Кіріспе
Америка Азамат соғысының шайқасы
Камберленд шіркеуінің шайқасы 1865 жылдың 7 сәуірінде Америка Азамат соғысының Аппоматтокс науқаны кезінде Одақ армиясының II корпусы мен Солтүстік Вирджиния армиясы арасында болды. 1865 жылдың 6 сәуірінде Сейлорс-Крик шайқасынан кейін генерал-лейтенант Ричард Х. Андерсон мен генерал-майор Джон Б. Гордонның аман қалған конфедерациялық әскерлері Жоғары көпірге бет алды – жоғары жағында теміржол көпірі және Аппоматтокс өзенінің төменгі жағындағы вагондар көпірі бар екі қабатты құрылыс. Олар өзеннің солтүстік жағына өтіп, батысқа қарай шегінуді жалғастырды. Конфедерация әскерлері көпірді жоюды жоспарлады, оны күн бұрын Жоғары көпір шайқасында сақтап қалу үшін күрескен еді, бірақ қателіктер мен кешігулерге байланысты генерал-майор Эндрю А. Хампрейстің II корпусының әскерлері көпірлерге жақындағанға дейін оны бастамады. Екінші, кішкентай Жоғары көпір шайқасынан кейін, оқиға орнындағы Одақ әскерлері теміржол көпірін толық құлаудан сақтап, вагондар көпірін пайдалануға жарамды күйде қалдырды. Хампрейстің әскерлері генерал-майор Уильям Махоунның дивизиясын – марш бағытының соңғы бөлігін, Вирджиниядағы Фермвиллден батысқа қарай 6 шақырым және солтүстікке қарай 5 шақырым жердегі Камберленд шіркеуіне дейін қуып жетті. Конфедераттар шіркеудің маңындағы биік жерді нығайта бастады. Көп ұзамай генерал-лейтенант Джеймс Лонгстрит қалған конфедерациялық жаяу әскерлерімен бірге Фермвиллден Вирджинияға Махоунға қосылды, содан кейін Фермвиллдегі теміржол және вагондар көпірлерін өртеді. Конфедерацияның атты әскері мен бір жаяу әскер бригадасы өзенді фордтауға мәжбүр болды. Камберленд шіркеуіне бара жатқан жолда бригада генералы Томас А. Смит қаза болды, содан кейін Хампрейс Махоуннан кейін шіркеуге жеткен екі дивизиясына конфедерациялық шепке шабуыл жасауға бұйрық берді. Конфедерациялық позиция тым мықты екенін көріп, Хампрейс Гордон корпусын қуып жету үшін тікелей Фермвиллге бет алған бригада генералы Фрэнсис Барлоудың дивизиясын қайтарды және Потомак армиясының қолбасшысы генерал-майор Джордж Мидке Ли армиясының барлық күші өзеннің солтүстігінде екенін хабарлады. Хампрейс конфедерациялық армияның толық күшін тоқтату үшін күштер жіберуді ұсынды. Кейін Хампрейс пен Мид конфедераттар Фермвиллдегі көпірлерді жойғанын білді, сондықтан сол күні Хампрейске күштер келмеді. Лидің жаяу әскерімен шайқасқан атты әскердің жақындап келе жатқанын қате түсініп, Хампрейс тағы бір сәтсіз шабуылға бұйрық берді, оны конфедераттар кері қайтарды. Полковник (бригадир генерал) Джон Ирвин Грегг атты әскер шайқасында тұтқынға алынды. Көмекке күштер келмейтін болғандықтан және түн жақындағандықтан, Хампрейс одан әрі шабуыл жасауды тоқтатты. II корпус Камберленд шіркеуі шайқасында кем дегенде 571 адамды жоғалтты, ал атты әскер 74 адамды жоғалтты – бұл кейде Фермвилл шайқасы деп аталады. Конфедерацияның жоғалғандары белгісіз, бірақ Одақтың жоғалғандарының жартысына жуық деп есептеледі. Ұлттық саябақтар қызметі конфедерацияның жоғалғандарын 255 деп көрсетеді. Одақ әскерлері Камберленд шіркеуіндегі әскерлерін қоршауға алатынын түсінген генерал Роберт Ли өз әскерін тағы бір түнгі шерумен батысқа қарай сағат 23:00-де кері тартты. Конфедераттар Камберленд шіркеуінде Одақ әскерін тоқтатты және аз шығынға ұшырады, бірақ олардың шеруі кешікті, бұл Аппоматтокс өзенінен оңтүстікке қарай басқа Одақ күштеріне оларды озуға және Аппоматтокс соты шайқасында кесіп тастауға мүмкіндік берді.
Теңізші сағасынан шегіну
Фермвиллдің маңындағы тік еңістерді азайту қажеттілігіне байланысты, Оңтүстік жақ темір жолы Аппоматтокс өзенінің оңтүстік жағынан Фермвиллдің шығысында, Райс стансасынан шамамен 6 миль (10 км) қашықтықтағы Жоғары көпір арқылы өзеннің солтүстік жағына көшті. Жоғары көпірден бастап, темір жол өзеннің солтүстік жағалауымен параллель жүріп, Фермвиллге (Виргиния) дейін, оңтүстік-батысқа қарай 4 миль (6 км) жетті. Сейлор-Крик шайқасынан кейін Конфедерацияның генерал-лейтенанты Ричард Х. Андерсон және генерал-майор Джон Б. Гордон, сондай-ақ олардың корпусының жеңілген қалдықтары Аппоматтокс өзенінің солтүстік жағындағы салыстырмалы қауіпсіздікке жету үшін Оңтүстік жақ темір жолының Жоғары көпірі мен оның астындағы вагондар көпіріне бет бұрды. Көпірлерді өзінен кейін жоюға жасаған сәтсіз әрекеттерінен соң, Гордон мен оның әскері темір жолдың Жоғары көпір арқылы, өзеннің солтүстік жағалауымен және Фермвиллдегі көпірлер арқылы өзеннің оңтүстік жағына дейін созылған бағытын ұстанды, азық-түлік алу үшін, содан кейін дереу Фермвиллден өзеннің солтүстік жағына қайта оралды.
Лонгстрит Фермвиллге көшіп барады
6 сәуір күні таңертең Райс стансасына жеткен генерал-лейтенант Джеймс Лонгстриттің корпусы Сейлорс-Крик өзенінен өтіп кетті, себебі олар марш басында болды және ондағы шайқасты қалып қойды. 6 сәуірдегі Райс стансасының шағын шайқасынан кейін, түнгі шеруде Лонгстриттің корпусы кешке қарай Райс стансасының Конфедерация желілеріне жақындаған генерал-майор Джон Гиббонның XXIV корпусынан, генерал-майор Эдвард Ордтың Джеймс армиясынан қашып кетті. Лонгстриттің корпусы өзеннің оңтүстігінде қалып, түнде Фармвиллге батысқа қарай бет алды. 7 сәуірде сағат 9:00 шамасында Лонгстриттің әскерлері Фармвиллге келді, ал одақтың генерал-майоры Джордж Круктың атқыштар дивизиясы оларды тызғынмен қуды. Гиббонның Джеймс армиясының XXIV корпусы, бригадалық генерал Уильям Бирнидің XXV корпусының екінші дивизиясымен күшейтілген, Круктың атты әскерінің артынан тығыз қозды. Шериданның атты әскері бірінші болып Памплин стансасына жетіп, 3 локомотивті және азық-түлікпен бірге вагондарды жаулап алды. Конфедерацияның күзетшілері мен тұтқындары жол бойында азық-түліксіз жіберілді. Фармвилльден шығып бара жатқан әскерлерге азық-түліктің бір бөлігі таратылды, ал одан таратылған бос вагондар өртелді. Лонгстрит күштерін Фармвилльден Камберленд шіркеуінің маңына жылдам жылжытуға мәжбүр болды, қалаға одақтың күштерінің жақындауына жол бермеу үшін. Бригадир генерал Фрэнсис С. Барлоудың басқаруындағы II корпустың екінші дивизиясының алдыңғы бөлімшесі таңғы сағат 7:00 шамасында Жоғары көпірге жеткенде, конфедераттардың көпірдің солтүстік (және батыс) жағындағы көпір басындағы редутты жарылқағанын және теміржол көпірін, сондай-ақ төменгі вагондар мен жаяу жүргіншілер көпірін өртеп бастағанын көрді. Генерал-лейтенант Андерсонның күзетшілеріне жіберілген қате немесе дұрыс түсінілмеген бұйрық, ешкімді өткізбеу, генерал-майор Уильям Махоунның дивизиясын бұйрық нақтыланғанға дейін өтуге тыйым салды. Бұл II корпустың алдыңғы бөлімшелеріне конфедераттар көпірді жоюға тырысқанда көпірге жетуге мүмкіндік берді. Көпірлерді сақтау немесе жою үшін болған келесі шайқас – Жоғары көпірдің екінші шайқасы болды, алдыңғы күні одақтың шабуыл жасаған күштері конфедераттарды Аппоматтокс өзенінің оңтүстік жағында ұстап тұру үшін көпірді жоюға тырысқанда, конфедераттар оны сақтап қалды, одақтың күштерін өлтіріп немесе тұтқынға алды. Олар Гордон, Андерсон және Махоунды қуған II корпустың өтуі үшін вагондар көпірін сақтап қалды. Барлоу дивизиясының полковник Уильям А. Ольмстедтің бірінші бригадасы мен бригадир генерал Томас Альфред Смиттің үшінші бригадасы, бригадир генерал Нельсон Майлздың дивизиясымен бірігіп, көпірлерді жоюды аяқтауға тырысқан Махоунның әскерлерінің қарсы шабуылын тойтарды. II корпус көпірлерге жеткенде, Махоунның дивизиясы өзеннің солтүстік жағалауындағы биік жердегі екі редутпен қорғаныс шебінде болды, бірақ олар көпірлерді жоюға және Хамфристің корпусының өзеннен өтуіне кедергі келтіре алмағандықтан солтүстік-батысқа қарай жылжыды.
Қауіпсіздік қызметі: Смит өлімге ұшырады
Гордон корпусы мен Барлоу дивизиясы Хай-Бриджтен Фермвиллдің солтүстік шеттеріне дейін ұсақ шайқастар жүргізді. 1-ші Делавэр жаяу әскер полкінің полковнигі Даниэль Вудолл үшінші бригаданың басқаруын өз мойнына алды. Полковник Уильям А. Ольмстед бригадасы Смит бригадасын қолдау үшін жылжыды, бірақ оның 100-ден астам адамы тұтқынға алынды, себебі Конфедерацияның артқы күзетшілері Смит бригадасының шешімсіз әскерлеріне шабуыл жасады. Осы кездесу кезінде Кадмус Уилкокс дивизиясының қалған бөлігі Фермвиллде рацион алып, өзеннің солтүстік жағына көшті. Уилкокс дивизиясын өзеннен кері өткізіп, артқы күзет пен азық-түлік пойыздарын Памплин станциясына қарай жылжуға дейін қорғады. Круктың кавалериясы қалаға кіріп, қалып қойғандарды тұтқынға алды, ал XXIV корпус көпір өртеліген кезде 0,05 миль (0 км) қашықтықта болды. Содан кейін Одақ армиясының бас қолбасшысы генерал-лейтенант Улисс С. Грант және оның штабы Фермвиллге келді, Рэндольф үйін (Принц Эдуард қонақ үйі) штаб-пәтері етіп белгіледі. Олар Линчбургке дейінгі жолдарды бақылап, ашық алаңның ұзын беткейіне орналасты. Одақтың II корпусының қолбасшысы генерал-майор Хамфрис, бригадир генералдар Майлз бен де Тробриан дивизияларымен бірге сағат 13:00 шамасында Камберленд шіркеуіне жақын Линчбург жолында келді және Махоун дивизиясымен ғана емес, Солтүстік Вирджиния армиясының барлық қалған күштерімен де шайқасқа түсті. Майлз дивизиясының сарбаздары капитан Артур Б. Уильямстың Солтүстік Каролина артиллериялық батареясын уақытша басып алды, бірақ генерал-майор Брайан Граймс дивизиясының әскерлері оны қайта басып алды. Хамфрис әскері жақындағанда Гордонның әскері Махоунға қосылды, ал Солтүстік Вирджиния армиясының барлық жауынгерлік қабілетті күштері Камберленд шіркеуінің маңында жиналды. Тарихшы Уильям Марвелдің сөзіне сүйенсек, артиллериямен бірге шамамен 12 000 жауынгерлік қабілетті Конфедерация әскері Камберленд шіркеуінде бекінген. Генерал-майор Фитцху Лидің кавалериясының бір бөлігі Махоунның сол қанатын қорғауға жіберілді. Конфедерацияның күшті бекініске ие екенін түсінген Хамфрис Барлоу дивизиясын қайтарды, ол Гордон корпусын Фермвиллге қарай, ал Конфедерацияның Данвиллге қарай жылжуына қарсы қорғану үшін Оңтүстік теміржолымен жүріп келе жатқан еді. Хамфрис Фермвилл бағытынан оқ атысын естіп, Конфедерация әскерінің оң қанатын қысқартқанын көрді, сондықтан VI корпус өзеннен өтіп, шабуылға көшкен деп ойлады. Махоун оң қанатынан бірнеше әскерді Одақ әскерінің қақтығысу желісіне шабуылдауға жіберді, бірақ олар екі рет кері шегінді.
Фермвиллдің кавалерия шайқасы
Хамфристің естіген атысы Круктың ат әскерінен естілді, олар өзенді кесіп өтіп, Фармвиллден Бэкингем планк жолы бойында шамамен 4 км қашықтықтағы керуенге шабуыл жасады. Оларды Гордонның жаяу әскері, Камберленд шіркеуінен түсіп келген күштер қолдады. Полковник Сэмюэл Б. М. Янг Грегг бригадасының қалған бөлігін қайта құрып, Дэвис әскерімен және Лордтың батареясымен бірге керуенге тағы шабуыл жасады. Конфедерация әскерлері генерал Роберт Лидің жеке қарсы шабуылға басшылық етуіне жол бермей, одақ атты әскерін кері шегіндіруге уәде берді. Содан кейін олар Круктың әскерлерін Аппоматтокс өзенінен Фармвиллге қайта шегінуге мәжбүр етті.
Шығындар
Камберленд шіркеуіне дейін және оның маңындағы шайқаста II корпус 40 қаза тапты, 210 жараланды, 321 жоғалып кетті, барлығы 571 адам шығынға ұшырады. Конфедерация тарапынан туған шығын саны белгісіз.
Грант берілуді сұрайды; Ли міндеттемесіз
Грант Лиге 7 сәуір күні сағат 17:00-де Фармвиллден хат жазды:
General:The results of the last week must convince you of the hopelessness of further resistance on the part of the Army of Northern Virginia in this struggle. I feel that it is so, and regard it as my duty to shift from myself the responsibility of any further effusion of blood, by asking of you the surrender of that portion of the C. S. Army known as the Army of Northern Virginia. Grant's Adjutant General, Brigadier General (Brevet Major General) Seth Williams, brought Grant's first message to Lee for delivery through the lines by General Humphreys's staff at about 8:30 p. m.
Lee showed the message to Longstreet who said: "Not yet." The corps then crossed the Appomattox River on a newly built footbridge, but waited for a pontoon bridge borrowed from the XXIV Corps for their artillery and wagons to cross after which they camped on the north bank. They skirmished with some outpost troops and took 38 prisoners. By 3:00 p. m., units of Brigadier General (Brevet Major General) George Armstrong Custer's and Brigadier General Thomas Devins's divisions began to arrive at Prince Edward Court House from the Sailor's Creek Battlefield. ordered them to move west and they eventually camped 7 mile (11 km) from Farmville and 7 mile (11 km) from Prospect Station.
Генерал: Өткен аптаның нәтижелері сізді осы күрес кезінде Солтүстік Вирджиния армиясының одан әрі қарсы тұрудың беймәніне көндіретін болар деп ойлаймын. Мен осылай сезінемін және одан әрі қан төгуге жауапкершілікті өз денемнен алып тастауды өз міндетім деп санаймын, осы арқылы Сізден Солтүстік Вирджиния армиясы деп танылатын К. С. армиясының бөлігін тапсыруды сұраймын. Гранттың генерал-адъютанты, бригадир-генерал (бриват-майор-генерал) Сет Уильямс, Лиге Гранттың алғашқы хабарын жеткізді, оны генерал Хамфристің штабы шамамен сағат 20:30-да жеткізді. Ли хабарды Лонгстритке көрсетті, ол: "Әлі емес" деді. Содан кейін корпус Аппоматтокс өзенін жаңадан салынған жаяу көпірінен өтті, бірақ артиллериясы мен вагонды өткел үшін XXIV корпустан алынған понтондық көпірді күтті, содан кейін солтүстік жағалауда орналасты. Олар кейбір постыдағы әскерлермен шайқасып, 38 тұтқынға алды. Сағат 15:00-ге қарай бригадир генерал (бриват генерал-майор) Джордж Армстронг Кастер мен бригадир генерал Томас Девинстің дивизияларының бөлімдері Сейлорс-Крик шайқасынан Принс-Эдуард сотының үйіне келе бастады. Оларға батысқа жылжуға бұйрық берді және ақырында Фармвиллден 7 миль (11 км) және Проспект стансасынан 7 миль (11 км) қашықтықта орналасты.
General:The results of the last week must convince you of the hopelessness of further resistance on the part of the Army of Northern Virginia in this struggle. I feel that it is so, and regard it as my duty to shift from myself the responsibility of any further effusion of blood, by asking of you the surrender of that portion of the C. S. Army known as the Army of Northern Virginia. Grant's Adjutant General, Brigadier General (Brevet Major General) Seth Williams, brought Grant's first message to Lee for delivery through the lines by General Humphreys's staff at about 8:30 p. m.
Lee showed the message to Longstreet who said: "Not yet." The corps then crossed the Appomattox River on a newly built footbridge, but waited for a pontoon bridge borrowed from the XXIV Corps for their artillery and wagons to cross after which they camped on the north bank. They skirmished with some outpost troops and took 38 prisoners. By 3:00 p. m., units of Brigadier General (Brevet Major General) George Armstrong Custer's and Brigadier General Thomas Devins's divisions began to arrive at Prince Edward Court House from the Sailor's Creek Battlefield. ordered them to move west and they eventually camped 7 mile (11 km) from Farmville and 7 mile (11 km) from Prospect Station.
Лидің батысқа түнгі жорығы
Ли Гранттың хабарын қарастырып жатқанда, вагондар күндізгі жаңбырдан және үнемі қолданылудан батпаққа айналған жолдармен батысқа қарай жылжуын жалғастырды. Бұл осы жолмен жүре алмайтын кейбір есектің тобының өліміне және вагондардың өртелуіне әкеп соқты. Пойыз Ричмонд-Линчбург пошта жолына жеткенде жағдай жақсарды. Бригад генерал Рубен Линдсей Уокер Конфедерация армиясының бас корпусынан бөлек резервтік артиллерия колоннасын жылжытты. Ли өзінің армиясының тағы да Камберленд шіркеуінен түнгі жорыс жасауы керектігін білді, Одақ күштерінен озып, Аппоматтокс станциясынан азық-түлік алып, мүмкін болса, Кэмпбелл соты (қазіргі Растбург, Вирджиния) және Вирджиния штатының Питтсилвания округы арқылы Данвиллге қашу керек болды. Генерал Лимен бірге Лонгстриттің корпусы Пьемонт көмір шахтасы жолымен, сондай-ақ Букингем планк жолы деп белгілі Курдсвилл арқылы Вирджиния штатының Нью-Сторға баратын жолға қарай жылжыды. Гордон корпусы, Фитцху Лидің атқыштар тобынан кейін, Ричмонд-Линчбург пошта жолымен, қысқарақ жолмен Нью-Сторға қарай жылжыды. Көліктік генерал Одақ атқыштары Памплинге жақын болғандықтан вагондарды жылжытуды ұсынды, бірақ Брекинридж Лиге хабарламайынша бұған келіспеді. Генерал Хамфрис өзінің кітабында Камберленд шіркеуіндегі шайқас Конфедерация армиясын ұстап, Лидің құнды уақытын жоғалтқанын айтты. Бұл кешігу Одақ атқыштары мен V және XXIV корпусқа 9 сәуірдің таңында Аппоматтокс сотына жетіп, Конфедерацияның Линчбургке қарай бұзылуына жол бермеуге мүмкіндік берді.