Кіріспе
Атуа – Самоаның ежелгі саяси ауданы, Уполудың көп бөлігінің шығысын және Тутуила аралын қамтиды. Самоаның дәстүрлі саясатында Атуаны Туи Атуа Луфилуфидің алты аға ораторымен және Атуаның 13 аға матайымен бірге басқарады, олар Фале Атуаны (немесе Атуа парламентін) құрайды. Атуа билеушілерінің fono (кеңесі) Лалагофафуафуаның үлкен алаңында Луфилуфиде өтеді. Атуаның ең басты pāpā титулы және билеушісі – Туи Атуа. Бұл титул Тагалоа а лагидің ұлы Пилиге дейін жетеді. Алғашқы белгілі Туи Атуа – Фалефаның Туи Атуа Лейтелелеиите болды, ауызша дәстүрге сәйкес, ол жартылай аиту (Құдайға ұқсас) және жартылай tagata (адамға ұқсас) болған және шамамен 1170 жылы өмір сүрген. Оның өмір сүру кезеңінен бастап Самоаның Туи Атуамен және оның иелерімен байланысты еуропалық кезеңге дейінгі тарихы басталды. Уполудың саяси бөліністері оның ұлы Пилиге дейін жетеді. Пилидің үш ұлы болды – Туа, 'Ана (екі туған) және Сага, олардың есімдерімен Уполудың саяси аудандары аталды. Туа Атуа саяси ауданын құрды (сөзбе-сөз айтқанда, «Туаның»), ол Уполу аралының шығыс үштен бір бөлігін құрады. 'Ана А'ананы («Ананың») құрды, ол аралдың батыс үштен бір бөлігінде орналасқан саяси аудан. Үшінші ұлы Сага егіздерден кейін дүниеге келді, сондықтан ол құрған аудан Туамасага («егізден кейін») деп аталды. Бұл А'ана және Атуа аудандары арасындағы географиялық аймақ болды. Содан бері Уполудың үш саяси ауданы Атуа, А'ана және Туамасага деп аталады.
Ātua is an ancient political district of Samoa, consisting of most of the eastern section of Upolu and the island Tutuila. Within Samoa's traditional polity, Ātua is ruled by the Tui Ātua together with the group of six senior orators of Lufilufi and 13 senior matai from throughout Ātua, comprising the Fale Ātua (or parliament of Atua). The fono (meeting) of Atua's rulers takes place in Lufilufi on the great malae of Lalogafu'afu'a. The paramount pāpā title and sovereign of Ātua is the Tui Ātua. The title traces its lineage to Pili, son of Tagaloa a lagi. One of the first known Tui Atua was Tui Atua Leutelele'i'ite of Falefa, who according to oral tradition, is said to have been part aitu (God like) and part tagata (human like) and lived around 1170 CE. It is from his lifetime that the known pre European history of Samoa associated with the Tui Ātua and its holders began. The political divisions of Upolu are said to be traced to his son, Pili. Pili had three sons Tua, 'Ana (who were twins) and Saga, after whom the political divisions of Upolu are named. Tua founded the political district of Ātua (literally, 'that of Tua'), which comprised the eastern third of Upolu Island. 'Ana founded Ā'ana ('that of Ana), a political district on the western third of the island. The third son, Saga, was born after the twins and so the district he founded was called Tuamasaga ('after the twin'). This was the geographical region between Ā'ana and Ātua districts. Since then, the three political districts of Upolu have been called Ātua, Ā'ana and Tuamasaga.
География
Уполудың шығыс үштен бірінде орналасқан Атуа географиясы солтүстік және оңтүстік жағалауларды бөліп тұратын таулы ішкі аймақты, оңтүстік жағалаудың Алейпатадан Путасиге дейінгі ұзын құмды жағалауларын және солтүстіктегі Аноамааның тасты жағалауын қамтиды. Атуа ішінде Ваа о Фонатидің шағын итумалосы – Атуамен шектесетін жекелеген әкімшілік аймақ орналасқан. Тутуила аралы – Атуаның дәстүрлі эксклавы және қазіргі Америка Самоасы аумағындағы оның ең шығыс нүктесі болып табылады.
Басқару
Туи Атуа атағы Атуа астанасы Луфилуфидегі Мулину'у ма Сеполата'эмода, Фалеоно (Алты үй) ораторлар тобы тарапынан табыс етіледі. Олар Туи Атуаны тағайындау өкілеттігімен қамтамасыз етілген және олардың билігі Матуа о Атуа (Атуаның ақсақалы) атағында көрінеді. Бұл алты тулафале сондай-ақ Фале Атуаны (Атуаның "парламенті" деп атауға болады) шақырып, атақ бос қалғанда, олардың папа атағына үміткерге қатысты пікірлерін білу үшін жиналады. Бұл "парламент" Луфилуфидің алты тулафалесінен және Атуаның түкпір-түкпірінен келген 13 басқа да жоғары тұрған матайдан тұрады. Осы 13 матайдың тоғызы – тулафале, төртеуі – али'и. Атуаның басқарушы парламентінің мүшелері ерекше топты құрайды, себебі оған Атуадағы ең жоғары дәрежелі матайлар ғана кіре алады.
Халық саны
Ауданның халқы (2016 жылғы халық санауы бойынша) 22 769 адамды құрайды.