Кіріспе

1992 жылы үлкен ақ акулалармен қоршаусыз суға түсу алғаш рет тіркелді, бұл осы жануарлардың қатігездігі туралы халық пікірін өзгертуге септігін тигізді.

Тарих

Бұл суға түсу 1992 жылдың қаңтар айында, Оңтүстік Африканың Дайер аралында National Geographic деректі фильмі Blue Wilderness түсірілімі кезінде болды. 8-10 ірі ақ акулаларды 6 сағат бойы қайық төңірегінде тырнақ пен теңіз сүтқоректілерінің етін қолданып ұстағаннан кейін, төрт суға түсуші осы жануарлардың арасында қауіпсіздік торсыз немесе тізбекшен жасалған костюм сияқты басқа қорғаныссыз алғашқы рет суға түсті. Суға түсушілер – атақты австралиялық кинорежиссерлер және су асты зерттеулерінің пионерлері Рон және Валери Тейлор, олардың досы, Оңтүстік Африкалық суға түсуші және фотограф Джордж Аскью, сондай-ақ 1988 жылы Оңтүстік Африкада акулаларды торға түсіру индустриясын құрған Пит «ПЖ» ван дер Вальт еді. Тейлорлар мен Аскью, акулалар туралы танымал сарапшылар, осы жануарлардың репутациясы олар лайық болғаннан гөрі әлдеқайда қатал екенін жорамалдады. Олардың жорамалы көп жылдық тәжірибеге, соның ішінде су астындағы бетпе-бет кездесулерге негізделген. 1978 жылы Аскью «Жақ балық – аңыз ма, әлде жәндік жегіш пе?» деген мақала жариялады, ол Ұлыбританияның Underwater World журналында жарық көрді. Аскью, олар шабуыл жасағанда жасырындық пен күтпегендікке сүйенетіндіктен, сіз олардың бар екенін білсеңіз, Ұлы ақ акулалар шабуылдамайды деп болжады. Ол осы тақырыпта 1983 және 1991 жылдары тағы екі мақала жариялады, содан кейін 1992 жылы тарихи суға түсу арқылы бұл тұжырымды дәлелдеді. Наталь акулалар кеңесі үшін «Акула POD» қорғаныш мұхиттық құрылғысының (қазіргі Акула қалқаны) прототипін сынақтан өткізу кезінде, суға түсушілер бұл акулалардың өте ұялшақ екенін және оларға жақындасу қиын, тіпті осы бейтаныс келушілерден қорқатынын анықтады, тіпті сағаттар бойы қанға толы тырнақ пен дельфин мен кит етінің кесектерімен қоздырылғанмен де. 20 минут күткеннен кейін, суға түсушілер өте сақ акулалармен бірнеше рет кездесті, ешқашан ешқандай қиындыққа тап болмады және алаңдамады. Бұл «Су астындағы Эверест» табысы, мұхитты зерттеудегі үлкен қадам, Ұлы ақ акуланың «ақылсыз монстр» екені туралы идеяға күшті қарсылық көрсетті және әлемнің акулаларға деген көзқарасын өзгертті. Тейлорлар австралиялық акулалардың Оңтүстік Африкалық акулалардан сәл өзгеше мінез-құлқы болуы мүмкін деп ойлады, бірақ қазір Ұлы ақ акулалардың Оңтүстік Африка мен Австралия арасында жүзіп жүргені белгілі болғандықтан, бұл мәселе талқылауға ашық. Осыдан бірнеше жыл бұрын олар екі рет сымдарға ілініп қалған ақ акулаларды босатып жіберген, тіпті жануарларға тигеніне қарамастан, олардың шабуылға ұшырамаған. Аскью балық аулау кезінде бірнеше рет Ұлы ақ акулалармен кездескен. Алғашқысы 1960 жылы болды, сол кезде олармен кездесу сөзсіз өлімге алып келеді деп саналды. Бұл кездесу өте жүкті аналық акуламен болды, ол шағылысын тастау үшін кішкентай шығанаққа келген. Ол жүктіліктің соншалықты ауыр сатысында болғандықтан, денесі қисық, аузы үлкен құрсағының үстінде алға қарай қараған. Ол «Дроп Гут» деп аталатын. Жануарлар әлемінде анасы, әдетте, бала туар алдында және кейін өте қорғаншы және агрессивті болады, бірақ бұл үлкен жыртқыш оған қарсы агрессия танытпады. Осы және ұқсас кездесулер, сондай-ақ оның әріптестерінің кездесулері оны осы мәселеге көбірек қызығушылық танытуға итерді. Суға түсу алдында Аскью мен Рон Тейлор суға түсу платформасында судан бірнеше сантиметр жоғары тізе бүгіп, суға түсіріп жатқан еді. Аскью тұрып, артқа шегінді, сол сәтте төрт метрлік ақ акула платформаға шығып, оның аяғынан 3 дюйм қашықтықта тоқтады, бірақ оған шабуыл жасауға немесе шабуылдауға тырыспады. Егер ол тұрмаса, ол камерасын, қолын алып кетіп, оны суға тартып әкетер еді. Аскью бұл оқиғаны қасқырлық емес, таза мүмкіндік деп санайды. Прототиптік «Pod» (көшірме) Валери бұл суға түсу кезінде кигені – жалғастыру үшін жасалған манекен және суға түсушілерге ешқандай қорғаныс бермеген. Бұл алғашқы жақын кездесудің суға түсуі Ұлы ақ акулалардың тек адамдарды жеуге ғана емес, өте қызығушылық танытып, тіпті «достық» бола алатынын көрсетті. Бұл суға түсу акулалар туризмінің өркендеуіне тікелей себеп болды – әсіресе үлкен акулалармен еркін суға түсуге (яғни торсыз жүзуге). Әлемдегі бар және әлеуетті операторлар Ұлы ақ акуланың өте жақын және шабуылдамайтынына қатысты теорияны білгенде, бұл басқа қауіпті акулаларға, мысалы жолбарыс акулаларына, бұқа акулаларына және мұхиттық аққұйрықты акулаларға да қатысты деген болжам жасалды. Бұл шындыққа айналды және акула туризмі тез дамыды. Қазір бұл жыл сайын миллиардтаған долларлық индустрия, және акулалар туралы көптеген пайдалы мәліметтер берді. Осы суға түсуден кейін кейбір суға түсушілер үлкен акулалармен торсыз суға түсуге тырысты, тіпті олардың арқа қанаттарына міне беруге және су астында оларды ұстауға дейін барды. Алайда, мұндай әрекеттер ұсынылмайды, өйткені акулалар әлі де жыртқыштар және өте мүмкіндікшіл. Ұлы ақ акулалармен еркін жүзуден ешқандай қауіпті жағдай болмаса да, басқа акулалар туралы мұндай айтуға болмайды. Бірнеше өлім және басқа жарақаттар тіркелді.