Элизабет Брэддок: Ливерпульдік саяхатшы және парламентарий өмірі

Кіріспе

Британдық лейборист саясаткері (1899–1970)

Элизабет Маргарет Брэддок (қыздығы Бамбер; 24 қыркүйек 1899 – 13 қараша 1970) – британдық Лейборист партиясының саясаткері, 1945 жылдан 1970 жылға дейін Ливерпуль биржасы округінің парламент мүшесі болды. 1930 жылдан 1961 жылға дейін Ливерпуль округі кеңесінің мүшесі қызметін атқарды. Үкіметте ешқашан лауазым атқармаса да, тұрғын үй, денсаулық сақтау және басқа да әлеуметтік мәселелер бойынша өткір науқандарымен ұлттық деңгейде танымал болды. Брэддок өзінің науқандық рухын анасы Мэри Бамберден мұра еткен, ол ерте социалист және кәсіподақ белсендісі болған. 1920 жылы Ұлыбритания Коммунистік партиясына (ҰКП) қосылған, бірақ партияның авторитарлық бейімінен тез көңілі қалды. 1924 жылы ҰКП-дан шығып, кейін Лейборист партиясына қосылды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін күйеуі Джек Брэддокпен бірге солшыл бағытты қолдайтын белсенді кеңесші ретінде танылды, партиясымен жиі келіспей, әлеуметтік реформаларға ұмтылды. Соғыс кезінде Ливерпульдің жедел жәрдем қызметінде жұмыс істеді, содан кейін 1945 жылғы жалпы сайлауда Лейборист партиясы үшін Биржа округінде жеңіске жетті. Брэддок парламентте белсенді және принципті саясаткер болды, 1945–1951 жылдардағы Атли үкіметінің реформалық бағдарламасын, әсіресе 1948 жылы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің құрылуын қолдады. 1947 жылдан 1969 жылға дейін Лейборист партиясының Ұлттық атқару комитетінде қызмет етті. Оның қатыгез мінезі 1952 жылы парламенттен уақытша шеттетілуіне әкелді. Парламенттік мансабының көп бөлігінде Ливерпуль кеңесінің мүшесі болып қалып, 1950 жылдары қаланың Уэльстегі Афон Триверин өзені бойындағы Капель Селин ауылын сатып алып, суға батыруына байланысты туған даудың орталық тұлғасы болды, бұл Llyn Celyn су қоймасын салу үшін жасалды. 1953 жылдан 1957 жылға дейін Брэддок психикалық денсаулық жөніндегі Корольдік комиссияда жұмыс істеді, нәтижесінде 1959 жылғы Психикалық денсаулық туралы заң қабылданды. 1950 жылдардың басынан бастап партиясының оң қанатына қарай жылжыды және бұрынғы солшыл әріптестеріне қатысты сыншылдығы күшейді. 1964 жылғы жалпы сайлауда Лейборист партиясы жеңіске жеткенде жасы мен денсаулығына байланысты лауазымды қабылдаудан бас тартты, содан кейін денсаулығы нашарлаған сайын парламенттік үлесі азайды. Өмірінің соңында Ливерпульдің алғашқы әйел азаматы атанды. 1970 жылы қайтыс болғаннан кейін Guardian газетіндегі некрологы оны "ғасырдың ең ерекше саяси тұлғаларының бірі" деп сипаттады.

Elizabeth Margaret Braddock (née Bamber; 24 September 1899 – 13 November 1970) was a British Labour Party politician who served as Member of Parliament (MP) for the Liverpool Exchange division from 1945 to 1970. She was a member of Liverpool County Borough Council from 1930 to 1961. Although she never held office in government, she won a national reputation for her forthright campaigns in connection with housing, public health and other social issues. Braddock inherited much of her campaigning spirit from her mother, Mary Bamber, an early socialist and trade union activist. After some years in the Independent Labour Party (ILP), Braddock joined the Communist Party of Great Britain (CPGB) on its foundation in 1920, but quickly became disillusioned with the party's dictatorial tendencies. She left the CPGB in 1924 and later joined the Labour Party. Before the Second World War, alongside her husband Jack Braddock she established a reputation as a crusading left wing councillor, frequently at odds with her party while pursuing an agenda of social reform. During the war she worked in Liverpool's ambulance service, before winning the Exchange division for Labour in the 1945 general election. Braddock was a pugnacious presence in parliament, and a supporter of the 1945–51 Attlee ministry's reform agenda, particularly the establishment of the National Health Service in 1948. She served on Labour's National Executive Committee between 1947 and 1969. Her combative style led to a brief suspension from parliament in 1952. For most of her parliamentary career she remained a member of Liverpool's council, and was a central figure in the controversy that arose in the 1950s over the city's decision to acquire and flood Capel Celyn in a valley along Afon Tryweryn in Wales for the construction of the Llyn Celyn reservoir. Between 1953 and 1957 Braddock served on the Royal Commission for Mental Health which led to the Mental Health Act 1959. From the early 1950s she moved steadily to the right wing of her party, and was increasingly acerbic in her judgements of her former colleagues on the left. When Labour won the 1964 general election she refused office on the grounds of age and health; thereafter her parliamentary contributions dwindled as her health worsened. Towards the end of her life she became Liverpool's first woman freeman. After her death in 1970 her Guardian obituarist hailed her as "one of the most distinctive political personalities of the century".

Балалық шақ

Элизабет Бамбер 1899 жылғы 24 қыркүйекте Ливерпульдің Эвертон ауданындағы 23 Занте көшесінде дүниеге келді. Ол кітап мұқабасын жасаушы Хью Бамбер мен оның әйелі Мэридің үлкен қызы еді. Мэри бала кезінде Ливерпульге келді, себебі оның әкесі, Эдинбургтегі жақсы жағдайдағы заңгер, алкоголизмге және кедейлікке түскен соң отбасын тастап кеткен еді. 19 ғасырдың соңында Ливерпуль зор кедейлікке ұшырады және елдегі нәресте өлімі ең жоғары деңгейде болды. Мэри кәсіподақтарды ұйымдастырушы және нашар әлеуметтік жағдайларға қарсы күрескен белсенді болды, сондай-ақ керемет шешен ретінде танылды. Ол қызы Элизабетке зор ықпал етті, ол өмір бойы әлсіздерді қорғауға және олар үшін күресуге бекінді. 1902 жылы Бамберлер отбасы жақын жердегі Бутл қаласындағы Смоллетт көшесіне көшті, бұл Элизабеттің білім алуының әртүрлі мектептерде жалғасуына себеп болған көптеген көші-қонның бірі еді. Оның қалыпты білімімен қатар, саяси білімі Мармадук көшесіндегі Социалистік жексенбілік мектепте және анасының үгіт-насихат қызметі арқылы басталды. Элизабеттің ерте есіндегі бір оқиға – Мэри көмектескен, Сент-Джордж алаңындағы мұқтаждарға арналған сорпахана: "Мен сорпа біткен кезде жұмыссыздардың бет-әлпеттерін есімде сақтаймын. Мен күндер бойы, аптадан аптаға, 1906-1907 жылдардың суық қысындағы бос, үмітсіз көздерді есімде сақтаймын". Он бір жасында Элизабет жексенбілік мектепті тастап, Тәуелсіз Еңбек партиясының (ТЭП) жастар бөліміне қосылды, онда ол қарбалас әлеуметтік шаралармен қатар социализмді оқыды. Кейін ол өзін "күшті, епті, жүруді және жеуді жақсы көретін" деп сипаттады. Осы кезде Мэри Бамбер қойма жұмысшылары одағының ұйымдастырушысы болып жұмыс істеді; Элизабет анасына көмектесті, кейде жиналыстарда стюардесса қызметін атқарды. 1911 жылғы 13 тамызда ана мен қыз екеуі де Сент-Джордж алаңында болды, сол кезде полиция мен әскерлердің таяқпен шабуылы Ливерпульдің ереуілдегі көлік жұмысшыларын қолдаған митингті таратып жіберді. Жүздеген адам жарақат алды, ал одан кейін болған тәртіпсіздіктерде екі наразы атып өлтірілді. Бұл күн Ливерпуль жұмысшыларының тарихында "Қанды жексенбі" деп мәңгі есте қалды.

Elizabeth Bamber was born on 24 September 1899 at 23 Zante Street, in the Everton area of Liverpool, the eldest daughter of Hugh Bamber, a bookbinder, and his wife Mary, née Little. Mary had come to Liverpool as a child when her father, a well to do Edinburgh lawyer, abandoned his family after his descent into alcoholism and poverty. Liverpool in the late 19th century suffered extremes of deprivation, and had the highest infant mortality rate in the country. Mary became a trade union organiser and campaigner against deplorable social conditions, and established a reputation as an outstanding platform speaker. She was the dominant early influence on her daughter Elizabeth, who formed a lifelong determination to represent and fight for the disadvantaged. In 1902 the Bamber family relocated to Smollett Street in nearby Bootle, one of several moves that caused Elizabeth's formal education to be divided among different schools. Alongside her normal schooling, her political education began at the Marmaduke Street Socialist Sunday School, and through the medium of her mother's campaigning activities. One of Elizabeth's early memories was of the soup kitchen for the destitute which Mary helped to run on St George's Plateau: "I remember the faces of the unemployed when the soup ran out I remember blank, hopeless stares, day after day, week after week, all through the hard winter of 1906–07". At the age of eleven Elizabeth left the Sunday School and joined the youth section of the Independent Labour Party (ILP), where she studied socialism alongside a busy programme of social activities. She later described herself at this time as "strong, agile, fond of walking and eating". By this time Mary Bamber was working as an organiser for the Warehouse Workers' Union; Elizabeth assisted her mother, sometimes acting as a steward at meetings. Mother and daughter were both present at St George's Plateau on 13 August 1911, when a baton charge by police and troops broke up a rally in support of Liverpool's striking transport workers. Hundreds were injured, and in the disturbances that followed, two demonstrators were shot dead. The day became enshrined in Liverpool's working class history as "Bloody Sunday".

ILP жылдары

1913 жылы Элизабет мектепті бітіріп, аптасына бес шиллингке тұқым қаптарын толтыру жұмысын бастады. Жұмыс оны ұзақ уақыт қызықтыра алмады, бірнеше айдан кейін ол Уолтон Роуд кооперативтік дүкенінің мата бөлімінде жұмысқа орналасты. Анасының талабымен ол дүкеншілердің кәсіби одағына мүше болды. Осы уақытта ол Жұмысшылардың білім беру қауымдастығы мен Плебс лигасы ұйымдастырған сабақтарға қатысты: «Олар маған капиталистердің ақшаны, бизнесті және жерді қалай бақылайтынын, олардың билігінде қалай қалатынын айтты». ИЛП-ның жергілікті штаб-пәтерінде жиналатын жас социалистер тобында үш Элизабет болды. Атауларда шатасуды болдырмау үшін, кімнің Элизабет, кімнің Бетти, ал кімнің Бесси есімін таңбалау керектігін анықтау үшін құрбандық шаруасы жасалды. Осылайша Элизабет Бамбер Бесси есімін алды және оны өмірінің соңына дейін сақтап қалды. Кенсингтондағы ИЛП белсенділерінің арасында Бессиден төрт жас үлкен, кедей мата сатушының ұлы Сидней Сильверман да болды. Сильверман жас Бессиге зор әсер етті; ол болашақта Ливерпуль қалалық кеңесінде де, Парламентте де оның әріптесі болады. 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ИЛП оған қарсы шығып, оны «қорқыныш пен үрейге түскен» елдерге жасалған «қорқынышты қылмыс» деп атады. 1916 жылы міндетті әскери қызмет енгізілген кезде Сильверман және басқалары бейбітшілдікке берілді және түрмеге қамалды. ИЛП 1917 жылғы Ресей революциясының жаңалықтарын қуанышпен қабылдады және содан кейін болған азаматтық соғысқа одақтастардың араласуына қарсы күресті. Бесси Ливерпульдің Шейл паркінде ТКК ұйымдастырған «Ресейге қол тигізбеңіз» митингісінде жетекші рөл атқарды, онда ол және басқалары Британ империясы одағының ИЛП-ның қызыл туын тартып алу әрекетіне қарсылық көрсетті. 1918 жылы соғыс аяқталғаннан кейін Бесси кооперативтен кетіп, қойма жұмысшыларының одағында кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. ИЛП-дағы қызметі барысында ол Джон «Джек» Брэддокпен танысып, дос болды, ол вагон құрастырушы және одақ белсендісі, өртті сөздерімен белгілі болған. Ол 1915 жылы Дьюсбериден Ливерпульге Канадаға көшіп кету ниетімен келген, бірақ порт қаласында қалып, солшыл саясатқа және еңбек жағдайларын жақсарту күресіне белсенді түрде қатысты. Ол мен Бесси өте жақын болды; 1919 жылы олар Мэри Бамберге Эвертон округінде ИЛП атынан Ливерпуль қалалық кеңесіне депутат болу үшін күресуге көмектесті. Сайлау науқаны қызыл даулы және кейде зорлық-зомбылыққа толы болды, бірақ Бамбер 13 дауыс айырмасымен жеңіске жетті.

Elizabeth left school in 1913, and began work filling seed packets for five shillings a week. The job was too monotonous to engage her for long, and after a few months she found a post in the drapery department of the Walton Road Co operative store. At her mother's insistence she became a member of the Shopworkers' Union. Meanwhile, she attended classes run by the Workers' Educational Association and the Plebs' League: "They told me how the capitalists controlled money, business and the land, and hung on to them". Within the group of young socialists who gathered regularly at the ILP's local headquarters, there were three Elizabeths. To avoid confusion, lots were drawn to decide who should be known respectively as Elizabeth, Betty, or Bessie. By this means Elizabeth Bamber took the name Bessie, which she retained for the rest of her life. Among the other ILP activists at Kensington was Sydney Silverman, four years older than Bessie, the son of a poor draper. Silverman was a considerable influence on the youthful Bessie; he would be her future colleague, both in the Liverpool council chamber and the House of Commons. When the First World War began in August 1914, the ILP opposed it as "an appalling crime upon the nations" who had been "stampeded by fear and panic". On the introduction of conscription in 1916, Silverman and others adopted positions of uncompromising pacifism, and were imprisoned. The ILP welcomed news of the Russian Revolution of 1917, and vigorously opposed allied intervention in the civil war that followed it. Bessie played a leading role in a TUC "Hands Off Russia" rally in Liverpool's Sheil Park, where she and others resisted the efforts of the British Empire Union to capture the ILP's red flag. At the end of the war in 1918, Bessie left the Co op and took a clerical post with the Warehouse Workers' Union. In the course of her ILP activities she had met and befriended John "Jack" Braddock, a wagon builder and union activist with a reputation as a firebrand. He had arrived in Liverpool from Dewsbury in 1915, hoping to emigrate to Canada, but had stayed in the port and immersed himself in left wing politics and the fight to improve working conditions. He and Bessie became very close; in 1919 they helped Mary Bamber to fight for a Liverpool council seat, as the ILP's candidate in the Everton district. The election campaign was bitter and at times violent, but resulted in Bamber's victory by the slim margin of 13 votes.

Коммунистік белсенді

1920 жылы Мэри Бамбер, Бесси және Джек Брэддок ИЛП-ге көңілі тоймады, оларға сол заманмен бірге қадам басқан үшін қажетті радикализм жетіспейтіндей болды. Сол кезде Сильвия Панкхерсттің Жұмысшы Социалистік Федерациясы, Британдық Социалистік партия және басқа да социалистік ұйымдар қызметтерін үйлестіріп, 1920 жылы Ұлыбритания Коммунистік партиясын (CPGB) құру үшін бірікті. Мэри Бамбердің ықпалымен Бесси де, Джек Брэддок та ИЛП-дан шығып, жаңа партияға мүше болды. CPGB-де жас жұп Ұлттық жұмыссыздар комитеті қозғалысының жетекшісі Уолл Ханнингтонмен танысты. Олар оның "жұмыс істе немесе күнкөріспен қамтамасыз ет" науқанына қосылды, мақсаты – кедейлерге заң бойынша көмек деңгейін лайықты деңгейге жеткізу. Партияның толық уақытты қызметкерлеріне төлеуге ниеттенген жалақы деңгейіне қарсылық білдірген кезде, бұл жұбайлар CPGB басшылығына ұнаған жоқ. Джекпен бірге жазған "Брэддоктар" (1963) автобиографиясында Бесси 1911 жылы "Қанды жексенбіде" болған полиция зорлық-зомбылығының өзіне әсер еткенін, CPGB-дегі қызметіне түрткі болғанын айтады. 1921 жылдың 12 қыркүйегінде ол тағы да Сент-Джордж алаңында Ливерпуль жұмыссыз жұмысшылар комитеті ұйымдастырған қала жұмыссыздарының митингісіне қатысты. Бұл жолы да полиция араласты, Джек пен Мэри Бамбер заңсыз жиналғандықтан айыпталып, бір күндік түрме жазасын алды. 1922 жылы Бесси және басқа партия мүшелері Ханнингтонның аштық науқанына қатысушыларына көмек және баспана берді, өйткені жұмыссыздар колонналары Ланкаширден Лондонға жол тартқанда өтті. Бесси партиялық міндеттерін – Ливерпуль бөлімшесінің қазынашысы болды – толық уақытты кәсіподақ қызметімен үйлестірді, ал Джек оның өрттөуші репутациясының кесірінен жұмысты сирек табатын. Ол біраз уақыттан бері Бамберлер үйінде тұрып жатқан еді, 1922 жылдың ақпан айында жұмыс күні ішінде Брогам Террастың тіркеу кеңсесінде үйленді. Ұзақ соқпай, олар өздерінің міндеттеріне қайта оралды – Бесси кәсіподақ жұмысына, ал Джек CPGB-дегі ерікті жұмысына. Брэддоктар CPGB мүшелігімен толыққанды сезінбеді. Олар партияның орталық "саяси бюросының" жергілікті бөлімшелерге бермейтін автономиясы мен басшылықтың Кеңес Одағына сұраныссыз бағынуына наразылық білдірді. Мэри Бамбер Ресейге сапардан оралғаннан кейін Ливерпульде де Мәскеудегідей көп нағыз коммунисттер бар екенін айтты. 1924 жылы коммунистік билік жұмысшыларды азат етудің орнына құлдыққа ұшыратады деп толық сенімге келген Брэддоктардың ішіндегі барлық CPGB Ливерпуль бөлімшесінің басшылығы партиядан кетті.

By 1920 Mary Bamber, Bessie and Jack Braddock had become disillusioned with the ILP, which seemed to them to lack the necessary radicalism to march with the times. At the time, Sylvia Pankhurst's Workers' Socialist Federation, the British Socialist Party and other socialist organisations were increasingly coordinating their activities, and in 1920 merged to form the Communist Party of Great Britain (CPGB). Under Mary Bamber's influence, both Bessie and Jack Braddock left the ILP to become members of the new party. Within the CPGB the young couple became acquainted with Wal Hannington, leader of the National Unemployed Workers Committee Movement. They joined his "work or maintenance" campaign which aimed to raise the levels of Poor Law relief to what they considered a proper subsistence level. The couple did not endear themselves to the CPGB hierarchy when, on egalitarian grounds, they opposed the levels of salary which the party wanted to pay to its full time officials. In the joint autobiography written with Jack, The Braddocks (1963), Bessie cites the formative experience of police violence on "Bloody Sunday" in 1911 as a motivating factor for her CPGB activities. On 12 September 1921, again at St George's Plateau, she attended a rally for the city's jobless, organised by the Liverpool Unemployed Workers' Committee. Again there was police intervention; Jack and Mary Bamber were charged with unlawful assembly and received a token one day's imprisonment. In 1922 Bessie and other party members provided comfort and shelter to Hannington's hunger marchers, as the columns of unemployed passed through Lancashire on their way to London. Bessie combined her party roles—she was treasurer of the Liverpool branch—with her full time union post; Jack, meanwhile, was only intermittently in work, as his incendiary reputation meant that employers were reluctant to give him a job. He had been living for some time at the Bambers' home when, in February 1922, the couple were married at Brougham Terrace registry office, during the course of a working day. After a brief reception they returned to their respective duties—Bessie to her union job and Jack to his volunteer work for the CPGB. The Braddocks were not comfortable as CPGB members. They objected to the lack of autonomy afforded to local branches by the party's central "Political Bureau", and to what they perceived as the leadership's unquestioning subservience to the Soviet Union. Mary Bamber, after a visit to Russia, opined that there were as many true communists in Liverpool as in Moscow. In 1924, increasingly convinced that communist rule would lead to the enslavement rather than the liberation of workers, the entire leadership of the Liverpool CPGB branch, including both Braddocks, resigned from the party.

Ливерпуль қалалық кеңесі

CPGB-дан шыққаннан кейін Брэддоктар Ливерпульде социалистік қызметін жалғастырды. 1926 жылғы жалпы ереуіл кезінде Мерсисайд әрекет кеңесінде (әрекетті ұйымдастыру тобы) Джектің рөлі жұмыс берушілерді оны жұмысқа алуға одан да аз ықылас танытты. Ол сер Бенджамин Джонсонның, либералды көзқарастағы өнеркәсіпшінің, оған кооперативтік сақтандыру қоғамын сатып алуға ақша қарыз бергенінің арқасында құтқарылды. Джек пен Бесси саяси мақсаттарын демократиялық жолмен іске асыруға бекінді. 1926 жылы олар Ливерпульдің Лейборист партиясының Фэрфилд бөлімшесіне қосылды. 1929 жылғы Ливерпуль кеңесінің сайлауында Джек Фэрфилд округінің Лейборист кеңесшісі болып қарсылықсыз сайланды. Бір жылдан кейін Бесси оған қосылды, ол Сент-Энн округінде сайланды. Сент-Энн, қаланың ең кемтар аймандарының бірі, Браунлоу Хиллдегі жабық жұмыс үйін қамтыды, оны консерваторлар бақылап отырған кеңес собор салу үшін Рим католик шіркеуіне сатуды шешті. Лейбористтік топтың ресми саясаты сатуды бірнеше жылға кейінге шегеріп, бос жұмыс үйлерінің ғимараттарын ыдыс-аяқтарды тазалау және қайта құру кезінде уақытша тұрғын үй ретінде пайдалану болды. Бұл мәселе Лейбористтерді діни негізде бөліп тастады; Лейбористтік топтың барлық католик мүшелері партия саясатына қарсы шығып, дереу сатуға дауыс берді. Көтерілісшілердің арасында Сент-Энн округінің кеңесшісі Олив Хьюз болды. Осыдан кейін ол Сент-Энн округінен сайланбады, ол 1930 жылғы сайлауға Бессиді өзінің үміткері ретінде таңдады. Бесси қиын міндетке тап болды, өйткені Хьюз оған қарсы тәуелсіз социалист ретінде, сайлаушылардың 85 пайызы католик болған округтегі жергілікті католиктердің қолдауымен қатысуды шешті. Ол округтегі барлық көшелерді аралап шыққанын айтып, қарсайылы күрес жүргізіп, сәттілікке жетті. Бұл жеңіске қарамастан, жұмыс үйінің тағдыры кейінге қалдырылмады; ол 110,000 фунт стерлингке католик шіркеуіне сатылды және 1931 жылдың қаңтарында бұзу жұмыстары басталды. Дегенмен, Бесси, округтегі тұрғын үй жағдайларына қатты наразы болғандықтан, жай ғана жақсартулар әкелген шұңқырларды тазалау науқанын бастауға көмектесті. Қалалық ауруханалар мен қарттар үйлерін бақылайтын кеңестің Порт санитариясы және ауруханалар комитетінің мүшесі ретінде Бесси ауруханалардың әдеттегідей, нашар безендірілген және нашар желдетілетін, сондай-ақ аспаздық жабдықтары жеткіліксіз екенін анықтады. Науқастар туралы жазбаларды жүргізу жүйесі қарапайым болды, ал ауруханалар арасында байланыс аз немесе мүлдем болмады. Ол қаланың көптеген денсаулық сақтау мекемелерін, әсіресе аналар мен балаларға қатысты мекемелерді реформалау, қайта ұйымдастыру және жаңғырту жұмысына қатысты. 1934 жылдан бастап ол аналар мен балалардың әл-ауқатын қорғау кіші комитетінің төрағасы болды, ал 1936 жылдың маусымында басқа әйелдер ұйымдарымен бірге аналар мен балалардың әл-ауқаты мәселелері бойынша ұлттық конференция ұйымдастырды. Кеңестің Лейбористтік тобы екіге бөлінді. Топтың басшысы Люк Хоган (1885–1954), ирландтық және католиктік фракциямен тығыз байланысты болды. Ол Лейборист кеңесшілерінің үштен екісінің қолдауына ие болды; Брэддоктар, ал 1932 жылдан бастап Сидней Сильверман, топтың кіші солшыл қанатының бөлігі болды. Екі тарап арасында жиі қақтығыстар болды, негізгі дау Хоган мен оның жақтастарының жергілікті партияны "католиктендіруге" тырысуы туралы болды. 1936 жылы Хоган жергілікті тууды бақылау клиникасына грантты жаңартуды тоқтатуға тырысқанда, Бесси гранттың сақталуын қамтамасыз еткен кеңесшілердің партияаралық бүлігін жетекшілік етті. Ол өткен жылы бала туғанда қайтыс болған 87 әйелдің көпшілігі контрацепцияға қол жеткізе алса, аман қалуы мүмкін екенін айтты. Бесси кеңестегі консерваторларға қатысты кескілестік танытты; бірде ол тұрғын үй комитетінің төрағасын жалғаншы деп атағаннан кейін және мэрдің ескертуін қайтарып алу туралы бұйрығынан бас тартқаннан кейін полиция оны кеңес палатасынан шығарып салды. Ол бұл әрекетін "егер сіз өте қайтпас нәрсе жасасаңыз, ешкім сізге назар аудармайды" деп негіздеді. Ол бұған дейін тұрғын үй жағдайлары мен шұңқырлар туралы шаралар қабылдауды талап ету үшін кеңес отырысында екі футтық мегафонды қолданған болатын. Өзінің әріптесі Сильверманның 1935 жылғы жалпы сайлауда Нельсон мен Колн округінен депутат болғандығынан шабыттанған Бесси өзінің парламенттік мансабын іздеуге бекінді. Бұл амбиция Джекпен салыстырмалы болды, ол жергілікті басқарудағы рөліне назар аудару үшін Эвертон округінде Лейбористтердің үміткері болу мүмкіндігінен бас тартты. 1936 жылы Бесси Ливерпуль ауысы үшін Лейбористтік үміткер болып сайланды. Бұл қаланың орталық бөлігі консерваторлар ұзақ уақыттан бері бақылап отырды, негізінен бизнес иелеріне қосымша дауыс беруге мүмкіндік берген "бизнес дауысының" арқасында, 1948 жылы көп дауыс беру жойылғанша. Соңғы сайлауда орын консерватор, сэр Джон Шют, 4,412 дауыспен сақтап қалды. Бесси сол кезде 36 жаста болды; ол келесі сайлауға, 1939 немесе 1940 жылдары өтетін жалпы сайлаудың Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан кейінге шегерілгеніне дейін шамамен 10 жыл күтуге тиіс болды. Соғысқа дейін Бесси қаладағы Британдық Фашистер Одағының жұмылдыру деңгейіне алаңдады. Ол фашистік топтарға қарсы сөйледі, сондай-ақ олардың шерулеріне шабуыл жасағандарды қорғады. Оның анасы Мэри Бэмбердің 1938 жылдың маусымында 63 жасында қайтысы Бесси үшін үлкен жеңілсіздік болды және Ливерпульдің социалистік қауымдастығында кеңінен қайғыға оратылды.

After leaving the CPGB, the Braddocks continued their socialist activism in Liverpool. Jack's role in the Merseyside Council of Action (an impromptu militant action group) during the 1926 General Strike made employers even less willing to engage him. He was rescued by the action of Sir Benjamin Johnson, a liberal minded industrialist, who lent him the money to purchase a Co operative Insurance Society agency. Jack and Bessie were now determined to pursue their political aims by democratic methods, and in 1926 they joined the Fairfield ward of the Liverpool Labour Party. In the 1929 Liverpool council elections, Jack was returned unopposed as the Labour councillor for the Fairfield ward. A year later Bessie joined him, elected in the St Anne's ward. St Anne's, one of the most deprived areas of the city, contained a closed workhouse at Brownlow Hill, which the Conservative controlled council had decided to sell to the Roman Catholic Church as the potential site for a cathedral. The Labour group's official policy was to delay the sale for several years, so that the empty workhouse buildings could be used as temporary housing during slum clearance and rebuilding. The issue split Labour on religious lines; nearly all the Catholic members of the Labour group defied party policy and voted for an immediate sale. Among the rebels was the sitting St Anne's councillor, Olive Hughes. She was thereupon deselected by the St Anne's ward, which chose Bessie as their candidate for the 1930 election. Bessie faced a difficult task, since Hughes chose to stand against her as an Independent Socialist, with the support of leading local Catholics in a ward where the electorate was 85 per cent Catholic. An intense campaign, during which Bessie claimed to have visited every street in the ward, brought her success. This victory did not delay the workhouse's fate; the site was duly sold to the Catholic Church for £110,000, and demolition began in January 1931. Nevertheless, Bessie, who had been appalled by the housing conditions in the ward, helped to instigate a slum clearance campaign which slowly brought improvements. As a member of the council's Port Sanitary and Hospitals Committee, which controlled all the city's hospitals and residential homes for the elderly, Bessie discovered that the hospitals were generally verminous, drably decorated and poorly ventilated, with inadequate cooking facilities. Patients' record keeping systems were rudimentary, with little or no communication between hospitals. She became involved in the reform, reorganisation and modernisation of many of the city's health facilities, particularly those related to mothers and children. From 1934 she was chairman of the Maternity and Child Welfare subcommittee, and in June 1936 worked with other women's groups to organise a national conference on maternity and child welfare issues. The Labour group on the council remained divided. The group's leader was Luke Hogan (1885–1954), of Irish stock and closely identified with the Catholic caucus. He enjoyed the strong support of around two thirds of the Labour councillors; the Braddocks, and from 1932 Sydney Silverman, were part of the smaller leftist wing of the group. Clashes between the two sides were frequent, the main contention being the supposed attempts by Hogan and his followers to "catholicise" the local party. When in 1936 Hogan tried to block the renewal of a grant to a local birth control clinic, Bessie led a cross party rebellion of councillors which ensured that the grant was maintained. She argued that most of the 87 women who had died in childbirth the previous year might have survived with access to contraception. Mostly, Bessie was uncompromising in her attitude towards the council's ruling Conservatives; on one occasion she was ejected from the council chamber by the police, after she had called the Housing Committee chairman a liar and refused the mayor's order to withdraw the remark. She justified this behaviour on the grounds that "if you didn't do something outrageous, nobody would take any notice of you". She had earlier resorted to using a two foot megaphone in a council meeting, to demand action over housing conditions and slums. Inspired by her colleague Silverman, who in the 1935 general election became MP for Nelson and Colne, Bessie determined to seek a parliamentary career of her own. This ambition contrasted with that of Jack, who turned down the chance to be Labour's candidate in the Everton constituency to concentrate on his local government role. In 1936 Bessie was selected as Labour candidate for Liverpool Exchange. This inner city division had long been held by the Conservatives, mainly because of a substantial "business vote" which, before the abolition of plural voting in 1948, gave owners of businesses an extra vote in the constituency where their business operated. In the recent election the seat had been held by the Conservative, Sir John Shute, with a majority of 4,412. Bessie was then 36 years old; she would have to wait for nearly 10 years before she could fight her seat, as the general election that would normally have been held in 1939 or 1940 was postponed by the Second World War. In the years immediately before the war Bessie was concerned at the extent of recruitment in the city by the British Union of Fascists. She was outspoken in her attacks on fascist groups, and in her defence of those who attacked their parades. The death of her mother Mary Bamber in June 1938, at the age of 63, was a considerable personal blow to Bessie, and was widely mourned within Liverpool's socialist community.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылдың қыркүйегінде соғыс басталғанда Бесси кәсіподақ қызметін тастап, Ливерпуль жедел жәрдем қызметінің G бөліміне жүргізуші болып қосылды. Бастапқыда оның негізгі міндеті басқа жүргізушілерді, көбінесе жас әйелдерді оқыту болды. Ол бөлім жетекшісі, содан кейін G бөлімінің жетекшісінің орынбасары болды – бұл әкімшілік лауазым оны бас кеңседе ұстауы тиіс еді. Дегенмен, ол соғыс жылдары Ливерпульді шабуылдаған 68 ірі әуе шабуылының барлығында жедел жәрдем машинасын жүргізгенін жазды. Бұл қауіпті жұмыс еді; 1941 жылдың 3 мамырында бір күні 14 жүргізуші қаза тапты. Бесси 1945 жылы соғыс аяқталғанға дейін жедел жәрдем қызметінде жұмыс істеді. 1942 жылы Бесси мен Джек өмірінің соңына дейін тұратын Ливерпульдің Батыс Дерби ауданындағы ЗигЗаг көшесіндегі қалалық үйге көшті. Олар Ливерпуль қалалық кеңесінің белсенді мүшелері болды, ал 1943 жылы Джек Лейбористік фракцияның жетекшісінің орынбасары болды. Екі жылдан кейін Брэддоктар Хоганмен болған дауды оның 1945–1946 жылдарға қаланың Лорд-мэрі лауазымына ұсынып, қолдау көрсету арқылы шешіп алды. Джек оны кеңестегі Лейбористік фракцияның басшысы ретінде алмастырды, ол 1963 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымды сақтап қалды. Бесси Ливерпуль сауда кеңесі мен Еңбек партиясының (LTCLP) құрметті президенті болды – бұл ұйым 1921 жылы Ливерпуль сауда кеңесі жаңадан құрылған жергілікті Еңбек партиясымен бірігіп, біртұтас еңбек фронтын құрғанда құрылған.

Еңбек үкіметі 194551

Кейбір сауалнамалар Лейбористердің басымдыққа ие екенін көрсеткенімен, көптеген сарапшылар Уинстон Черчилльтің беделінің арқасында 1945 жылғы шілдеде өткен жалпы сайлауда Консервативтердің жеңіске жететінін күтті. Сайлау күні алдында «Манчестер Гардиан» газеті «Лейбористердің елді басып алып, нақты көпшілікке қол жеткізу мүмкіндігі өте төмен» деп болжады. «News of the World» газеті Консервативтердің жұмыс істейтін көпшілігі болатынын болжады, ал Глазгодағы сарапшы Консервативтердің 360, Лейбористердің 220, басқаларының 60 орын алатынын күтті. Ливерпуль биржасында Лейбористердің жеңісі күтілгенімен, Бессидің мүмкіндіктерін жергілікті мүше полковник Шуттың нашар рекорды күшейтті, ал ол өзі сенімді болды. Көптеген болжамдарға қарамастан, ел бойынша Лейбористер 393 орын жеңіп алды және жалпы көпшілігі 146 орынға жетті, соның нәтижесінде Клемент Атли бірінші Лейбористік көпшілік үкіметін құрды. Бесси 16 000 дауыспен Ливерпуль биржасын 665 дауыспен жеңді. Жаңа депутаттарды бағалаған «Daily Express» газеті Бессиді «Лейбористер қатарындағы ерекше тұлға» деп сипаттады. Ол сөйлегенде өте тікелей, еңбекшілерге берілгендігімен көзге түсетін, шындықты бетке айтудан тартынбайтын адам еді. Дене бітіміне қарай, ол 15 тас (210 фунт, 95 кг) салмағын мойындады, және 1945 жылғы 17 қазандағы ұлттық тұрғын үй тапшылығы туралы пікірталас кезінде алғашқы сөзімен көзге түсті. Консервативтік оппозицияны «Ливерпуль Тори партиясының бағалы орындығын» «ұрлағанын» айтып мазақтағаннан кейін, ол жаңа Денсаулық сақтау министрі Анеурин Беваннан Ливерпульдегі және бүкіл елдегі қиын жағдайдағы тұрғын үйлерді жақсарту үшін дереу шаралар қабылдауды өтінді: «Әсіресе өнеркәсіптік аймақтарда адамдар биттермен, тарақандармен, егеуқұйрықтармен және тышқандармен толы сарайларда өмір сүреді». Ол өзінің сөзін «Консервативтік партияның ұзақ жылдар бойы өкілдік еткенінің салдарынан» көптеген адамдардың өмір сүруге мәжбүр болған жағдайлар жойылғанша, ол және басқа Лейбористер депутаттары күресін жалғастыра беретінін уәделеумен аяқтады. Бессидің Торилерге қарсы агрессивті ұстанымы парламенттегі алғашқы жылдары жиі байқалды, әсіресе ол Ливерпульдегі сайлаушыларының экономикалық қиындықтарын олардың кінәсіне жатқызғанда. 1946 жылғы 28 наурыздағы парламенттік дебатта ол үкіметтің Ливерпуль мақта ассоциациясын жабу туралы шешімін қолдады, оны «Ливерпульдегі Тори әкімшілігінің тірегі» деп айыптады, ол өзінің пайдасы үшін индустриямен құмар ойын ойнаған қаржыгерлер тобынан басқа ештеңе емес еді. 1947 жылғы 1 мамырда «Манчестер Гардиан» газеті темір жолды мемлекеттендіру туралы пікірталас кезіндегі хаостық оқиғалар туралы хабарлап, «Э. М. Брэддок ханым оппозициялық орындықтарға өтіп, әдетте Черчилль мырза қолданатын орынды иеленген кезде джиг билегенін» жазды. «Болтон кешкі жаңалықтары» оның өнерін «құрылысқа келмейтін, демократиялық талқылаудың өкінішті деградациясы» деп атағанда, ол газетті жамандау үшін сотқа берді. Ол бұл істі жеңіп, кейіннен апелляциялық шағымда жеңіліс тапты. 1947 жылы Бесси Лейбористік партияның Ұлттық атқару комитетіне (ҰАК) сайланды. Ол сол кезде партияның сол қанатымен байланысты болды және отарлық еркіндік, жұмысшылардың бақылауы және қару-жарақ шығындарын азайту бағдарламасын жақтаған «Социалистік бауырластық» деп аталатын топқа жақын болды. 1950 жылы ол Корея соғысына БҰҰ-ның араласуын айыптап, Феннер Броквей және Эллис Смитпен бірге «Социалистік бауырластықтан» шықты. Ол елдегі ең кедей адамдар үшін жан-жақты үгіт-насихат жұмыстарын жалғастырып, парламенттен «Кедейлерге көмек кеңселерінің алдындағы кезектегілерді есінде ұстауын» өтінді және 1948 жылғы «Жаңа стиль» модасын ысырапшылық, «бос адамдардың ойсыз тілегі» деп айыптады. Бессидің отты беделі оның сайлау нәтижелеріне кері әсерін тигізбеді; 1950 жылғы ақпан айында өткен жалпы сайлауда, шекаралық өзгерістер нәтижесінде Биржа сайлау округінің саны едәуір ұлғайған кезде, оның көпшілігі 5344-ке жетті. Ұлттық деңгейде Лейбористер 76 орыннан айырылып, парламенттік көпшілігі бесеуге дейін азайды. Аттлидің екінші үкіметінің өмірі қысқа болды; 1951 жылғы қазан айында өткен жалпы сайлауда Бесси өзінің жеке көпшілігін тағы да арттырды, 6834-ке дейін, бірақ ұлттық деңгейде Лейбористер Консерваторлармен жеңіліп, оппозицияға өтті. Саяси міндеттерінен басқа, бокс жанкүйері Бесси кәсіби боксшылар қауымдастығының құрметті президенті болды және осы спорттың қорғаушысы болды. Оның ынтасының бір бөлігі жасөсперімдер сотының судьясы ретіндегі тәжірибесінен туындады; ол спорт мінез-құлықты және өзара құрметті дамытады деп сенді. Ол жиі парламенттік әріптесі Эдит Саммерскиллмен, боксқа қарсы трактат жазған дәрігермен және осы спортты жоюды жақтаған адаммен келіспейтін.

Despite some opinion polls indicating a Labour lead, most commentators expected that Winston Churchill's prestige would ensure a comfortable Conservative victory in the July 1945 general election. Before polling day, The Manchester Guardian surmised that "the chances of Labour sweeping the country and obtaining a clear majority are pretty remote". The News of the World predicted a working Conservative majority, while in Glasgow a pundit forecast the result as Conservatives 360, Labour 220, Others 60. The expectations of a Labour victory in Liverpool Exchange were not high, but Bessie's chances were boosted by the poor local record of the sitting member, Colonel Shute, and she herself was confident. Defying most forecasts, across the country Labour won 393 seats, and with an overall majority of 146, Clement Attlee formed the first majority Labour government. Bessie won Liverpool Exchange with a majority of 665 from 16,000 votes cast. In an assessment of the new MPs, the Daily Express described Bessie as "a character among the Labour women. Very forthright in her speech, strong in her Labour faith never hesitates to call a spade a spade". Physically imposing—she admitted to weighing 15 stone (210 pounds, 95 kg)—she made an impact with her maiden speech on 17 October 1945, during a debate on the national housing shortage. After taunting the Conservative opposition by claiming to have "filched" the Exchange seat—"the prize Division of the [Liverpool] Tory Party"—she made an impassioned plea to the new Minister of Health, Aneurin Bevan, for immediate measures to improve the slum housing conditions in Liverpool, and throughout the country: "Particularly in industrial areas, people are living in flea ridden, bug ridden, rat ridden, lousy hell holes". She ended her speech with a promise that she and other Labour back benchers would continue to agitate until the conditions in which many were forced to live, "as a result of having been represented for so long by the Conservative Party", were removed. Bessie's aggressive anti Toryism was frequently in evidence during her first years in parliament, especially when she could attribute to them the economic miseries of her Liverpool constituents. In a Commons debate on 28 March 1946 she welcomed the government's decision to close the Liverpool Cotton Association, which she denounced as "the bulwark of the Tory administration in Liverpool", nothing more than a group of financiers who gambled with the industry in order to make profits for themselves. On 1 May 1947 The Manchester Guardian, reporting the chaotic Commons scenes during the divisions following a debate on the nationalisation of the railways, recorded that "Mrs E. M. Braddock danced a jig as she moved over to the Opposition benches where she occupied the seat usually used by Mr Churchill." When the Bolton Evening News called her performance "nauseating, a sorry degradation of democratic discussion" she sued the newspaper for defamation. She lost the case, and a subsequent appeal was unsuccessful. In 1947 Bessie was elected to the Labour Party's National Executive Committee (NEC). At the time she was generally identified with the left wing of the party, and was associated with a grouping known as the "Socialist Fellowship", which espoused a programme of colonial freedom, workers' control and reduced arms expenditure. She resigned from the Fellowship in 1950, along with fellow MPs Fenner Brockway and Ellis Smith, when it condemned the United Nations intervention in the Korean War. She continued her wholehearted campaigning on behalf of the poorest in the country, pleading with parliament to "remember the queues outside the Poor Relief offices", and castigating the "New Look" fashion of 1948 as wasteful, "the ridiculous whim of idle people". Bessie's fiery reputation did not harm her electorally; in the February 1950 general election, with the Exchange constituency greatly increased by boundary changes, her majority rose to 5,344. Nationally, Labour lost 76 seats, and its parliamentary majority was reduced to five. Attlee's second government was short lived; in the October 1951 general election Bessie increased her personal majority again, to 6,834, but nationally Labour was defeated by the Conservatives and went into opposition. Outside her political duties Bessie, a fan of boxing, accepted the honorary presidency of the Professional Boxers' Association, and was a defender of the sport. Her enthusiasm arose in part from her experiences as a juvenile court magistrate; she believed that the sport fostered character and mutual respect. She was frequently at odds with her parliamentary colleague Edith Summerskill, a physician who wrote the anti boxing tract The Ignoble Art, and campaigned for the sport's abolition.

1950 жылдар: оңға қарай жылжу

Социалистік бірлестіктен кеткен соң Бесси партиясының ортасы мен оң жағына қарай тұрақты түрде жылжи бастады, бұрын ортақ тіл тапқан әріптестерінен алшақтады. Ол 1951 жылғы сәуірде Ұлттық денсаулық сақтау жүйесіне төлемдерді енгізуге қарсылығынан үкіметтен кеткен Анеурин Беванды қолдамады, кейін Беванның «диссиденттік көзқарасты сәнге айналдыру арқылы [Еңбек] ұлттық атқару комитетін троцкистер мен коммунистердің кіріп-шығуына тиімді қарсы тұра алмайтын деңгейге дейін әлсіреткенін» айтты. 1955 жылы Беваниттік фракцияға қарсылығы соншалық болды, ол Хью Гейтскелл мен Герберт Моррисонның Беванды партиядан шығаруға жасаған әрекеттерін қолдады. Ол партиялық конференцияларда Еңбек партиясының солшыл қанатын үнемі сынады, ал 1952 жылы Ұлттық атқару комитеті сайлауында Бевандық кандидаттардың күтпеген табысынан кейін басқа делегаттармен қақтығысқа түсті. Сондай-ақ 1952 жылы Бессидің шаршаңқы мінезі оны Парламенттен уақытша шеттетуге себеп болды, өйткені ол тоқыма өнеркәсібі мәселесі бойынша пікірталас кезінде оны сөз сөйлеуге шақырмағаны үшін вице-спикерге бірнеше рет наразылық білдірді, бұл мәселе оның сайлаушылары үшін өте маңызды болды. Алайда, жалпы алғанда, оның тікелей көзқарасы оған партиялық құрмет әкелді және 1953 жылы Черчилль (1951 жылы премьер-министр болып қайтып келген) оны Психикалық денсаулық жөніндегі Корольдік комиссияға (әдетте Перси комиссиясы деп аталады) тағайындады, оның жұмысы 1959 жылғы Психикалық денсаулық заңына әкелді. Бессидің орталыққа қарай бұрылуы Ливерпуль биржасындағы партия мүшелерін алаңдатты, онда Беваниттік фракция көбінесе танымал болды. 1954 жылы жергілікті партия келесі жалпы сайлаулардан бұрын оның орнынан кетуін сұрап өтініш қабылдады. Бұл өтінішті Ұлттық атқару комитеті қабылдамады, өйткені Бессидің ұлттық сайлау активі екеніне сенді. 1955 жылғы мамыр айындағы жалпы сайлаулардан бұрын биржалық партия тағы да әрекет етті және оны сайлаудан шеттету үшін 40 дауысқа 39 дауыспен шешім қабылдады. Бесси бұл дауыс берудің бұрмаланғанына сенімді болды және Ұлттық атқару комитетіне шағымданды, ол шешімді күштен шығарып, оны сайлау округіне таңдады. Бұл партиялық маневрлер Бессидің сайлаушылар арасындағы танымалдығына әсер етпеді; 26 мамырдағы сайлауда солшыл тәуелсіз социалистік кандидаттың араласуына қарамастан, ол көпшілігін 7 186 дауысқа дейін арттырды. Дегенмен, ұлттық деңгейде консерваторлар парламенттегі көпшілігін арттырып, билікті сақтап қалды. Сол айда өткен муниципалдық сайлауда Еңбек партиясы Ливерпуль қалалық кеңесін алғаш рет бақылауға алды; Джек Брэддок кеңес төрағасы болды. Бесси 25 жылдан кейін Сент-Эннс округіндегі орынды босатып, кеңесте бірлескен кеңесші ретінде қалды.

After leaving Socialist Fellowship, Bessie moved steadily towards the centre and right of her party, distancing herself from colleagues with whom she had earlier found common cause. She did not support Aneurin Bevan when he resigned from the government in April 1951 over the introduction of National Health Service charges, and later asserted that, by making dissidence fashionable, Bevan had "weakened the [Labour] National Executive to the point where it could no longer deal effectively with infiltrating Trotskyists and Communists". In 1955 her opposition to the Bevanite faction was such that she supported efforts by Hugh Gaitskell and Herbert Morrison to have Bevan expelled from the party. She regularly attacked the Labour left at party conferences, and in 1952 was involved in scuffles with other delegates after the unexpected success of Bevanite candidates in the NEC elections. Also in 1952, Bessie's volatile temperament caused her to become the first woman member to be suspended from the House of Commons, after she repeatedly protested to the Deputy Speaker for failing to call her during a debate on the textile industry, a matter of great concern to her constituents. In general, however, her forthright attitude won her cross party respect, and in 1953 she was appointed by Churchill (who had returned as prime minister in 1951) to the Royal Commission on Mental Health, otherwise known as the Percy Commission, whose work led to the Mental Health Act 1959. Bessie's increasingly centrist stance troubled party members in Liverpool Exchange, where the Bevanite faction was generally popular. In 1954 the local party passed a motion requesting that she step down before the next general election. This was rejected by the NEC, who believed that Bessie was a national electoral asset. Shortly before the May 1955 general election the Exchange party tried again, and voted by 40 to 39 to deselect her. Bessie, convinced that this vote had been rigged, appealed to the NEC, who set the decision aside and imposed her on the constituency. These party machinations had no effect on Bessie's popularity with the voters; in the election on 26 May, despite the intervention of a left wing Independent Socialist candidate, she increased her majority to 7,186. Nevertheless, nationally the Conservatives retained power with an increased parliamentary majority. In the municipal elections held that same month, Labour won control of Liverpool's council for the first time; Jack Braddock became council leader. Bessie gave up her St Anne's ward seat, after 25 years, but remained on the council as a co opted alderman.

Үгіт-насихат және дау-дамайлар, 195659

1956 жылғы мамыр айында Бессидің Уолтон түрмесіндегі тұтқындарға қатысты алақандары сэр Годфри Рассел Виктің тергеуіне әкелді, ол түрме қызметкерлерінің көптеген зорлық-зомбылық фактілерін анықтады және реформаларға жол ашты. Сол жылдың шілдесінде ішкі істер жөніндегі дебаттарда Бесси қолданыстағы заң бойынша жасөспірімдерге оңай қолжетімді болған пневматикалық тапаншаларды жеткізу және лицензиялау бойынша қатаң ережелерді талап етті. Ол жасөспірімдер сотының судьясы ретінде өкіметтік қызметін атқару барысында тәркілеген екі осындай тапаншаны көрсетіп, палатаны дүрліктірді. Вице-спикердің сөзіне жауап ретінде ол қасақана шок тактикасын қолданғанын айтты, бұрынғы кеңес палатасындағы «ешкім ештеңеге назар салмайды, егер біреу тәртіпсіз немесе ерекше нәрсе жасамайынша» деген пікірін қайталады. Ол сондай-ақ ірі денелі әйелдердің сәнді киім алу құқығы үшін күресті; өзінің 50 дюйм – 40 дюйм – 50 дюйм өлшемдерін тиімді пайдаланып, орташа емес дене бітімі бар әйелдерге арналған сән көрсетіліміне қатысты. 1956 жылы Ливерпуль кеңесінің делегациясы құрамында Брэддоктар Ливерпульмен бейресми бауырластық байланыстары бар Одесса қаласының мэрі шақыруымен Кеңес Одағына сапар шекті. Оның ел туралы жалпы әсері – бозғылттық пен қысымшылық, әлеуметтік қамтамасыздандыру британдық деңгейден төмен болды, бірақ ол медициналық мекемелердің жақсы жабдықталғанын мойындады. Отанына қайтар алдында Одесса мэріне «сіздер қырық жылдық социализмнен кейін Британияда қол жеткізгеннің жартысына да жете алмадыңыз» деді. 1950 жылдардың соңында Брэддоктың беделін Ливерпульдің уэльстік қауымдастығының көпшілігі мен Уэльс халқының көзінде түсірген мәселе туындады. 1955 жылы Ливерпуль кеңесі Солтүстік Уэльстегі Мерионетширдегі Триверин аңғарындағы жерді міндетті түрде сатып алуға өтініш білдірді, бұл Ливерпульдің суға деген өсіп келе жатқан қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін резервуар салуға арналған. Бұл ұсыныс шағын Капель-Селин ауылын және бірнеше шаруашылықтарды су басуды білдірді. 7 қарашада Plaid Cymru президенті Гвинфор Эванс бастаған делегация кеңеске саясатты өзгерту туралы өтінішпен жүгінуге тырысты. Бессидің өмірбаяуын жазған Бен Риске сәйкес, Эванс сөйлеген кезде Бесси үстелге соғып, басқа кеңесшілермен бірге Эвансты қорлап, «Уэльске қайтуын» талап етті. 1957 жылдың шілдесінде, заң жобасы Палаталар палатасында екінші оқылымда талқыланғанда, Бесси бұл жобаны жергілікті емес, аймақтық деп сипаттап, Уэльстің кейбір бөліктері одан пайда көретінін мәлімдеді. Оның айтуынша, Триверин аңғарында су басуға тиіс жердің ауыл шаруашылығы үшін жоғары құндылығы жоқ еді, және «аудандағы тұрғындар келіспеген ештеңе жасалмады». Заң жобасы қабылданды және құрылыс 1959 жылы басталды, бірақ наразылықтар мен демонстрациялар 1965 жылы резервуар ашылғанға дейін жалғасты. Риске сәйкес, ұлтшылдар «Триверинді еске алу» («Cofiwch Dryweryn») деген ұранды «Ливерпульдің ашкөздігі мен сезімталдық танытпауының еске салғысы ретінде» ойлап тапты. 2015 жылдың қазан айында резервуар аяқталуының 50 жылдығына орай, наразылық білдірушілер Ливерпуль Лайм-стрит станциясындағы Бесси мүсінінің төңірегінде демонстрация өткізді. 1959 жылдың қазан айында өткен жалпы сайлауда консерваторлар, енді Гарольд Макмиллан басшылығында, парламенттегі көпшілігін 100 орынға дейін арттырды. Ливерпульдегі биржада Бесси ұлттық тенденцияға қарсы шығып, дауыс үлесін арттырды. Сайлауға қатысу төмендегеніне байланысты оның көпшілігі азайып, 6 971 адамды құрады.

In May 1956 Bessie's concerns about the treatment of prisoners in Walton Prison led to an investigation by Sir Godfrey Russell Vick, which revealed numerous instances of violence by members of the prison staff, and brought about reforms. In July that year, during a home affairs debate, Bessie demanded tougher regulations on the supply and licensing of air pistols, which under the existing law were readily available to juveniles. She alarmed the house by brandishing two such pistols which, she explained, she had confiscated in the course of her duties as a juvenile court magistrate. When rebuked by the Deputy Speaker, she replied that she had deliberately used shock tactics, reprising her earlier council chamber argument that "no one takes any notice unless someone does something which is out of order, or is unusual". She also campaigned for the rights of larger women to obtain fashionable clothes; using her substantial 50" – 40" – 50" measurements to advantage, she took part in a fashion show aimed at the larger than average woman. In 1956, as part of a Liverpool council delegation, the Braddocks visited the Soviet Union at the invitation of the mayor of Odessa, a city with which Liverpool had informal fraternal links. Her overall impression of the country was of drabness and oppression, with welfare provision generally well below British levels, although she conceded that medical facilities were excellent. Before returning home she informed the mayor of Odessa that "after forty years of socialism you haven't achieved half of what we have in Britain". In the later 1950s an issue arose which tarnished the reputation of Braddock both in the eyes of much of Liverpool's Welsh community and the people of Wales. In 1955 Liverpool council applied for the compulsory purchase of land in the Tryweryn Valley, Merionethshire, North Wales, for the construction of a reservoir to serve Liverpool's increasing needs for water—some 65 million gallons a day. The proposal would mean the flooding of the small village of Capel Celyn, and several farms. On 7 November a deputation led by the Plaid Cymru president Gwynfor Evans sought to address the council in a plea for a change in policy. According to Bessie's biographer Ben Rees, while Evans was speaking, Bessie banged on the table and joined other councillors in insulting Evans and demanding that he "go back to Wales". In July 1957, when the enabling legislation reached its second House of Commons reading, Bessie described the scheme as regional rather than local, and claimed that some parts of Wales would benefit from it. The land to be flooded in the Tryweryn Valley was not, she said, of high agricultural value, and "nothing was done that was not agreed to by the tenants in the area". The bill became law, and construction began in 1959, but protests and demonstrations continued until the reservoir's opening in 1965. The slogan Cofiwch Dryweryn ("Remember Tryweryn") was coined by nationalists, says Rees, as "a reminder of Liverpool's greed and lack of sensitivity". In October 2015, on the 50th anniversary of the reservoir's completion, protestors demonstrated around the statue of Bessie at Liverpool Lime Street station. In the October 1959 general election the Conservatives, now led by Harold Macmillan, increased their majority in parliament to 100 seats. In Liverpool Exchange Bessie defied the national swing, and increased her proportion of the vote. On a reduced turnout her personal majority fell slightly, to 6,971.

Кейінгі мансабы, 1960-1968

1961 жылы Бессидің Ливерпуль кеңесіндегі өкілдік мерзімі аяқталды. Сол жылы консерваторлар кеңесті қысқа мерзімге бақылауға алып, көпшілігін пайдаланып оның қайта тағайындалуына кедергі келтірді. Осылайша, кеңесте 31 жылдық қызметі аяқталды. 1963 жылы Лейбористер билікті қайта алғанда, ол қайтадан тағайындалуға үміткер болған жоқ. 1963 жылы «Брэддоктар» атты кітабы жарық көрді, онда Бесси коммунизм мен троцкизмді сынап, былай деді: «Бұл кітаптың мақсаты – қарапайым жұмысшыларға олардың өзіндік күштерімен белсенді шаралар қолданбаса, демократияның құлайтынын түсіндіру». Socialist Standard газеті үшін кітапты рецензиялаған Лоренс Вайдберг бұл кітаптың 20 ғасырдың басындағы Ливерпуль жұмысшыларының өмірін көрнекті бейнелейтінін айтты, бірақ «Бұл кітаптың куәліктеріне сүйенсек, Брэддоктар соқырларды жетекшілікке алып жүрген соқырлар рөліне толыққанды лайық» деген қорытындыға келді. 1963 жылдың 12 қарашасында Джек Брэддок Ливерпульдегі ресми шараға қатысып жатқанда 71 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. 1964 жылғы қазан айындағы жалпы сайлауда Лейбористер Гарольд Уилсон басшылығымен тарғыл жеңіске жетті, ал Ливерпуль биржасында Бесси өзінің ең үлкен жеке көпшілігін – 9746 дауыс жинады. Ол жаңа үкіметте қызметке кірген жоқ; The Guardian газетінің хабарлауынша, оған жұмыс ұсынылған, бірақ денсаулығы мен жасының сылтауын келтіріп бас тартты. Ол келесі сайлауда, 1966 жылғы наурыз айында, жеңіске жетіп, Ливерпуль биржасын оңай сақтап қалды, бірақ парламенттік өмірінің соңғы алты жылында денсаулығына байланысты жиі қатыспады және белсенділік танытпады. Парламенттегі соңғы сөзі 1969 жылғы 27 қаңтарда мүгедек жүргізушілерге арналған жағдайларға қатысты сұрақ болды.

Соңғы жылдары және өлімі

1968 жылы Бесси Лейбористік партияның вице-төрағасы (демек, болашақ төраға) болды. Алайда, 1969 жылғы ақпан айында ол шаршаудан құлап, ауруханаға түсті. Тамыз айында денсаулығына байланысты партия төрағалығына үміткерліктен бас тарды, осылайша партия төрағасы болу мүмкіндігінен айырылды. Қыркүйек айында ол кезекті жалпы сайлауға қатыспайтынын және саясаттан қанағаттандырылатынын жариялады, бұл шешім сайлаушыларын қатты таң қалдырып, көңілін қалдырды. 1970 жылғы сәуірде ол Ливерпуль қаласының құрметті азаматы атанды, бұл құрметке ие болған алғашқы әйел болды. 1970 жылғы маусымдағы жалпы сайлауға дейін парламент таратылғанда Бесси ресми түрде парламенттен кетті; 1970 жылғы 13 қарашада Ливерпульдегі Ратбоун ауруханасында 71 жасында қайтыс болды. Бірнеше күннен кейін Анфилд крематорийінде өткен қоштасу рәсімінде Гарольд Уилсон оны былай деп сипаттады: "Ол доктардағы, шалаптардағы, фабрикалардағы және қаланың көмекке мұқтаж адамдары бар әр жерінде олар үшін күресу үшін дүниеге келді". Оның атеистік нанымына сәйкес, рәсім діни сектанттық сипатта болған жоқ.

Бағалау

Өлген кезде комментаторлар Бессиді өз заманының ең көрнекті саяси тұлғаларының бірі және Ұлыбританиядағы Елизавета II патшайымнан кейінгі ең танымал әйел ретінде сипаттады. Ол әсіресе Ливерпульде құрметке ие болды, себебі оның жақсы тұрғын үй мен денсаулық сақтау үшін күрес-күш жұмысының көп бөлігі осы қалада шоғырланды. "Соқпақ Бесси" деп кеңінен танылған ол, қайтыс болғаннан кейін отыз жыл өткен соң, BBC жүргізген "Ұлы Мерсисайдерлер" сауалнамасында сегізінші орын алды. Бесси өткір тілімен, өзінің күрес-күш жұмыстарында немесе қарсыластарын айыптағанда танымал болды. Ол көбінесе қызу, жарқын тіл қолданды, бірде қарсылас кеңесшіні "адамгершілігі жоқ егеуқыр" деп атады, ал бірде Тори партиясының көпшілігіне "сіздердің бәріңізге қарсы машиналық мылтық қолдануға" дайын екенін айтты. Осы агрессивті бейнесіне қарамастан, Бессидің жеке өмірі қарапайым болды. Ол темекі тартпады, ішімдік ішпеді, қарапайым киім киді және Скарбороға шалқап демалысқа шықты. Дегенмен, ол шоу-бизнес және бокс әлемінен көптеген танымал достарымен араласуды ұнатты. Бесси өзіне қарсыластарына, әсіресе бұрынғыда ортақ идеологиялық ұстанымдарды бөліскендерге шыдамдылық танытпады және оларға құрмет көрсетпеді. Беванға жасаған шабуылдарынан басқа, ол болашақ Лейборист партиясының жетекшісі Майкл Футты ерекше жек көріп, оның 1950 жылдары оңшыл газеттерде Лейборист партиясының басшылығына шабуыл жасайтын мақалалар жазуын адалсыздық деп санады. Ол мен Черчилль арасындағы көп айтылған пікір алмасуда оны мас деп айыптаған, ал ол келісіп, былай деген: "Жаным, сен келбетсізсің, бірақ ертең мен ақылға келгенде, сен әлі де келбетсіз болып қаласың" немесе осыған ұқсас сөздер. Мұндай пікір алмасудың болғанына сенімді дәлелдер жоқ; танымалдығына қарамастан, комментаторлар көбінесе күмәнмен қарады. 1984 жылы Ливерпульдегі тәуелсіз радиостанциясы Radio City Джек пен Бесси Брэддоктың өмірін 4 бөлімнен тұратын драмалық қойылым түрінде көрсетті. Бесси Брэддок Ливерпульдегі Лайм-стрит вокзалындағы мүсіні және ЗигЗаг көшесіндегі қарапайым үйіне орнатылған ескерткіш тақтасы арқылы еске алынады. 2014 жылы Фабиан қоғамындағы эссесінде Лейборист партиясының депутаты Лиза Нэнди Бессидің "Ливерпульдің шалап аудандарындағы өмір тәжірибесін Вестминстердің ортасына әкелгенін" жазды. "Қазір, бұрынғыдан да больше, парламентте жұмысшы әйелдердің дауыстарын естігеніміз жөн".

At the time of her death, commentators described Bessie as one of the most notable political personalities of her time, and perhaps the best known woman in Britain after Queen Elizabeth II. She was especially appreciated in Liverpool, where much of her campaigning zeal for better housing and healthcare was concentrated. Widely known and remembered as "Battling Bessie", thirty years after her death she was placed eighth in a BBC poll of "great Merseysiders". Bessie was renowned for the sharpness of her tongue, either in pursuit of her campaigns or in denouncing her enemies. She frequently used inflammatory, colourful language, once describing an opposing councillor as a "blasted rat", and another time telling the Tory majority that she was willing "to take a machine gun to the lot of you". In contrast to this aggressive public, Bessie's private life was unostentatious. She did not smoke or drink, dressed conventionally and holidayed modestly in Scarborough. Nevertheless, she enjoyed the company of many glamorous friends from the worlds of show business and boxing. Towards perceived adversaries, Bessie showed neither patience nor respect, especially those with whom she had once shared common ground on the far left. Apart from her attacks on Bevan, she displayed particular scorn for the future Labour Party leader Michael Foot, whose practice in the 1950s of writing articles attacking the Labour leadership for right wing newspapers was, she thought, disloyal. A much reported exchange between her and Churchill has her accusing him of being drunk, and him concurring but adding: "My dear you are ugly, but tomorrow I shall be sober and you will still be ugly"—or similar words. There is no reliable evidence that any such exchange took place; despite its popularity, commentators are generally sceptical. In 1984, Radio City, an independent Liverpool radio station, broadcast a 4 part dramatisation of Jack and Bessie Braddock's lives. Bessie Braddock is commemorated in Liverpool by the statue in Lime Street Station, and by a blue plaque erected at her modest home in ZigZag Road. In a 2014 Fabian Society essay the Labour MP Lisa Nandy wrote that Bessie "brought her experiences of life in the slums of Liverpool right into the heart of Westminster. Now, more than ever, we need the voices of working women to be heard in parliament".