Кіріспе

Симпатикалық офтальмия (СО), сонымен қатар зардап шекпеген көз жарақаты деп те аталады, бір көзге жарақаттан кейін екі көздің де ұлпалық қабатының шашыраңқы грануломатоздық қабынуы. Ол зардап шеккен адамды толық соқыр қылуы мүмкін. Симптомдар көзге жарақат алғаннан кейін бірнеше күннен бірнеше жылға дейін дамуы мүмкін. Әдетте, бұл кешіккен гиперсезімталдық реакцияның нәтижесі болып табылады.

Белгілері мен симптомдары

Көз алдында қозғалатын заттардың көрінуі және көздің фокусқа келтіру қабілетінің жоғалуы ең алғашқы белгілердің қатарында болады. Ауру көздің ұйқы қабатының (увеит) қабынуына алып келуі мүмкін, бұл көздің ауыруына және жарыққа сезімталдыққа себеп болады. Зақымдалған көз көбінесе ауырмайды, бірақ қабыну ауруы ұйқы арқылы таралады, онда хороидта Дален-Фукс түйіндері деп аталатын ерекше ошақтық инфильтраттарды көруге болады. Дегенмен, көздің торы қабығы көбінесе зардап шекпейді, бірақ қабыну жасушаларымен қоршалған торы қабығының қан тамырларында периваскулярлық ісіну пайда болуы мүмкін. Көздің оптикалық дискісінің ісінуі (папилледема), екіншілік глаукома, витилиго және кірпіктердің ағаруы (полиоз) СО-мен бірге жүруі мүмкін.

Патофизиология

Симпатикалық офтальмия қазіргі уақытта көз антигендеріне, әсіресе торлы қабықтың фоторецепторлық қабатының сыртқы сегменттеріндегі меланин қамтитын құрылымдарға қатысты кешіктірілген гиперсезімталдық реакциясы ретінде аутоиммундық қабыну жауабы деп есептеледі. Иммундық жүйе, әдетте көз ақуыздарымен байланыспайды, бірақ көз жарақатынан кейін оларға ұшырасады. Осы антигендерді шетелдік деп танығаннан кейін, ол оларға қарсы шабуыл жасай бастайды. Бұл процестің басталуы жарақат алған сәттен кейін бірнеше күннен бірнеше жылға дейін созылуы мүмкін.

Диагностика

Диагноз клиникалық қойылады, көз жарақатының анамнезі анықталады. Маңызды дифференциалдық диагноз – Вогт-Коямаги-Харада синдромы (VKH), ол хирургиялық араласу немесе тесіп өтетін көз жарақаты болмаған жағдайда ұқсас патогенезге ие деп саналады. Әлі тәжірибелік саналатын, адам немесе сиырдың ұйқышыл қабығының (uveal tissue) ерітіндісімен тері сынамалары осы науқастарда кешіктірілген гиперсезімталдық реакциясын тудыруы мүмкін. Бұған қоса, SO және VKH синдромымен, сондай-ақ ұзаққа созылған увеитпен ауырған науқастарда ұйқышыл қабық антигендеріне қарсы антиденелер табылды, бұл SO және VKH үшін бұл сынаманың толыққанды еместігін көрсетеді.

Емдеу

Көзге жарақаттанғаннан кейін, тіпті зақымдалған көз сақталған жағдайда да, SO сирек кездесетіндіктен, емдеудің алғашқы таңдауы энуклеация немесе эвискерация болмауы мүмкін, әсіресе зақымдалған көздің қандай да бір функцияны қайта қабылдау мүмкіндігі болса.