Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1992 жылы үлкен ақ акулалармен қоршаусыз суға түсу алғаш рет тіркелді, бұл осы жануарлардың қатігездігі туралы халық пікірін өзгертуге септігін тигізді.
First recorded cageless dive with great white sharks
The 1992 cageless shark diving expedition was the world's first recorded intentionally cageless dive with great white sharks, contributing to a change in public opinions about the supposed ferocity of these animals.
Тарих
Бұл суға түсу 1992 жылдың қаңтар айында, Оңтүстік Африканың Дайер аралында National Geographic деректі фильмі Blue Wilderness түсірілімі кезінде болды. 8-10 ірі ақ акулаларды 6 сағат бойы қайық төңірегінде тырнақ пен теңіз сүтқоректілерінің етін қолданып ұстағаннан кейін, төрт суға түсуші осы жануарлардың арасында қауіпсіздік торсыз немесе тізбекшен жасалған костюм сияқты басқа қорғаныссыз алғашқы рет суға түсті. Суға түсушілер – атақты австралиялық кинорежиссерлер және су асты зерттеулерінің пионерлері Рон және Валери Тейлор, олардың досы, Оңтүстік Африкалық суға түсуші және фотограф Джордж Аскью, сондай-ақ 1988 жылы Оңтүстік Африкада акулаларды торға түсіру индустриясын құрған Пит «ПЖ» ван дер Вальт еді. Тейлорлар мен Аскью, акулалар туралы танымал сарапшылар, осы жануарлардың репутациясы олар лайық болғаннан гөрі әлдеқайда қатал екенін жорамалдады. Олардың жорамалы көп жылдық тәжірибеге, соның ішінде су астындағы бетпе-бет кездесулерге негізделген. 1978 жылы Аскью «Жақ балық – аңыз ма, әлде жәндік жегіш пе?» деген мақала жариялады, ол Ұлыбританияның Underwater World журналында жарық көрді. Аскью, олар шабуыл жасағанда жасырындық пен күтпегендікке сүйенетіндіктен, сіз олардың бар екенін білсеңіз, Ұлы ақ акулалар шабуылдамайды деп болжады. Ол осы тақырыпта 1983 және 1991 жылдары тағы екі мақала жариялады, содан кейін 1992 жылы тарихи суға түсу арқылы бұл тұжырымды дәлелдеді. Наталь акулалар кеңесі үшін «Акула POD» қорғаныш мұхиттық құрылғысының (қазіргі Акула қалқаны) прототипін сынақтан өткізу кезінде, суға түсушілер бұл акулалардың өте ұялшақ екенін және оларға жақындасу қиын, тіпті осы бейтаныс келушілерден қорқатынын анықтады, тіпті сағаттар бойы қанға толы тырнақ пен дельфин мен кит етінің кесектерімен қоздырылғанмен де. 20 минут күткеннен кейін, суға түсушілер өте сақ акулалармен бірнеше рет кездесті, ешқашан ешқандай қиындыққа тап болмады және алаңдамады. Бұл «Су астындағы Эверест» табысы, мұхитты зерттеудегі үлкен қадам, Ұлы ақ акуланың «ақылсыз монстр» екені туралы идеяға күшті қарсылық көрсетті және әлемнің акулаларға деген көзқарасын өзгертті. Тейлорлар австралиялық акулалардың Оңтүстік Африкалық акулалардан сәл өзгеше мінез-құлқы болуы мүмкін деп ойлады, бірақ қазір Ұлы ақ акулалардың Оңтүстік Африка мен Австралия арасында жүзіп жүргені белгілі болғандықтан, бұл мәселе талқылауға ашық. Осыдан бірнеше жыл бұрын олар екі рет сымдарға ілініп қалған ақ акулаларды босатып жіберген, тіпті жануарларға тигеніне қарамастан, олардың шабуылға ұшырамаған. Аскью балық аулау кезінде бірнеше рет Ұлы ақ акулалармен кездескен. Алғашқысы 1960 жылы болды, сол кезде олармен кездесу сөзсіз өлімге алып келеді деп саналды. Бұл кездесу өте жүкті аналық акуламен болды, ол шағылысын тастау үшін кішкентай шығанаққа келген. Ол жүктіліктің соншалықты ауыр сатысында болғандықтан, денесі қисық, аузы үлкен құрсағының үстінде алға қарай қараған. Ол «Дроп Гут» деп аталатын. Жануарлар әлемінде анасы, әдетте, бала туар алдында және кейін өте қорғаншы және агрессивті болады, бірақ бұл үлкен жыртқыш оған қарсы агрессия танытпады. Осы және ұқсас кездесулер, сондай-ақ оның әріптестерінің кездесулері оны осы мәселеге көбірек қызығушылық танытуға итерді. Суға түсу алдында Аскью мен Рон Тейлор суға түсу платформасында судан бірнеше сантиметр жоғары тізе бүгіп, суға түсіріп жатқан еді. Аскью тұрып, артқа шегінді, сол сәтте төрт метрлік ақ акула платформаға шығып, оның аяғынан 3 дюйм қашықтықта тоқтады, бірақ оған шабуыл жасауға немесе шабуылдауға тырыспады. Егер ол тұрмаса, ол камерасын, қолын алып кетіп, оны суға тартып әкетер еді. Аскью бұл оқиғаны қасқырлық емес, таза мүмкіндік деп санайды. Прототиптік «Pod» (көшірме) Валери бұл суға түсу кезінде кигені – жалғастыру үшін жасалған манекен және суға түсушілерге ешқандай қорғаныс бермеген. Бұл алғашқы жақын кездесудің суға түсуі Ұлы ақ акулалардың тек адамдарды жеуге ғана емес, өте қызығушылық танытып, тіпті «достық» бола алатынын көрсетті. Бұл суға түсу акулалар туризмінің өркендеуіне тікелей себеп болды – әсіресе үлкен акулалармен еркін суға түсуге (яғни торсыз жүзуге). Әлемдегі бар және әлеуетті операторлар Ұлы ақ акуланың өте жақын және шабуылдамайтынына қатысты теорияны білгенде, бұл басқа қауіпті акулаларға, мысалы жолбарыс акулаларына, бұқа акулаларына және мұхиттық аққұйрықты акулаларға да қатысты деген болжам жасалды. Бұл шындыққа айналды және акула туризмі тез дамыды. Қазір бұл жыл сайын миллиардтаған долларлық индустрия, және акулалар туралы көптеген пайдалы мәліметтер берді. Осы суға түсуден кейін кейбір суға түсушілер үлкен акулалармен торсыз суға түсуге тырысты, тіпті олардың арқа қанаттарына міне беруге және су астында оларды ұстауға дейін барды. Алайда, мұндай әрекеттер ұсынылмайды, өйткені акулалар әлі де жыртқыштар және өте мүмкіндікшіл. Ұлы ақ акулалармен еркін жүзуден ешқандай қауіпті жағдай болмаса да, басқа акулалар туралы мұндай айтуға болмайды. Бірнеше өлім және басқа жарақаттар тіркелді.
The dive took place in January 1992, during the filming of the National Geographic documentary Blue Wilderness, at Dyer Island, South Africa. After 8 10 large Great White sharks had been kept around their boat for about 6 hours using chum and sea mammal flesh, four scuba divers carried out the world's first recorded dive amongst these animals without a safety cage, or any other protection, like chain mail suits. The divers were Ron and Valerie Taylor, notable Australian film makers and pioneers of underwater exploration, their friend George Askew, a South African diver and photographer, and Piet 'PJ' van der Walt, who had founded the South African cage diving industry in 1988. The Taylors and Askew, recognised shark experts and authorities, were testing their hypothesis that these animals had a much fiercer reputation than they deserved. Their hypothesis was based on many years of experiences with various types of shark, including face to face encounters underwater. In 1978, Askew had written an article entitled "The Jaws fish Myth or Maneater? ", published in the UK magazine Underwater World, proposing that Great Whites did not deserve the horrific image and reputation that Jaws author Peter Benchley and film director Steven Spielberg had imprinted in people's minds. Askew postulated that, as they rely on stealth and surprise when attacking, Great Whites would be unlikely to attack if you were aware of their presence. He had two more articles on the same subject published in 1983 and 1991, and then went on to prove that point with the historic dive in 1992. Whilst surface testing of the prototype "Shark POD" Protective Oceanic Device (now Shark Shield) for the Natal Sharks Board, the divers discovered that despite having been excited for hours previously by large amounts of blood laden chum (mashed fish, blood and oil) and chunks of dolphin and whale meat from washed up carcasses, the sharks were actually very shy and difficult to approach, even scared of these unknown intruders. After a long 20 minute wait, the divers had several timid encounters with the very cautious sharks and were never at any time challenged, nor made to feel uneasy. This ground breaking "Underwater Everest" conquest, a huge leap forward in ocean exploration, strongly challenged the idea of the Great White as a "Mindless Monster" eating machine, and changed the way the world viewed sharks. The Taylors felt that the Australian sharks may have a slightly different disposition to South African ones, but as it is now known that Great Whites swim between South Africa and Australia, this is open to debate. On two occasions many years before, they had released Great Whites trapped in wire ropes from cages without being harassed, despite touching the animals. Askew had encountered Great White Sharks several times previously over the years whilst spear fishing. The first was in 1960, when meeting one was considered to mean certain death. This encounter was with a very gravid female who had come into a small cove to drop her pup/s. She was in such an advanced stage of pregnancy that her body was distorted, with her mouth actually facing forward above her hugely distended stomach. She was what is referred to as a "Drop Gut". In the animal world a mother is usually very protective and aggressive just before and just after giving birth, and yet this large Apex Predator showed no aggression towards him. Because of this and similar encounters, and those of his colleagues, he became more interested in this question. Just before the dive, Askew and Ron Taylor were kneeling on the dive platform a few centimetres above water, with their hands in the water filming. Askew stood up and stepped back, and at that moment a four metre Great White slid onto the platform and stopped 3 inches from his foot before sliding back, but made no attempt to snap or lunge at him. It would have taken his camera and arms, and maybe pulled him in if he had not got up. Askew sees that incident as pure opportunism and not savagery. The Prototype 'Pod" Valerie is seen wearing during this dive was a dummy for continuity and afforded the divers no protection. That first close encounter dive demonstrated that Great Whites are not built only to devour people but are very curious and can be quite 'friendly'. This dive is directly responsible for the upsurge in Shark Tourism – especially free diving (i. e. Out of cage swimming) with big sharks. When existing and potential operators around the world learnt of the theory that the Great White was quite approachable and not likely to attack, it was hypothesised that the same applied to other dangerous sharks such as tiger sharks, bull sharks and oceanic whitetip sharks. This proved to be the case and shark tourism began to expand rapidly. It is now a multibillion dollar a year industry, and has provided a lot of useful insights into sharks. Since this dive some divers have attempted cageless dives with big sharks, even hitching rides on their dorsal fins and touching them underwater. However, such attempts are not recommended as sharks are still Apex Predators and very opportunistic. Although there have never been any serious incidents from free swimming with Great Whites, the same cannot be said for other sharks. There have been a number of fatalities and other injuries.