Кіріспе

Шіркеу итальяндық архитектор Агостино Барелли жобалаған, Римдегі Сант-Андреа-делла-Валле шіркеуінен шабыттанған итальяндық жоғары барокко стилінде салынған. Оның ізбасары Энрико Зуккалли бастапқыда жоспарланбаған 66 метрлік екі мұнараны қосты, содан кейін 1690 жылы күмбезді аяқтады. Шіркеу ұзын және кең. Рококо стиліндегі қасбет 1768 жылы Франсуа де Кувиллиес аяқтады. Оның Жерорта теңізіне тән сыртқы келбеті мен сары түсі қаланың мәшһүр символына айналып, Оңтүстік Германия барокко архитектурасына зор ықпал етті.

Сәулет

Тақ мұрагері және кейіннен сайлаушы Макс Эммануэль 1662 жылғы 11 шілдеде дүниеге келгеннен кейін, Болониялық Агостино Барелли жобалық тапсырыс алды. Шіркеу мен монастырьдің құрылыс алаңы ретінде крест кварталының солтүстік-шығыс бұрышы таңдалды, ол тікелей қала қабырғасымен және Резиденцияға қарама-қарсы орналасқан Швабингер қақпасының жанында жатыр. 1663 жылғы 29 сәуірде негізгі тас қаланды. Барелли үлгі ретінде Театиндердің Римдегі аналық шіркеуін, Сант-Андреа-делла-Валледі алды. Қабырға жұмыстары кезінде Барелли мен оның құрылыс жетекшісі Антонио Спинелли арасында, тіпті Театин және Генриеттаның рухани кеңесшісі арасында қатыгез пікір алмасулар болды, бұл ақырында Бареллидің жұмыстан босатылуына әкелді. Агостино Барелли 1674 жылға дейін қабырғасын аяқтады, содан кейін Мюнхеннен кетіп қалды. Сол жылы Энрико Цуккали көркемдік басқаруды өз мойнына алды. Оның басты назары сыртқы жаратылысқа аударылды. Цуккали күмбездің және ерекше емес мұнаралардың пішінін анықтады. Сонымен қатар ол шіркеудің ішкі әрлеуіне де белсенді қатысты. 1674 жылы Джованни Николо Перти, Антонио Вискарди және Абрахам Лёйтнер де штукатурлық жұмыстарды бастады. Ішкі кеңістік Николо Петридің (1685–1688) жасаған бай штукатурлық әрлеуімен безендірілген, ал Вульфганг Лёйтнер штукатурлық фигураларға жауапты болды. Үлкен қара мінбар Андреас Файстенбергердің (1686) еңбегі. Алтарьларда Каспар де Крейер, Карло Циньяни, Георг Дезмаре және Жоахим фон Сандрарттың суреттері орналасқан. 1722 жылы Балтазар Аблейтнер төрт евангелисттің өмірлік мөлшердегі мүсіндерін жасады, соның ішінде Әулие Марк пен Әулие Жоханның мүсіндері Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалды. 1675 жылғы 11 маусымда шіркеу киеліленді – сол кезде ол әлі де жартылай дайын күйде болды. Соңғы қасбеттің жасалуы туралы ұзақ пікір таластар аяқталуын кешіктірді, соңғы шешім табылмады. Осылайша Цуккали 1684 және 1692 жылдар аралығында өзінің жоспарлары бойынша мұнараларды орнатты, ал 1688 жылы ішкі жабдықтар аяқталды. 1692 жылдан бастап аяқталуға дейін Вискарди құрылыс басқаруын өз қолына алды. Савойлық Генриетте Театин шіркеуінің аяқталуын көре алмады, өйткені ол 1676 жылы қайтыс болды. Театин шіркеуінің сыртқы қасбеті де аяқталмады, себебі ұзақ пікір таластарға қарамастан, келісімге қол жеткізілмеді. 1765 жылы ашылғаннан кейін шамамен 100 жыл өткен соң, ескі Франсуа де Кувилье қасбеттің жобасын рококо стилінде жасады, енгізілген өзгерістер минималды болды және оны оның ұлы Франсуа де Кувилье кіші аяқтады. Монастырь құрылысы Цуккалидің қолжазбасына сәйкес жүргізілді, оның басшылығымен шебер құрылысшы Лоренцо Перти ғимараттарды салды. Шіркеу мен монастырь үлкен төртбұрыш құрады. 1817 жылы Швабингер қақпасы бұзылғанда Театин шіркеуі Людвигштрассе құрылысымен көзге түсетін орынға айналды. Людвиг шіркеуінің екі шпильді қасбеті кейін Театин шіркеуінің қарсы тұруы ретінде салынды.

Тарих

Театиндер 18 ғасырдың соңына дейін пасторлар мен ғалымдар ретінде жақсы беделге ие болды, бірақ діни тәртіп пен монастырь қаржысының нашарлауы байқала бастады. Сондықтан, сайлаушы Макс IV Иосиф, кейін король Макс I Иосиф, монастырды 1801 жылғы 26 қазанда, секуляризациядан бұрын жапты. Театинеркирхе коллегиялық шіркеу, сарай шіркеуі мәртебесін сақтап, монастырьға қалған үш сайлау департаменті (министрліктер) – Қаржы, Әділет және Рухани істер бөлімдері қосылды. 1799 жылы, монастырь таратылмас бұрын, Сыртқы істер департаменті Театин монастырына көшірілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, әсіресе 1944-1945 жылдары шіркеу бомбаланды, монастырьдің батыс жақ бөлігі қирады. Сайлау жұбайының сыйы – Театин шіркеуінің негізін салуға арналған алтарьлық сурет (Антонио Занчи, 1675) де жойылды. 1946 жылы қалпына келтіру жұмыстары басталды және 1955 жылы көбінесе аяқталды. 1954 жылдан бері доминикандықтар Сент-Каетан шіркеуінде қызмет етеді. Монастырьды қайта құру 1973 жылы аяқталды. 2001 жылдан бері ауқымды жөндеу жұмыстары жүргізілуде, оның барысында Театинеркирхе жаңа ғибадатхана дизайнын алады.

Органдар

Шіркеуде үш орган бар: 1960/2009 жылдарғы бас орган, хорға, алтарьдың артына орналасқан (49 тоқтау/68 қатар), оң жақтағы антифоналдық орган (ғибадатнама тұрғысынан қарағанда), 1950 жылы салынған (17 тоқтау/23 қатар; екі мануалды консольден және бес мануалды бас консольден ойнатуға болады), және 2018 жылғы позитив орган (4 тоқтау). Тағы бір орган бұрыннан бар, ол шіркеу алғаш құрылыс жасаған 1686 жылы салынған. Антифоналдық орган 1782 жылы Антон Байр (de) жасаған. Орган, Мюнхеннің көп бөлігі сияқты, Екінші дүниежүзілік соғыста одақтастардың бомбалауынан зақымданды және 1950 жылы жергілікті орган жасаушы Карл Шустердің күшімен қайта жаңартылды.