Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Парсы ақыны Фахриддин Асад Гургани, сондай-ақ Фахреддин Асад Горгони (فخرالدين اسعد گرگانی) – 11 ғасырдағы ақын. Ол Арсакид (парфян) дәуірінен жеткен Вис пен Рамин дастанының жырларын жазды. Алайда, ирандық ғалым Абдулхоссейн Зарринкуб бұл пікірмен келіспейді және осы дастанның V ғасырдағы Сасани дәуірінде пайда болғанын айтады. Вис пен Раминнан басқа, ол басқа да поэзия түрлерін жазды. Мысалы, оның кейбір төрт тармақты өлеңдері "Nozhat al Majales" есімді жинақта сақталған.
Persian poet
Fakhruddin As'ad Gurgani, also spelled as Fakhraddin Asaad Gorgani (فخرالدين اسعد گرگانی), was an 11th century poet. He versified the story of Vis and Rāmin, a story from the Arsacid (Parthian) period. The Iranian scholar Abdolhossein Zarrinkoub, however, disagrees with this view, and concludes that the story has its origins in the 5th century Sasanian era. Besides Vis and Rāmin, he composed other forms of poetry. For example, some of his quatrains are recorded in the Nozhat al Majales.
Өмірбаян
Фахруддин Ас'ад Гургани Джоржан немесе Горган қаласында (парсы тілінде: گرگان, сондай-ақ Gorgān деп латынша жазылады, Иранның солтүстігіндегі Гирканияның орталық қаласы) парсы отбасында дүниеге келген. Гургани Сельджук әмірі Туғрилдың Иранға жасаған жорықтарында онымен бірге болды. 1051 жылы Туғрил Иранның маңызды қаласы Исфаханды Какуидтерден басып алғанда, ол Әмид Әбу'л Фатх Мұзаффарды оның губернаторы етіп тағайындады. Содан кейін Гургани Исфаханға қоныстанды, онда ол губернатормен жақсы қарым-қатынас орнатып, оның қорғауына іріккен. Бір күні Гургани мен Әбу'л Фатх Мұзаффар сөйлесіп отырғанда, Әбу'л Фатх Мұзаффар: «Вис пен Рамин туралы әңгіме туралы не ойлайсыз?» – деп сұрады. Гургани оған бұл әңгіме тек орта парсы тілінде жазылғандығын айтты. Әбу'л Фатх Мұзаффар Гурганиден әңгімені өлеңмен суреттеуін сұрады, ол да солай жасады. Мехреган мерекесінде Гургани оған өлеңін сыйлады, онда ол Туғрилды, уәзір Әбу Наср Кундуриді және Әбу'л Фатх Мұзаффарды мақтады. Гургани шамамен 1058 жылы қайтыс болды.
Fakhruddin As'ad Gurgani was born in Jorjan or Gorgan (Persian: گرگان, also Romanized as Gorgān, central city of Hyrcania in north of Iran, to a Persian family. Gurgani accompanied the Seljuq ruler Tughril during his campaigns in Iran. When Tughril seized the major Iranian city of Isfahan from the Kakuyids in 1051, he appointed a certain Amid Abu'l Fath Muzaffar as its governor. Gurgani thereafter settled in Isfahan, where he established good relations with its governor, who took him under his protection. One day, when Gurgani and Abu'l Fath Muzaffar were talking, Abu'l Fath Muzaffar asked the following question: “What do you say about the tale of Vis and Rāmin?” Gurgani then told him that the story was only written in Middle Persian. Abu'l Fath Muzaffar then asked Gurgani to versify the story, which he did; during the Mehregan festival, Gurgani presented the poem to him, in which he praises Tughril, the vizier Abu Nasr Kunduri, and Abu'l Fath Muzaffar. Gurgani died c. 1058.
Ықпал
Вис пен Рамин оқиғасы парсы әдебиетіне едәуір әсер етті. Керек десеңіз, парсы романтикалық дәстүрінің көрнекті ақыны Незами өзінің көптеген сөздерін Горганиден алған. Бұл роман парсы мәдениетінен тыс жерлерде де ықпал еткен. Оқиға 12 ғасырда жасалған «Висрамиани» деген прозалық еркін аударма арқылы Грузияда да кең таралды, бұл грузин әдебиетіне ұзақ мерзімді әсер етті. Бұл жұмыстың ең ерте белгілі және түпнұсқадан жақсы сақталған қолжазбасы болып табылады, сондықтан парсы мәтінінің тарихы үшін маңызы зор, және парсы қолжазбаларындағы бұзылған бірнеше жолдарды қалпына келтіруге көмектеседі. Кейбір ғалымдар Вис пен Рамин Тристан мен Изольда жырларына әсер еткен болуы мүмкін деп санайды, және екі сюжеттің арасында айқын ұқсастықтар бар. Дегенмен, осы екі оқиғаның байланысы туралы пікірлер әртүрлі.
The Vis and Ramin story had a noticeable influence on Persian literature. Significantly, Nezami, himself a major poet of Persian romantic traditions, took the bases of much of his rhetoric from Gorgani. The romance also has had its influence beyond Persian culture. The story became very popular also in Georgia through a 12th century free translation in prose known as Visramiani, which had a long lasting effect on the Georgian literature. Being the oldest known manuscript of the work and better preserved than the original, it is of great importance for the history of the Persian text and helps restore several corrupted lines in the Persian manuscripts. Some scholars have suggested that Vis and Ramin may have influenced the Tristan and Iseult legend, and the two plots have distinct resemblances. Nevertheless, views have differed about the connection between these two stories.