олардың арасында ең белгілілері.