Кіріспе

Ваа о Фонати – Самоа мемлекетіндегі Уполу аралының солтүстік-шығыс жағалауында орналасқан аудан. 2016 жылғы халық санауы бойынша халқы 1621 адамды құрайды. Бұл елдегі ең сирек қоныстанған және Айға-и-ле-Тайдан кейін ең кішкентай аумақты аудан. Ауданның жалпы аумағы 38 км² және ол негізінен Фагалоа шығанағы төңірегіндегі тоғыз ауылдан тұрады. Сонымен қатар, солтүстік-батысқа қарай шамамен 10 км қашықтықта орналасқан шағын жағажай учаскесінде Фалэапуна ауылы (халқы 582 адам) бар. Ауданның құрамына маңызды табиғатты қорғау және мәдени құндылықтары бар жерлер кіреді. Ваа о Фонатидің географиялық шекарасы үлкен Атуа ауданымен шектеседі. Ваа о Фонатидің орталығы – Самамеа ауылы. Уафатоның кішкентай елді мекені 1990 жылдардың басында ауыл тұрғындары бастаған Уафато табиғат қорғау аймағының бөлігі болып табылады, мақсаты – ормандарды кесуден қоршаған ортаны қорғау. Соңғы он жылда бұл аймақ Самоада ағаштан өнер жасау және дәстүрлі қолөнер шеберлігімен танымал болды.

Тарихи

Ваа о Фонати 16 ғасырда Атуа ауданында Фонати Тэпу Тафаифа («Патша») өзінің аға-інілері Ваафусуага Толеафоа және Самалаулумен болған соғыста жеңіске жеткен кезде құрылған. Фонати патша оның жеңісіне үлес қосқандықтары үшін Атуаның осы бөлігіндегі халықты марапаттады. "Ваа о Фонати" ("Фонатидің ұзын қайығы немесе соғыс каноэсі") – бұл аймаққа, теңізде болған шайқастарда Маноно, Сапапалии және Салеамуаға қарсы күресте ерлік көрсеткен әскери каноэлердің батылдығы үшін берілген құрмет. Ауданның ең жоғары дәрежелі атағы – Улуалофаига Таламаивао. Қазіргі уақытта бұл атақтың иесі жоқ.