Кіріспе

Румын романисі, ақыны, әңгімелер авторы, әдеби сыншы және эссе жазушы Мирча Кэртэреску (; 1 маусым 1956 жылы туған) - румын романисі, ақыны, әңгімелер авторы, әдеби сыншы және эссе жазушы.

Өмірбаян

1956 жылы Бухарест қаласында туған ол 1970-ші жылдардың басында Кантемир Вода ұлттық колледжінде оқыған. Мектепте оқыған жылдары Николае Манолеску мен Овидий С. Крохмальничану басқарған әдеби топтардың мүшесі болды. Сол кезде, өзінің буынындағы көптеген жасөспірімдер сияқты, Картареску 1960-шы жылдардағы американдық контрмәдениетінің мұрасына, соның ішінде Боб Дилан, Джими Хендрикс және The Doors сияқты суретшілерге зор ықпал етті. 1978 жылы өлең жазуды бастады. Кейіннен Бухарест университетінің әдебиет факультетінде румын тілі мен әдебиеті кафедрасында оқыды. 1980 жылы ол дипломдық жұмысын қорғап бітірді, ол кейіннен поэзия туралы кітабына, атап айтқанда «Химерикалық арманға» айналды. Сол жылы оның бірнеше туындылары Cartea Românească баспасында жарық көрді. 1980-1989 жылдары Картареску румын тілінің мұғалімі болып жұмыс істеді, содан кейін Румыния Жазушылар одағында және Caiete Critice журналында редактор болып қызмет етті. 1991 жылы Бухарест университетінің әдебиет факультетіндегі Румын әдебиеті тарихы кафедрасының лекторы болды. 2010 жылы ол сол жерде доцент болды және қазірге дейін дәріс оқып келеді. 1994-1995 жылдары Амстердам университетінде қонақ лекторы болып жұмыс істеді, ал қазіргі уақытта Штутгарт университетінде де сол қызметте еңбек етеді. 2012 жылы «Дене» романы үшін Халықаралық әдебиет сыйлығына ие болды. Картареску румын ақыны Роменге үйленген, олардың бір ұлы бар. Ол Бухарест университетінің әдебиеттану кафедрасындағы толық профессор.

Жұмыс

Жазушы ретінде дебюті 1978 жылы «România Literară» журналында жарияланған өлеңдерімен болды. Екі жыл өткен соң, ол өзінің алғашқы кітабы «Фарури, витрина, фотография» жариялады, ол оған Румыния Жазушылар одағының дебют сыйлығын әкелді. 1990 жылы коммунистік режимнің ауыр цензурасы тұсында жазылған, аударылуға көп үміт болмаған постмодерн эпостық өлең «The Levant» коммунизм құлағаннан кейін жарық көрді. Бұл өлең бірнеше румын жазушыларының, әсіресе Михай Эминескутің стильдерін пародизациялайды, оның «Scrisoarea III» өлеңінен метрикалық үлгіні және тіпті бірнеше жолдарды алған. 2010 жылы румын әдеби сыншылары «Ақырау» романын онжылдықтың үздік романы деп таныды. Оның туындылары Еуропаның көптеген тілдеріне (ішінде испан, француз және ағылшын тілдеріне) аударылып, Еуропа, Латын Америкасы және АҚШ-та жарияланды. Картареску әдебиет бойынша Нобель сыйлығына бірнеше рет ұсынылған және бұл сыйлықты жеңіп алуға үміткерлердің бірі саналды. 2023 жылы швед журналисі Карстен Палмер Шале оны сыйлыққа үміткерлердің тізіміне қосып, Картареску өзінің осындай тізімге енгеніне алғыс айтып, одан артық тілегі жоқ екенін мәлімдеді.

Антологиялар

Заманбап румындық өлеңдер антологиясы (1850–2015) екінші басылым – ағылшын/румындық тілдерінде. Даниэль Ионита – редактор және бас аудармашы, Ева Фостер, Даниэль Рейно және Рошель Бьюспен бірлесе жұмыс істеген. Минерва баспасы. Бухарест, 2015 жыл.