Кіріспе

Андхра Прадеш штатындағы ғибадатханалар қаласы

Тирумала – Үндістанның Андхра Прадеш штатының Тирупати ауданындағы рухани орын. Ол Тирупати қаласының бір бөлігі. Қала Тирупати қалалық даму аймағының құрамына кіреді және Тирупати кіріс бөлімінің Тирупати (қалалық) ауданында орналасқан.

География

Тирумала теңіз деңгейінен 975 метр биіктікте орналасқан және шамамен 27 шаршы километр (10,33 шаршы миль) аумақты алып жатыр. Таулардың айналасында Сешашалам жотасының жеті шыңы бар: Сешадри, Ниладри, Гарудадри, Анжанадри, Врушабадри, Нараянадри және Венкатадри. Венкатешвара ғибадатханасы жетінші шыңда (Венкатадри) орналасқан. Тирупати – Тирумала Гат жолының 12 шақырым (7,5 миль) нүктесінде Жердің геологиялық тарихындағы ерекше тыныштық кезеңін көрсететін маңызды стратиграфиялық үзіліс бар. Бұл Эпархейлік сәйкессіздік деп аталады. Бұл сәйкессіздік 800 миллион жыл бұрынғы архейлік гранитті протозойлық Нагари кварцитінен бөліп тұрады. 2001 жылы Үндістанның геологиялық зерттеулер институты (GSI) Эпархейлік сәйкессіздікті «Үндістанның 26 геологиялық ескерткіштерінің» бірі деп жариялады. Силаторанам – табиғи арка және ерекше геологиялық құбылыс Тирумала тауында, Тирумала Венкатешвара ғибадатханасынан белгілі бір қашықтықта орналасқан. Арканың ені және биіктігі метрден асады, ол орта және жоғары протерозойдың (1600–570 миллион жыл бұрын) Куддапах супертобының кварцитінен су және жел сияқты ауа райы факторларының әсерінен эрозияға ұшыраған.

Климат

Тирумала ылғалды субтропиктік климатқа ие, Ква деп белгіленеді, және қыстары құрғақ болады. Таулық қасиетті орын төбелер арасында орналасқандықтан, қыста температура 10 градустан төмен түседі. Жаздағы ыстық бұл жерде Тирупатиге қарағанда аз сезіледі. Оңтүстік-батыс муссон маусым айынан басталады, бірақ жаңбыр көп жаумайды. Көбінесе найзағай пайда болып, құйрық жаңбыр сағаттап соғып тұрады. Орографиялық рельефке байланысты, солтүстік-шығыс муссоны аймақта 2 ай бойы белсенді болады. Ол су тасқынына себеп болады. Қазіргі кездегі тәулік бойы жауған ең көп жаңбыр 2005 жылғы 23 қарашада, одан кейін 2015 жылғы 9 қарашада тіркелді.

Аңыз

Ежелгі әдебиеттерде Тирупати Ади Вараха Кшетра деп еске алынады. Пураналар бұл жерді Вишнудың Дашаватараларының бірі – Варахамен байланыстырады. Вараха Пуранада Венкатадри тауы Вишнудың Ваикунтам мекенінен Гаруда арқылы жерге әкелінген Меру тауының бір бөлігі деп саналады. Жеті шыңы Адишешаның жеті басын көрсетеді.

Демография

2001 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Тирумаланың халқы 7 741 адамды құрайды. Халықтың 52 пайызы еркектер, ал 48 пайызы әйелдер. Тирумаладағы сауаттылық деңгейі 72,8 пайызды құрайды, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5 пайыз) жоғары. Ерлердің сауаттылық деңгейі 57,1 пайыз, әйелдердің сауаттылық деңгейі 42,9 пайызды құрайды. Тирумала халқының 11 пайызы алты жасқа дейінгі балалар. Телугу тілі басым тіл. Тирумалада индуизм ғана дін ретінде таралған.

Көрнекті орындар

Венкатесвара ғибадатханасы – Тирумала төбесінде орналасқан Венкатесвараның мекені. Ол Тирумала ғибадатханасы деп те аталады. Ғибадатхананың солтүстігінде орналасқан табиғи арканың ені және биіктігі – кварцтан табиғи түрде пайда болған. Шривари Падамулу (Құдайдың іздері) – Венкатешвара Тирумала төбесіне тұңғыш рет аяқ басқанда пайда болған іздері деп есептеледі. Папавинасанам – Суарнамукхи өзенінің саласынан құйылатын сарқырама. Сондай-ақ, онда жеті арыстан басы бейнеленген арналар бар, олар биіктен құйылып, қасиеттілердің жуынуына мүмкіндік береді. Қоршаудың жанында Гангаға арналған ғибадатхана орналасқан. Акааса Ганг – Тирумаладағы тағы бір табиғи сарқырама.