Кіріспе

Италиялық жазушы, суретші (1413–1463)

Болоньялық Екатерина [Caterina de' Vigri] (8 қыркүйек 1413 – 9 наурыз 1463) – итальяндық Кедей Клэр орденінің мүшесі, жазушы, мұғалім, мистик, суретші және әулие. Суретшілердің қамқоршысы және құлшындыруға қарсы тұрушы Екатерина де Вигри өзінің туған Болонья қаласында үш ғасырға жуық құрметке ие болды, содан кейін 1712 жылы Папа Климент XI оны ресми түрде қасиетті деп жариялады. Оның мерекесі 9 наурыз.

Өмір

Катерина жоғары топтық отбасынан шыққан, Болоньялық Бенвенута Маммолини мен Феррараның маркизі Никколо III д’Эстеге қызмет еткен ферраралық нотариус Джованни Вигридің қызы еді. Ол Никколо III-нің сарайында оның әйелі Паризина Малатестаның (1425 жылы қайтыс болған) күтімшісі ретінде өсті және оның заңды емес қызы Маргарита д’Эстемен (1478 жылы қайтыс болған) өмір бойы дос болды. Осы кезеңде ол оқу, жазу, музыка, виола тарту және д’Эсте сарайы кітапханасындағы безенділген қолжазбаларға қол жеткізу арқылы білім алды. 1426 жылы Никколо III Паризина д’Эстеді адалдықсыздық үшін өлімге кескеннен кейін Катерина сарайды тастап, жартылай діни өмір салған және Августин ережесін ұстанған бегуиндер қауымдастығына қосылды. Әйелдердің арасында францискан ережесін қабылдау мәселесі туды, ақырында осы шешімге келді. 1431 жылы бегуин үйі Корпус-Доминидің Кедей Клар монастыріне айналдырылды, ол 1431 жылы 12 әйелден ғасыр сотына қарай 144 әйелге дейін өсті. Катерина 1431 жылдан 1456 жылға дейін өмірінің көп бөлігін Феррарадағы Корпус-Доминиде жаңадан келгендердің жетекшісі ретінде өткізді. Ол ізгіліктің үлгісі болды және Мәсіхтің, Құдай Ананың, Томас Бекеттің және Жозефтің бірнеше көріністерін көргенін, сондай-ақ 1453 жылы Константинопольдің құлауы сияқты болашақ оқиғаларды болжағандығы туралы хабарлады. Ол көптеген діни трактаттар, мадақтар, уағыздар жазды, сондай-ақ өзінің жеке бревиарин көшіріп, суреттермен безендірді (төменде қараңыз). 1455 жылы францискандықтар мен Болонья губернаторлары оны Болоньяда Корпус-Домини атты жаңа монастырьдің әйелі болуын сұрады. Ол 1456 жылдың шілдесінде 12 қарындасымен бірге Феррарадан жаңа қауымды құру үшін кетіп, 1463 жылдың 9 наурызында қайтыс болғанға дейін сол жерде әйел болып қызмет етті. Катерина монастырь зиратына жерленді, бірақ он сегіз күннен кейін қабірден тәтті иіс шығып, шірімеген денесі қайтадан жерден шығарылды. Кейін ол шіркеуге көшірілді, онда ол әлі күнге дейін діни киімімен киініп, шыны артында тік отырып, көрсетілуде. Оның замандасы, Кедей Клар әпкесі Илюмината Бембо 1469 жылы оның өмірбаянын жазды. Катерина Вигриге қатысты Болоньядағы күшті культ қалыптасты және ол 1520 жылдары Беата атанды, бірақ 1712 жылға дейін қанонизацияланбады.

Әдеби шығармалары

Екатеринаның ең танымал еңбегі – рухани соғысқа қажетті жеті рухани қару. Ол бұл мәтінді алғаш рет 1438 жылы жазып, кейін 1450 мен 1456 жылдар аралығында қайта жазып, толықтырған. Ол бұрын да осы сияқты идеяларды оқыған болса да, өліміне жақындағанға дейін жазба нұсқасын жасырып, содан кейін оны Фераррадағы кедей Кларсаларға көшірмесін жіберуді тапсырды. Осы кітаптың бір бөлігінде оның Құдай және шайтан туралы көріп өткен аяндары егжей-тегжейлі сипатталады. Сонымен қатар, "I Dodici Giardini" және "I Sermoni" атты еңбектері де бар. Олар 2000 жыл шамасында табылып, кардинал Джакомо Биффи оларды "өте керемет сұлулығымен ашылған" деп сипаттады. Оның жоғары білімді тұлға ретінде танылуы заңды. Қазір біз теологияның шын мәніндегі ескерткіші туралы ой жүгірте аламыз. Бұл еңбек "Жеті рухани қару туралы трактаттан" кейін, жеке-жеке және дербес бөлімдерден тұрады: "Он екі бақ" – оның жастық шағындағы мистикалық туындысы, "Rosarium" – Иса Мәсіх өмірі туралы латын тіліндегі поэма және "The Sermons" – Екатеринаның діни қарындастарына айтқан сөздерінің жинағы. Болоньялық Әулие Екатерина сурет салу, жазу, оқу және тілдерді жақсы меңгерген.

Көркем шығармалар

Екатерина – 15 ғасырдағы сирек кездесетін суретші монах әйел, оның туындылары жеке бривиарінде сақталған. Ол киелі жазбаларды көшіріп, шамамен 1000 дұға рубрикасын қосып, әулиелердің портреттерімен безендірілген әріптер салды, әсіресе Клэр мен Франциске ерекше назар бөлді. Ол Мәсіхтің және нәресте Мәсіхтің көптеген бейнелерін, сондай-ақ Томас Беккет, Жером, Пауыл, Падуандық Антоний, Мария Магдалина және Александриялық Екатерина сияқты басқа да қасиеттілерді бейнеледі. Оның өзіндік стиліне тігін және діни гравюралардан алынған мотивтер енді. Кейбір әулиелердің бейнелері мәтін мен рубрикалармен өріліп, неміс монахтарының туындыларында (nönnenarbeiten) кездесетін ерекше, жаңашыл иконографияны көрсетеді. Бриари және оның суреттері монастырь қауымында білім беру мақсатында қызмет еткен. Оған тағы да тақта суреттері мен қолжазбалар жатады, олардың ішінде Каппелла Делла Сантадағы Мадонна мен Бала (Мадонна дель Помо деп аталған), Седьмой Арми Спиритуалидің автографтық данасындағы мүмкін портрет немесе өзінің портреті, Құтқарушы және оның капелласындағы тағы бір Мадонна мен Бала кіреді. Жақында бір ғалым кейбір авторлыққа күмән келтіруге тырысты. Болоньядағы (Ms. 35 no.4, Archivio Generale Arcivescovile) мақтаулар жинағында табылған Қайғылы Адам немесе қайта тірілген Мәсіхтің суреті де оған жатқызылды. Екатерина – эстетикалық философияны қалыптастырған әйел суретші ретінде маңызды. Ол өзінің діни өнерінің мақсаты "өзін және басқаларды құлшылыққа ынталандыру" екенін түсіндірді. Әйелі Екатеринаға жатқызылатын тағы бір үлкен картина – қасиетті Урсула мен оның серіктерін бейнелейтін сурет. Екатерина осы әулиеге құрметпен қараған сияқты, өйткені ол оның екі суретін салған.