Кіріспе

Westland Scout – Westland Helicopters компаниясы жасаған жеңіл тікұшақ. Saro P.531 үлгісінен дамытылған, ол құрлықта қолданылатын көп мақсатты әскери тікұшақ ретінде қызмет етті, теңіз бағытталған Westland Wasp тікұшағымен ортақ ата-тегі мен көптеген құрамдас бөліктерін бөлісті. Бұл типтің негізгі операторы – Ұлыбритания армиясының Әскери-әуе корпусы болды, ол оны Солтүстік Ирландия және Фолкленд соғысы сияқты бірнеше даулы аймақтарда пайдаланды.

Даму

Scout және Wasp екі ұшағы да Saunders Roe P.531 ұшағынан жасалды, ол өз кезегінде Saunders Roe Skeeter ұшағының жетілдірілген нұсқасы еді. Saunders Roe компаниясын сатып алғаннан кейін Westland P.531 жобасын өз мойнына алды, ол Scout (бастапқыда Sprite деп аталған) және Wasp прототипіне айналды. Ұлыбритания Қорғаныс министрлігімен (MoD) жасалған бастапқы даму шарты бес-алты орындық көп мақсатты тікұшақ жасауға қатысты. Әскери-теңіз күштері мен Армияның талаптарын қанағаттандырған алғашқы нұсқа, P.531 2, 1959 жылдың 9 тамызында Bristol Siddeley Nimbus қозғалтқышымен ұшты. 1960 жылдың 3 мамырынан бастап de Havilland Gnome қозғалтқышымен жабдықталған нұсқасы да сынақтан өтті. Өндірістік Scout AH.1 Rolls Royce Nimbus қозғалтқышын пайдаланды (RR ол кезде Bristol Siddeley компаниясын сатып алған еді). Қозғалтқыштың қуаты бірақ айналу моменті шектелді. Жерде резонансқа төтеп беруге қабілетті шасси жасау үшін кең теориялық есептеулер мен тәжірибелік сынақтар жүргізілді. Бірінші Армия Scout AH Mk 1 1960 жылдың 4 тамызында ұшты, қуатпен басқарылатын нұсқасы 1961 жылдың наурыз айында пайда болды және 1963 жылдың басында жеткізілім басталды. Канададан Найробиге дейінгі сынақтардан кейін, ұшақ корпусы -26 °C және ISA+30 °C температура аралығында пайдалануға жіберілді.

Дизайн

Екі алдыңғы орындықтың артында үш орындық диван орналасқан, бірақ артқы есіктері модификацияланған жағдайда төрт орындық диванмен алмастырылуы мүмкін. Ол жалпы жеңіл жұмыстар үшін қолданылды, оның ішінде бақылау, байланыс, оқу және іздеу-құтқару операциялары. Жеңіл шабуылдық тікұшақ ретінде жабдықталғанда, ол екі, шассиге орнатылған, алға бағытталған пулемет (L8A1 General Purpose Machine Gun) жиынтығын немесе артқы кабинада бір пилоттық пулеметті тасымалдады. Пилоттық пулеметтің орнатылысы сол және оң жақта қол жетімді болды. Пулемет жиынтықтары алдын ала белгіленген конвергенция бұрышына бағытталған, 200 оқтан тұратын және алдыңғы және артқы шасси арасында бекітілген түтік тәрізді тіреуге орнатылған. Танкіге қарсы ролінде ол төрт басқарылатын зымыранды (Nord SS.11) тасымалдай алатын. Нысана алу құралы AF.120 болды, ол Avimo және Ferranti компанияларының бірлескен жобасының нәтижесі, x2.5 және x10 есе ұлғайту мүмкіндігіне ие. APX Bezu нысана алу құралы да бағаланды, бірақ қабылданбады, алайда ол Westland Wasp тікұшағында қолдануға қабылданды. Swingfire танкіге қарсы басқарылатын зымырамен қосымша сынақтар мен тәжірибелер жүргізілді. Вестленд Линксі үшін "Hawkswing" жүйесін сынау мақсатында алғашқы атыстар 1972 жылдың басында жасалды, ал тиісті AF.530 гиростабилизацияланған нысана алу құралы кейін 1974 жылы сынақтан өтті. "Hawkswing" жүйесі 1975 жылы MILAN зымырасы қолданатын жартылай автоматты (SACLOS) жүйесімен салыстырғанда, көзге тікелей қолмен басқару (MCLOS) жүйесіне байланысты тоқтатылды. Жарақатты эвакуациялау (CASEVAC) рөлінде Scout тікұшағы ішінде екі таспаны немесе сыртқы орнатылған екі таспаны тасымалдай алатын, сондай-ақ көмекшінің жарақат алғандарға қарауы үшін пилоттың орындығын кері бұруға болатын. Тікұшақтың жалпы конструкциясы берік болғанымен, оның қоршау өмірі 7200 сағатқа жететін, пилот кабинасының эргономикасы толыққанды емес еді. Мысалы, кабина жылытқышының қосқышы жанармай кранының жанында орналасқан; бұл ұшқыштың қателікке байланысты жанармай кранын жауып қойып, кабина жылытқышын өшірудің орнына, кем дегенде төрт тікұшақтың жоғалуына әкеп соқты. Кейбір ұшқыштар Scout тікұшағының авторотациялық қасиеттерін "күрт" деп сипаттаған. Қызметтік сынақтар мен тәжірибелер AAC-тің Hampshire, Middle Wallop-тағы Даму бөлімімен жүргізілді. Қару-жарақ пен жабдықтың кең ауқымы бағаланды, бірақ олардың көпшілігі қабылданбады. Олардың арасында 7.62 мм-лік General Electric Minigun және екі дюймдік ракеталық модуль болды. Ракеталық модульдер орталық фюзеляж бөлігінің екі жағына көп тіректі қарудың тіректеріне орнатылды, сонымен қатар тегіс түтікшелі және қанатшасы бар ракеталар сынақтан өтті, бірақ олардың дәлдігі "қанағаттанарлық емес" деп сипатталды. Сондай-ақ, стандартты 7.62 GPMG орнына M2 Browning пулеметі және француздық AME.621 20 мм зеңбірегі туралы зерттеулер жүргізілді. Тағы бір зерттеу, Bendix R.100 жеңіл ауа райы және жерді картаға түсіру радарының орнатылуы болды, оның қашықтығы сегіз және 40 шақырымды құрады. Бұл радар шыны талшықтан жасалған мұрынның артына орнатылды, сонымен қатар пилот кабинасында шағын экран орнатылды. Радар антеннасы төменгі сканерлеуді жақсарту үшін кейін даму кезеңінде алға жылжытылды. WG.13 Westland Lynx тікұшағын әзірлеу кезінде екі Scout тікұшағы сынақ орталықтары ретінде пайдаланылды және Scout тікұшағындағы ротордың мөлшеріне ең жақын болғандықтан, толық көлемді, композиттік құрылымды жартылай қатты Lynx негізгі ротор басына орнатылды. Алғашқы сынақ ұшуы 1970 жылдың 31 тамызында орындалды. Бірінші MBB BO 105 прототипі Scout тікұшағының негізгі ротор басымен және қанаттарымен сынақтан өтті, бірақ алғашқы сынақтар кезінде жердің резонансына байланысты қирады. 1968 жылға дейін 150-ге жуық Scout тікұшағы құрастырылды, негізінен Hayes қаласындағы Fairey Aviation бөлімінде.

Пайдалану тарихы

Скот 1960-шы жылдары және 1970-ші жылдары Әскери әуе корпусының негізгі тікұшағы болды; алғашқы Скот 1960 жылы 29 тамызда ұшып, алғашқы ұшудан кейін бір ай өткен соң 66 тікұшаққа тапсырыс берілді. Қозғалтқыштағы мәселелер Scout-тың 1963 жылға дейін пайдалануға берілуін кешіктірді, ал уақытша шара ретінде Армияның Әуе корпусы аз ғана Alouette II тікұшақтарын алды. Тікұшақтың пайдалануға берілуі кешіксе де, Scout енгізілгеннен кейін бірқатар техникалық кемшіліктерге тап болды. Ең алғашқы жоғалтулардың бірі XR596 болды, ол 1964 жылы 16 шілдеде отын сорғысының істен шығуынан кейін Оңтүстік Малайзиядағы Клуанг әуежайының жанындағы орманға құлады. Оқиға кезінде экипаждың екеуі де қаза тапты. Қозғалтқыштардың істен шығуы кем дегенде 11 әскери және азаматтық тікұшақтың жоғалуына себеп болды. Nimbus қозғалтқышының қызмет мерзімі алғашқы кезеңдерде өте төмен болды, әдетте 4-6 сағат ұшуға жеткілікті болды. Бірінші болып 25 сағат қозғалтқыш жұмысына қол жеткізген бөлімге сыйлық беру үшін бәйге ұйымдастырылды деген ақпарат бар. Оперативтік тәжірибе және жетілдіру жұмыстары Nimbus-тың сенімділігін үнемі арттырды және 1964 жылға қарай қозғалтқыштың қызмет мерзімі 1000 сағат ұшуға екі немесе үш рет ауыстырылуға дейін жетті. Scout AH Mk 1 Армияның Әуе корпусымен жалпы жұмыстарда, соның ішінде бақылау және байланыс үшін пайдаланылды. Wasp сияқты, Scout та әртүрлі жабдықтармен жабдықталуы мүмкін, оның ішінде жүзу құралдары және Lucas әуемен жұмыс істейтін, көтеру қабілеті бар лебёдка. Жеңіл шабуыл рөлінде ол екі алға атуға арналған 7,62 мм L7 жалпы мақсаттағы пулеметін (GPMG) артқы шассиге бекітілген тіреулерге орнатуға және артқы кабинаның сол немесе оң жағында бір тұрақты немесе икемді пулемет орнатуға қабілетті болды (кабинада екі пинтельді орнатылған GPMG орнатуға болады, бірақ бұл, әрине, біршама тығыз болар еді). Бұл GPMG комбинациялары кейде бірдей уақытта қолданылып, үлкен әсерге ие болды. Алға атуға арналған GPMG электрмен басқарылды, оларды ұшқыш атып, лобовое стклоға кішкентай крест салу арқылы нысанаға алуға болады. Құмды жағдайда бұл қарулар істен шығуы мүмкін, сондықтан экипаждың біреуі кабина есігінен шығып, қаруды тазалауға тырысып, "тебуге" мәжбүр болды. Бұл процедура ұшу нұсқаулықтарына сәйкес келмеді. L7A1 пинтельді орнатылған пулеметті есік операторы басқарды. Танкке қарсы рөлінде төрт SS.11 ATGW тасымалданды, әр жағынан екі-екіден; оларды пинтельді орнатылған GPMG-мен бірге тасымалдауға болады. Фолкленд кампаниясында SS.11 кейбір жетістіктерге қол жеткізді, ол 1982 жылдың 14 маусымында Аргентина позицияларына шабуыл жасады. Түнгі барлау үшін Scout арнайы тасымалдағыштарда орнатылған төрт парашюттік жарықшамды тасымалдай алады. Сонымен қатар, түнде шұғыл қонуға мүмкіндік беретін екі кішкентай парашюттік жарықшам да тасымалданатын болды. Бұл құрылғылар артқы фюзеляждың оң жағындағы арнайы бекіткіште орнатылды. Армияның Әуе корпусы шамамен 150 Scout тікұшағын сатып алды және 1994 жылға дейін оларды пайдаланды. Британдық әскери авиацияның даму жолы Корольдік теңіз жаяу әскерінің ешқашан өз тікұшақтарына ие болмағанын білдірді. Үлкен Westland Whirlwind, Westland Wessex және Westland Sea Kings Fleet Air Arm тікұшақтары болды және 3 Commando Brigade Air Squadron (3 CBAS) басқаратын Scout AH Mk 1 тікұшақтары да британдық армияның тікұшақтары болды, олар уақытша берілді. 3 CBAS 1971 жылдан 1982 жылға дейін Scout тікұшағын ұшырды, содан кейін оны Westland Lynx ауыстырды, ал эскадрилья ақырында 847 әскери-әуе эскадрильясы болып қайта нөмірленді. Scout Индонезия мен Малайзия арасындағы қақтығыста Борнеода, Адендегі төтенше жағдай кезінде, Оманда (Жебель Ахдар соғысы), Родезияда, Солтүстік Ирландияда және содан кейін Оңтүстік Атлантикада операциялық қызмет көрсетті. Аумақтық армия (AAC) 1980-ші жылдардың соңында бірқатар Scout тікұшақтарымен 666 эскадрильясын құрды.

Борнео

1965 жылдың 20 қыркүйегінде жоғалып кеткен "Скаут" ұшағының тағдыры әлі де құпия. XR599 Лундудан Кучинге түнгі рейске шықты, мақсаты – жергілікті коммунистік күдіктіні Саравак астанасына тергеуге жеткізу. Сағат 23:00-де ұшақ жоғалып кеткені туралы хабар тарады және іздеу-құтқару операциясы басталды. Ұшақ пен ұшқыш, күзетші және күдіктінің денелері табылған жоқ, бірақ кейін балықшы ұшақтың сынықтарын теңізден шығарды. 23 қыркүйекте Сингапурдың "The Straits Times" газеті ұшақтың тұтқынға түскен болуы мүмкін екенін жазды, тұтқын күзетшінің қаруын тартып алып, ұшқышқа отыны біткенше теңізге немесе Индонезия шекарасына қарай ұшуға бұйрық берген деген болжам жасалды. 25 қыркүйекте қайғылы оқиға тағы орын алды: XR599-ды іздеуге шыққан 225 эскадрильясының RAF Westland Whirlwind HAR.10 ұшағы орман үстінде құлап, бортындағы бес адам қаза тапты.

Аден мен Радфан

Аден мен Радфанда бірнеше «Скаут» тікұшағы атып түсірілді, бірақ көбінесе бұл мәжбүрлі қонуға әкеліп соқты, ал тікұшақтар қалпына келтіріліп, жөнделіп, қайтадан қызметке кірістірілді. Мысалы, 1964 жылғы 26 мамырда 3-ші батальон командирі, Парашютшілер полкінің лейтенант-полковнигі Энтони Фаррар Хокли, Радфандағы Уади-Дхабсан аймағын барлау үшін «Скаут» тікұшағын пайдаланды. Тікұшақ жаудың атынан зардап шегіп, ұшқыш жау шебінің артына шұғыл түрде қонды. Кейін тікұшақ табылды, Фаррар Хокли бөлімге қайта қосылды және басшылығы үшін «Қызмет көрсеткені үшін» орденіне қосымша тақта алды. Кампания кезінде үш «Скаут» тікұшағы жарамсыз деп жарияланды. Біріншісі, XR634, 1966 жылғы 16 мамырда қону кезінде ұшқыш қатесінен құлады. Бастапқыда жөндеуге боларлық болса да, кейіннен бұл тікұшақ экономикалық тұрғыдан жөндеуге келмейтіндей зақымдалды, оны қалпына келтіруге жіберілген RAF Westland Wessex оны құлатты. Екінші тікұшақ, XT635, 1967 жылғы 5 мамырда Джебал қаласының үстінде түнгі патрульдеу кезінде төбеге шағылысып, экипаждың екі мүшесі мен екі жолаушысы қаза тапты. Үшінші тікұшақ, XT641, 1967 жылғы 3 қыркүйекте Атақтан Майфағаға бағыт алған рейсте ұшқыш пен Сыртқы істер министрлігінің барлау офицері жолаушысы Ұлттық Азаттық Фронтының қолына түсіп, вадиде қонғаннан кейін атып өлтірді. Содан кейін ҰАФ тікұшақты өртеп, жойды. 1968 жылғы 1 тамызда Westland Sioux XT123 Оманның Шаржа қаласында апатқа ұшырады және оны қалпына келтіруге тырысқан Westland Scout оны құлатқаннан кейін жарамсыз деп жарияланды. Корольдік Көлік корпусының лейтенанты Дэвид Джон Роллс, Хабилайн жолындағы армиялық жол жөндеу бригадасына шабуыл жасаған жаудың үлкен тобына қарсы шабуыл жасағаны үшін DFC орденімен марапатталды. Лейтенант Раллдың 1967 жылғы 30 мамырда жасаған шабуылында алдыңғы және иыққа орнатылған қарулар қолданылып, жауды кері шегінуге мәжбүр етті. Тікұшағы бірнеше рет зардап шегуіне қарамастан, ол үш Hawker Hunter әуе шабуылын нысанаға бағыттады.

Фолкленд соғысы

Операция басталғанда, 3-ші ЖЖБ-дан (3 CBAS) алты «Скаут» 656-шы эскадрилья ААК-тан (AAC) үш машинамен бірге әрекет етті. 5-ші жаяу әскер бригадасы қонған кезде, оларға 656-шы эскадрильядан тағы үш «Скаут» қосылды. Фолкленд соғысы кезінде «Скаут» жараланғандарды эвакуациялау, қайта жабдықтау және арнайы күштерді жеткізу міндеттерін орындады. XT629 ұшағы, Гуз Гриннің солтүстігіндегі Камилла Крик Хаус маңындағы 3-ші топтың екі FMA IA 58 «Пукарасы» (соғыстағы жалғыз аргентиналық әуе жеңісі) шабуылдаған 3-ші ЖЖБ-ның (3 CBAS) B рейсінің екі «Скаут» ұшағының бірі болды. XT629 ұшағы зениттік оқтан зардап шегіп, құлап, ұшқышы қаза тапты, ал экипаж мүшесінің аяғы сынды, ол соққы кезінде қирағаннан мүлдем шығып кетті. Екінші «Скаут» «Пукаралардан» қашып, кейіннен аман қалғандарды эвакуациялау үшін оралды. 656-шы эскадрилья ААК-тің (AAC) XR628 «Скаут» ұшағы 1982 жылдың 8 маусымында Макфи көлінің үстінде төмен ұшқанда негізгі ротордың беріліс қорабы бұзылып, апатқа ұшырады. XR628 екі жұп Дуглас А-4 «Скайхок» ұшағы Grupo 5 жақындағанда жасырынған; бұл ұшақтар кейіннен Блафф Ковта RFA десанттық кемелері «Сэр Галахад» пен «Сэр Тристрамға» шабуыл жасады. Қауіп сейілгеннен кейін және ұшқыш қашып бара жатқанда, негізгі беріліс қорабы істен шығып, ұшақ көл жағасына шамамен бір метрдей суға мәжбүрлі түрде қонды. Екі экипаж мүшесі сол күні капитан Дж.Г. Гринхолл басқаруымен 656-шы эскадрильяның (AAC) тағы бір «Скаут» ұшағымен құтқарылды. Ұшақ ақырында 11 маусымда «Си Кинг» тікұшағымен Фицройға жеткізілді, бірақ Ұлыбританияға оралғаннан кейін жарамсыз деп жарияланды. XR628 ұшағы 1964 жылдың 26 мамырында 3-ші парашютшілер полкінің командирі, подполковник Фаррар Хоклиді тасымалдаған кезде атып түсірілген. Фолкленд кампаниясында SS.11 танға қарсы зымырандарымен қаруланған «Скаут» ұшақтары тиімді қолданылды. 1982 жылдың 14 маусымында Стэнли жарыс жолының батысында орналасқан аргентиналық 105 мм-лік гаубица батареясы Тэмблдаун тауына жақындап келе жатқан Шотландия гвардиясына атыс жасады. Қарулар жақын жердегі 2-ші батальонның MILAN ATGW-інің қашықтығынан тыс болғандықтан, олардың екінші командирі майор Крис Кибл радио арқылы 656-шы эскадрильяның (AAC) капитан Дж.Г. Гринхоллмен байланысып, SS.11 зымырандарын қолдана отырып, «HELARM» сұрады. Ол оқ-дәрімен жабдықталып жатқандықтан, оның «Скаут» ұшағында зымыран ұңғыштары болмады – бұл салмақты азайту және ұшақтың көтеру қабілетін арттыру үшін жасалды. Капитан Гринхолл содан кейін Эстансия Хаусқа оралды, онда оның ұшағы жанармаймен толтырылып, жабдықталды және роторлары әлі де айналып тұрғанда 20 минут ішінде төрт зымыранмен қаруланды. 3-ші ЖЖБ экипаждарымен (3 CBAS) «О» тобы өткізілді, капитан Гринхолл барлау миссиясына ұшып кетті, ал қалған ұшақтар жабдықталды және дайындыққа келтірілді. 20 минут ішінде ол нысананы тауып, аймақты егжей-тегжейлі барлаудан өтті. Ол жаудың екі позициясына екі зымыран атқаннан кейін алдын ала белгіленген кездесу орнына оралды және басқа екі «Скаутты» күтіп алып, оларды бағыттады. 100 метр арақашықтықта орналасқан үш ұшақ аргентиналық позицияларды 3000 метр қашықтықтағы төбеден 10 зымыранды (тоғыз зымыран соқты, біреуі сәтсіз атылды) атып, гаубицаларды, жақын маңдағы бекіністерді, оқ-дәрі қоймасын және басқару пунктін жойды. Аргентина әскерлері минометпен жауап берді, бір снаряд капитан Гринхоллдың «Скаут» ұшағының алдына түсті.

Солтүстік Ирландия

Солтүстік Ирландияда Scout алғаш рет Heli Tele әуе бақылау жүйесін пайдаланды, оның гиростабилизацияланған Marconi құрылғысы артқы кабинасына орнатылды. Heli Tele құрылғысы біршама салмаққа ие болды, бірақ кейінгі жетілдірулер оны едәуір азайтты. Ұшақ Eagle патрульдерін орнату үшін де қолданылды. Осы рөлде артқы кабинаның есіктері мен орындықтары алынып тасталды, ал төрт сарбаз артқы кабинада аяқтарын тіреуге орналасты. Екі ұшақпен бірлесіп жұмыс істеу, сегіз адамнан тұратын патрульді бір аймаққа жылдам жеткізіп, қажет болған жағдайда көлік құралдарын тексеру пункттерін (VCP) құруға мүмкіндік берді. 1973 жылға дейін Scout ұшағының құйрық роторының стандартты түс схемасы қызыл және ақ жолақтардан тұрды. 1973 жылдың 14 қыркүйегінде Армағдағы Госфорд қасарасында оқу кезінде ұшақ тұрғанда құйрық роторының пернелеріне тиіп, бір сарбаз қаза тапты. Осы оқиғадан кейін құйрық роторының түс схемасы ерекше қара және ақ жолақтарға өзгертілді. Солтүстік Ирландиядағы операциялардың ерекше сипатынан туындаған, маңызды жабдықтардың бірі "Nightsun" 3,5 миллион кандела шамдық іздеуші жарық болды. Түнгі операциялар түнгі көру көзілдіріктерінің енгізілуімен едәуір жақсарды, бірақ бұл миссиялар әлі де қауіпті болуы мүмкін. Бұл 1978 жылдың 2 желтоқсанында XW614 ұшағының (659-шы эскадрилья) пилотының ұшу кезінде бағдарын жоғалтып, Лох Росс көліне құлап, екі экипаж мүшесінің қаза болуымен дәлелденді. XW614 провинциядағы операциялар кезінде жарамсыз деп танылған бес Scout ұшағының соңғысы болды.

Экспорт

Теңіз күштеріндегі әріптесінен айырмашылығы, "Скаут" вертолеті "Уосп" сияқты экспорттық сәттілікке жете алмады. Корольдік Иордания әуе күштері үш вертолет сатып алды, екеуі Угандада пайдаланылды, ал Бахрейнде екі вертолет болды, оларды Бахрейннің қоғамдық қауіпсіздік күштері полиция қызметінде қолданды. "Скаут" ешқашан азаматтық авиацияға жарамдылық сертификатын алмады, бұл оны азаматтық операторларға сатуға мүмкіндік бермеді және оның дизайны бастапқыда әскер тарапынан ғана қолданылды. Қазіргі барлық операторлар оларды ұшу үшін "Эксперименттік" сертификатының болуын қажет етеді. 1963 жылдың сәуір айында Австралия Корольдік Теңіз Флоты (RAN) екі "Скаут" вертолетін сатып алды және олар 723 Теңіз Әуе Эскадрильясымен пайдаланылды, ал ұшақтар гидрографиялық зерттеу кемесі HMAS Moresby-де ауыстырылып отырды. RAN "Скауттары" RAN үшін шағын кемелерден вертолеттерді пайдаланудың мүмкіндігін көрсетті және RAN осы вертолеттерді 1973 жылға дейін, олар Bell 206B 1 Kiowas вертолеттерімен ауыстырылғанға дейін пайдаланды. HMAS Moresby кемесінде RAN-нің тәжірибесі Австралия жағалауында абразивті коралл құмының жоғары концентрациясы бар аймақтарда вертолеттерді пайдаланудың салдарынан және роторлық қанаттарға, ұшақ корпусына және қозғалтқыш бөліктеріне тигізетін зиянды әсерінен жоғары деңгейде техникалық қызмет көрсету қажеттігін көрсетті. Вертолеттерді күтіп-ұстауға қосымша күш-жігер жұмсағанына қарамастан, "Скауттар" бұрын осы мақсатта қолданылған гидросамолеттер мен ұшақ қайықтарынан артық деп есептелді. 1967 жылдың сәуір айында HMAS Moresby-ден ұшып кетіп бара жатқанда "Скаут" вертолетінің бірі Уэвак портында апатқа ұшырады; ол кейіннен құтқарылды, бірақ ұшақ жарамсыз деп танылды.

Тірі қалғандар

Әскери мақсатта ешқайсысы қолданылмай тұрса да, әуеде "Скаут" ұшақтары бар; көбінесе Ұлыбританияда. 2014 жылғы мәлімет бойынша, Ұлыбританияның азаматтық тіркелімінде 10 "Скаут" ұшағы қалды, оның ішінде Армиялық әуе корпусының тарихи ұшу тобына тиесілі ұшақ та бар. Ұлыбританиядан тыс, Жаңа Зеландияға экспортталған алты "Скаут" ұшағының соңғысы қолданыстан алынды, қазір Оңтүстік Африкада ZS HAS атты бір ғана ұшақ пайдалануда.

Апаттар мен оқиғалар

XR638 3 қаңтар 1966: 21 Flt, Ұлыбританияда қызмет ету кезінде, ұшақ Wroughton-нан Middle Wallop-қа баптау рейсі кезінде жылытқыш басқаруға қателікпен жанармай клапанын жауып қойғаннан туындаған қозғалтқыш ақауларына тап болды. Ұшақ кейін биіктігін жоғалтып, Уилтширдегі Марлборо қаласының маңына құлап түсті. Содан кейін ұшақ өртеніп, экипаждың екеуі де қаза тапты. XV120 6 маусым 1967: 10 Flight-пен қызмет ету кезінде, ұшақ Бристоль әуежайының жанындағы Фелтон қаласындағы Лонг Кросс тұрғын үй кешенінің бұрышына жерге құлап, ұшқыш пен тағы екі адам қаза тапты. XT625 30 қаңтар 1968: Малайзиядағы 11 Flt-пен қызмет ету кезінде, ұшақтың қозғалтқышы істен шығып, Баттерворттан 16 шақырым қашықтықтағы Герик маңындағы орманда жерге қонды. Оқиғада бір сарбаз қаза тауып, қалған екі адам жарақат алды. XR640 14 мамыр 1969: 6 Flight-пен қызмет ету кезінде, ұшақ Кенттегі Рочестер қаласындағы Chattendon Barracks үстінде Sioux тікұшағымен әуеде соқтығысты. "Скаут" тікұшағы ұшып тұрғанда, "Сиу" тікұшағы қонуға дайындалып келген. "Скаут" ұшағының пилоты және 3-ші Корольдік танк полкінің әуе бөліміне қарасты XT802 тікұшағындағы екі адам қаза тапты. L/Cpl Sindall және Sapper Pedley Royal Engineers әскери қызметкерлері, "өздерінің жеке қауіпсіздігін ескермей", азаматтық тұрғынмен бірге жолаушыларды құтқаруға жасаған батылдығы үшін BEM орденімен марапатталды. XR636 12 сәуір 1974: 664 Squadron, Солтүстік Ирландияда қызмет ету кезінде, ұшақ Портадаун, Армаг графтығының жанындағы Рич Хилл маңындағы көтеріңкі жерге ұшып, ұшқыш қаза тапты. XV133 9 қаңтар 1976: 662 Squadron, Солтүстік Ирландияда қызмет ету кезінде, ұшқыш түнде төменгі бұлтқа ұшып бара жатып бағдарын жоғалтып, Армагтың Кросмаглен қаласының жанында апатқа ұшырады. Ұшқыш пен жолаушы екеуі де қаза тапты. XV132 10 сәуір 1978: 658 Squadron, Солтүстік Ирландияда қызмет ету кезінде, ұшақ қарлы боранға ұшырап, ұшып кетуден шамамен төрт шақырым қашықтықта Lough Neagh көліне құлады. Ұшқыш пен жолаушы, 17 жастағы курсант, екеуі де қаза тапты.

Танымал мәдениет

Скаут 1982 жылы түсірілген "Who Dares Wins" фильмінде Британ армиясының Арнайы әуе күштері полкі қолданғандығын көрсетті. Фильмдегі ұшақтар No. 656 эскадрильясының ААК-ға тиесілі болды. 2008 жылы Корольдік теңіз жаяу әскерін қабылдау туралы фильмдегі жағажай көрінісінде "бұзылған" Скаут ұшағы көрсетілді. 45 секундтық ролик Брунейде түсірілді, онда малайзиялық актерлер террористер рөлінде ойнады. 1 миллион фунт стерлингке жуық құны бар фильм, малайзиялықтардың терроризмге қатысы болуы мүмкін деген ой тудырғандықтан кейіннен көрсетілмей қалды.