Кристоф Гриенбергер: Австриялық астроном және математик ғалымы
Christoph Grienberger
Кристоф Гриенбергер (1561-1636) – австриялық астроном, иезуит. Галилейдің ашылыстарын қолдады, математика профессоры болды. Ай кратері оның құрметіне аталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Австриялық астроном (1561–1636)
Austrian astronomer (1561–1636)
Кристоф (Кристофор) Гринбергер (сонымен қатар Груембергер, Бамберга, Бамбергер, Банбергиера, Гамбергер, Гхамбергер, Гранбергер, Панбергер деп әртүрлі жазылған) (2 шілде 1561 – 11 наурыз 1636) – австриялық иезуит астрономы, оның құрметіне Айдың бетіндегі Грюембергер кратері аталған.
Christoph (Christophorus) Grienberger (also variously spelled Gruemberger, Bamberga, Bamberger, Banbergiera, Gamberger, Ghambergier, Granberger, Panberger) (2 July 1561 – 11 March 1636) was an Austrian Jesuit astronomer, after whom the crater Gruemberger on the Moon is named.
Өмірбаян
Тирольдің Холл қаласында туған Кристоф Гринбергер 1580 жылы иезуиттер қатарына қосылды. Ол Прага мен Венада оқыды, содан кейін 1612 жылы өзінің ұстазы Кристофер Клавскийдің орнын Рим колледжінде математика профессоры болып иемденді. 1610 жылы иезуиттер мен жоғары шіркеу қызметкерлері Гринбергерге, сондай-ақ Коллежио Романоның басқа математиктері Клавьюс, Паоло Лембо және Одо Ван Маэлькотке Галилейдің телескопымен ашқан жаңа құбылыстар туралы пікірін сұрады. Гринбергер Галилейдің қозғалыс теориясын қолдады. Алайда, иезуиттердің бас атасы Клаудио Аквавива одан ғалам туралы Аристотельдік көзқарасты қорғауды сұрады. Гринбергер өмірінде көп жазба жоқ, оның есімі тек жұлдыздық карталар мен тригонометриялық кестелердің жұқа жинағына ғана тіркелген, бірақ ол көптеген авторлардың еңбектерін қарап, бағалауға мүмкіндік беретін лауазымда болды. Иезуит авторлары жазған барлық математикалық еңбектердің техникалық цензурасы ретінде Гринбергер авторларға өз түзетулерін және есептеулерін жиі жіберіп, оларды жариялау алдында енгізуді ұсынды. Оның замандастары оған алғылылықтарын білдірді. Математикалық қызықтырулардың энциклопедиялық жинағы "Апиария Универсае Философияе Математикае" кітабының авторы Марио Беттин бұл мәтінде былай деп мойындайды: "Мен, оқырманым, өте білімді және өте кішіпейіл Гринбергердің ой-қиялы мен еңбегінен пайда таптым. Ол өзі көп нәрсе ашса да, басқалардың табыстарына қызмет етуді және олардың мақтауын алуды жөн көрді". Джузеппе Бьянкани да Гринбергермен хат алысып, Галилейдің Айда таулар бар деген пікіріне қатысты күмәндерін талқылады. Гринбергердің астрономия бойынша лекциялары басқа иезуиттерді Қытайдағы миссионерлік жұмысына дайындады. Ол оптика саласында да жұмыс істеді. Гринбергер Римде жерленген.
Born in Hall in Tirol, in 1580 Christoph Grienberger joined the Jesuits. He studied in Prague and Vienna, and subsequently succeeded his tutor, Christopher Clavius, as professor of mathematics at the Collegio Romano in 1612. In 1610, Jesuit and high church officials had turned to Grienberger, as well as Clavius, Paolo Lembo, and Odo Van Maelcote, the other mathematicians on the faculty of the Collegio Romano, for their opinion on the new phenomena Galileo had discovered with his telescope. Grienberger sympathized with Galileo's theory of motion. However, he was asked to defend the Aristotelian view of the universe by Claudio Acquaviva, the Father General of the Jesuits. Grienberger was not a prolific author–in his lifetime, his name was attached only to a thin volume of star charts and a set of trigonometric tables–but he occupied a post that allowed him to review and evaluate the works of many other authors. As technical censor of all mathematical works written by Jesuit authors, Grienberger often sent authors his own corrections and calculations, which he recommended that they incorporate before their works could be published. His contemporaries acknowledged their debt to him. Mario Bettinus, author of Apiaria Universae Philosophiae Mathematicae, an encyclopedic collection of mathematical curiosities, includes in this text the following confession: "I have benefited, my Reader, from the mind and industry of the very learned and exceedingly modest man, Grienberger, who, while he would have discovered many marvellous things by himself, preferred to make himself serviceable to other people's inventions and other people's praises". Giuseppe Biancani also corresponded with Grienberger, with whom he discussed his doubts over Galileo's assertion that there were mountains on the Moon. Grienberger's lectures in astronomy had also prepared fellow Jesuits for missionary work in China. He also worked in the field of optics. Grienberger is buried at Rome.