Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Лю Е (өлді 314), әдептілік аты Лихуа (麗華), ресми түрде Усуань императрицасы (武宣皇后, сөзбе-сөз "әскери және адал императрица") – Сионғулар басқарған Қытайдың Хан Жао әулетінің императрицасы. Ол Лю Конгтың (Чжаову императоры) үшінші әйелі болды.
Liu E (died 314), courtesy name Lihua (麗華), formally Empress Wuxuan (武宣皇后, literally "the martial and responsible empress") was an empress of the Xiongnu led Chinese Han Zhao dynasty. She was the third wife of Liu Cong (Emperor Zhaowu).
Өмір
Лю Е – Лю Конгтың құрметті шенеуніктерінің бірі Лю Иньнің (劉殷) қызы болды. Ол Лю Конгтың кемшіліктерін көрсетуге дайын болған, бірақ мұны тек жеке түрде істейтін адам ретінде сипатталды, осылайша ынтақты және шарбақты императордың құрметіне ие болды. 312 жылы ол әпкесі Лю Ин (劉英) және оның төрт немере қызымен бірге оның қарындасы ретінде алынды. Бұл қадамға Лю Конгтың ағасы және тақ мұрагері Лю Ай (劉乂) қарсы шықты, бұл эндогамияға қатысты тыйымды бұзу болады деп мәлімдеді. Алайда Лю Конг бұл әрекетті Лю Иньнің этникалық тұрғыдан хань болғанымен, ал өзінің этникалық тұрғыдан сюнну болғанымен, демек, олардың ортақ атасы болмағанымен негіздеді. Лю Е мен оның әпкесі Лю Ин екеуі де Лю Конгтың сүйіктісі болды. 312 жылы Лю Конг сол жылы қайтыс болған император Хуянның орнына Лю Инды императорлыққа тағайындауды жоспарлады, бірақ анасы, императорлық жесір Чжанның талабы бойынша, оның орнына басқа қарындас, Чжан Хуигуанды император етіп тағайындады. Лю Ин көп ұзамай қайтыс болды. 313 жылы императорлық жесір Чжан қайтыс болды. Лю Конг Лю Е-ні императорлыққа тағайындады және оған сарай салдыруды жоспарлады. Оның министрі Чэнь Юаньда оны тым ысырапшыл екеніне көндіруге тырысты, ал Лю Конг ашуланып, Чэньді өлтіруге бұйырды. Алайда, жаңа император араласып, Чэнь өмірі сақталды және одан әрі жоғарылауға ие болды. Келесі жылы императорлық Лю және Чэньнің кеңесімен Лю Конг өзінің мінез-құлқына белгілі бір деңгейде түзетулер енгізді. Императорлық Лю өте ақылды және мейірімді әйел ретінде сипатталды. Алайда ол 314 жылы қайтыс болды. Осыдан кейін Лю Конгтың сарайы толығымен шатасқанын айтты, және оның кеңесіз Лю Конгтың жеке мінез-құлқы нашарлаған сияқты көрінді.
Liu E was the daughter of one of Liu Cong's honored officials, Liu Yin (劉殷), who was described as someone who was willing to point out Liu Cong's faults, but only doing so in private, thus earning the temperamental and impulsive emperor's respect. She was initially taken as a concubine by him in 312, along with her sister Liu Ying (劉英) and four of her nieces. This move was opposed by Liu Cong's brother and crown prince Liu Ai (劉乂), who argued it would be a violation of the prohibition against endogamy. Liu Cong, however, rationalized the move in that Liu Yin was ethnically Han, while he himself was ethnically Xiongnu, and therefore were not of the same ancestor. Liu E and her sister Liu Ying were both favored by Liu Cong. Initially, in 312, Liu Cong wanted to appoint Liu Ying empress to replace Empress Huyan, who had died earlier that year, but at his mother Empress Dowager Zhang's insistence, he appointed another concubine, Zhang Huiguang empress instead. Liu Ying died soon thereafter. In 313, Empress Zhang died. Liu Cong appointed Liu E empress and wanted to build a palace for her. His minister Chen Yuanda tried to persuade him that it was overly wasteful, and Liu Cong, in anger, ordered Chen's execution. However, the new empress interceded, and Chen was spared and further promoted. For the next year, under Empress Liu's and Chen's advice, Liu Cong was said to have corrected his behavior to some extent. Empress Liu herself was described as intelligent and kind. However, she died in 314. It was said that from that point on, Liu Cong's palace would be thoroughly in a confused state, and Liu Cong's own personal behavior appeared to degenerate after this, without her counsel.