Кіріспе

Американдық кешіккен адам (1932–2005)

Энтони "Тони" Джордж Кирицис (13 тамыз 1932 – 28 қаңтар 2005) – американдық адам тоналаушы. Кирицис Индиана штатының Индианаполис қаласында тұрған және жылжымайтын мүлік үшін ипотека төлемдерін уақытында төлемеген. 1977 жылдың ақпан айының басында оның ипотекалық брокері Ричард О. Холл оған төлеуге қосымша мерзім беруден бас тартқанда, Кирицис Холл мен оның әкесі осы мүлікті иеленгісі келетініне көз жеткізді. Мүліктің құны артқандықтан, оны жоғары бағаға сатуға болар еді. Холл мұны жазбаша түрде дәлелдей алатынын айтты.

Қылмыс

1977 жылғы 8 ақпанда Кирицис Холлдың кеңсесіне барып, кесілген зеңбіректің ұшын Холлдың басына бекітті. Сымның екінші ұшы да Холлдың мойнына жалғанды. Бұл "өлген адамның сызығы" деген сөз, егер полицей Кирицисті атса, зеңбірек оқ атып, Холлдың басын жаралайды. Холл қашпақ болса да солай болар еді. Кирицис Холлдың кеңсесінен полицияға қоңырау шалып, оны кепілге алғанын мәлімдеді. Кирицис Холлды 63 сағат бойы кепілде ұстады. Осы уақыттың көп бөлігі Кирицистің пәтерінде өтті, ол WIBC (1070 AM) радиостанциясының жаңалықтар хабаршысы Фред Хекманға жиі қоңырау шалып, өзінің айтқандарын эфирге шығаруын сұрады. Соңында, адвокат Холл Кирициске зұлымдық жасағанын және оған 5 миллион доллар төлейтінін куәландырған құжатқа қол қойғанын хабарлады. Құжатта Кирицис сотталмайтыны, тіпті қамалмауы да көрсетілген. Содан кейін Кирицис тікелей эфирде телекамералардың алдында сөйлеп, өзін "ұлттың батыры" деп жариялады. Оның сөзі соншалықты құйыртпақ болды, кейбір журналистер ол Холлды атып тастайды деп ойлады, сондықтан тікелей эфир тоқтатылды. Полиция бастығы Билл Фишер сұхбатында алдын ала жоспар бар екенін айтты, егер Фишер қалтасынан орамал шығарса, ол жоспарды іске қосуға сигнал берер еді. Фишер зеңбіректі Кирицистің құлағының артына қойып, екінші офицер оны ұстап тұрып, атуға дайын тұрар еді. Фишер орамалға үш рет қол жеткізгенін, бірақ әр жолы оны қайта салғанын айтты. Бірақ ақырында Кирицис Холлды босатты. Ол зеңбіректің зарядталғанын көрсету үшін көкке оқ атты және дереу қамауға алынды. Соңында, ол ақыл-есінен ауытқуы себепті кінәсіз деп танылды. Кирицисті білген көптеген адамдар оның жайлы жақсы пікірде болды және оның іс-әрекеттеріне қатты таң қалды. Кирицис "әрдайым көршілеріне көмектесетін, мейірімді, еңбекқор және тәртіпке қатаң бағынатын адам" деп сипатталды.

Істің салдары

Сот кезінде Индиана штатының заңдары (және басқа бірнеше штаттардың) айыпталушының ақылсыздық туралы мәлімдемесін жоққа шығаруды прокуратурадан талап етті, яғни айыпталушының ақыл-есі дұрыс екенін қызметтік дәлелдермен, күмәндан тыс дәлелдеуді талап етті. Кирицистің ісі, әсіресе бас қорғаушы психиатры Ларри М. Дэвистің куәлігі және Джон Хинклидің ісі салдарынан Индиана және басқа штаттар өз заңдарын қайта қарастырып, ақылсыздыққа байланысты сотқа жүгінген қорғаушы тарапқа дәлелдеу жүктемесін толығымен жүктеді. UPI агенттігінің жеке фотографы Джон Х. Блэр оқиғаның суретін түсірді, ол 1978 жылы «Жылдың жаңалық суреті» номинациясы бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Оқиғаның видеожазбасы 1982 жылы түсірілген «Американың қаны» атты деректі фильміне АҚШ-тағы зорлық-зомбылықтың көптеген мысалдарының бірі ретінде енгізілді. 2017 жылы «Өлім сызығы» деп аталатын кешірімшілік оқиғасы туралы толық метражды деректі фильм шықты. 2022 жылы Джон Хаммның басты рөлде ойнаған кешірімшілік оқиғасының көркемдеуі «Америкалық кешірімшілік» атты 8 бөлімді подкаст ретінде жарық көрді.